فهرست کوتاه جایزه «هانس کریستین اندرسن» در سال ۲۰۲۲، با حضور دو نامزد ایرانی یعنی جمشید خانیان و پژمان رحیمی‌زاده اعلام شد.

جمشید خانیان و پژمان رحیمی‌زاده

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایرنا، شصت‌ودو نامزد از ۳۳ کشور جهان به رقابت نهایی برای کسب جایزه هانس کریستین اندرسن موسوم به نوبل کوچک راه یافتند.

پژمان رحیمی‌زاده تصویرگر کتاب‌های دیوانه و چاه، آرش (حکایت تیر انداختن قصه‌گو) و رستم و اسفندیار و جمشید خانیان نویسنده کتاب‌هایی همچون قلب زیبای بابور و ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش دو نامزد ایرانی حاضر در این فهرست هستند.

رحیمی‌زاده در سال ۲۰۱۶ نیز نامزد دریافت جایزه اندرسن بود و در رقابت با تصویرگران مطرح جهان موفق شد به فهرست پنج تصویرگر برتر راه یابد. وی بیش از دو دهه به صورت مستمر به تصویرگری کتاب و طراحی جلد برای کودکان و نوجوانان پرداخته و تاثیر ماندگار و مهمی در رشد ادبیات و تصویرگری کتاب کودک و نوجوان داشته است. آثار رحیمی‌زاده به فهرست‌ و نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی بسیاری راه یافته و موفق به کسب جوایز متعددی چون دیپلم افتخار IBBYو کتاب‌های برگزیده شورای کتاب کودک شده‌اند.

جمشید خانیان نیز جوایز و افتخارات ملی و بین‌المللی بسیاری را در کارنامه هنری خود دارد که از آن جمله می‌توان به دیپلم افتخار IBBY، فهرست «کلاغ سفید» (کتابخانه بین‌المللی کودک و نوجوان مونیخ) و جوایز متعدد ملی مانند لوح برگزیده شورای کتاب کودک اشاره کرد. آثار خانیان به دلیل تاکید بر مسائلِ انسانِ امروز چون جنگ، مهاجرت، تبعیض، تنهایی و...، رسیدن به سبک نوشتاری خاص با تاکید بر فُرم، تکنیک، جنبه‌های زیبایی‌شناسانه‌ زبانِ روایت و توجه ویژه به شخصیت و همچنین برانگیختن کنجکاوی، پرسشگری و رشد تفکر انتقادی در مخاطبان تاثیر ماندگاری بر رشد ادبیات نوجوان گذاشته‌اند. خانیان تاکنون کارگاه‌ها و نشست‌های بسیاری در حوزه‌ ادبیات کودک و نوجوان، داستان‌نویسی و نقد ادبی در شهرهای مختلف ایران و خارج از ایران مانند چین و آلمان داشته است. تاکنون بیش از صد مقاله، رساله و پایان‌نامه‌ پژوهشی بر اساس آثار وی نوشته شده است. خانیان سهم منحصر به فردی در پیشبرد و ارتقای سطح کیفی ادبیات کودک و نوجوان ایران داشته است.

جایزه هانس کریستین اندرسن یا نوبل کوچک معتبرترین جایزه ادبی و هنری در حوزه ادبیات کودکان است که از سوی دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان به منظور بالا بردن سطح ادبی و هنری کتاب های کودکان هر دو سال یک بار، به مجموعه آثار یک نویسنده و یک تصویرگر داده می شود. اهدای این جایزه به مجموعه آثار یک نویسنده از سال ۱۹۵۶ و به مجموعه آثار یک تصویرگر از سال ۱۹۶۶ آغاز شده است. این جایزه شامل یک مدال طلا و یک دیپلم افتخار است که در مراسمی در کنگره دو سالانه IBBY، به برندگان اهدا می شود.

در ادامه فهرست کامل نامزدهای نهایی این جایزه در سال ۲۰۲۲ را مشاهده می‌کنید:

آرژانتین: ماریا کریستینا راموس ؛ گوستی
استرالیا: مارگارت وایلد ؛ توبی رایدل
اتریش: هنز یانیچ ؛ لیندا ولفسگروبر
بلژیک: توماس لاوچری ؛ کارل کانوت
برزیل: مارینا کولسانتی؛ نلسون کروز
کانادا: آنجل دلانویس ؛ سیدنی اسمیت
چین: جین بو ؛ شیونگ لیانگ
کلمبیا و ونزوئلا: ایوار دا کول
کرواسی: دوبراوکا کولانویچ
قبرس: آنا کوپانو ؛ دورا اورنتی
استونی: اندروس کیویراچ ؛ پیرت راود
فرانسه: ماری یود موریل ؛ ژیل باشلت
آلمان: اندریاس اشتنهوفل ؛ نیکولاس هایدلباخ
یونان: ماریا پاپایانی ؛ آیریس سامارتزی
مجارستان: لاسلو هربست، اندراس دانیل
ایران: جمشید خانیان؛ پژمان رحیمی‌زاده
ایتالیا: روبرتو پیومینی ؛ بئاتریس آلمانیا
ژاپن: جوکو ایواسه ؛ ریوجی آرایی
جمهوری کره: یی هیون ؛ سوزی لی
لتونی: الکسیج ناموفس
لبنان: فاطمه شرف‌الدین؛ سنان هلاک
لیتوانی: کستوتیس کاسپاراویوس
هلند: تونکه دراگت؛ سیلویا ویو
لهستان: مارچین سژیزیلسکی ؛ ایوانا چمیولوسکا
روسیه: سرگئی ماخوتین ؛ جولجا گوکووا
اسلوونی: پیتر سوتینا ؛ دمیجان استپانچیچ
اسپانیا: جوردی سیرا و فابرا ؛ النا اودریوزولا
سوئد: آنیکا ثور؛ آنا بنگتسون
سوئیس: فرانتس هولر ؛ کاترین لویی
ترکیه: بهیج آک ؛ مصطفی دلی‌اوغلو
اوکراین: هالینا مالک ؛ کوست لاورو
انگلستان: مارکوس سدویک ؛ دیوید مک کی
ایالات متحده آمریکا: لیندا سوپارک؛ کادیر نلسون

نامزدهای جایزه هانس کریستین اندرسن از سوی دفاتر ملی کاندید می‌شوند و هیات داورانی متشکل از کارشناسان برجسته ادبیات کودکان برندگان این جایزه را از میان نامزدهای معرفی‌شده برمی‌گزینند. از جمله معیارهای گزینش برندگان می‌توان به کیفیت بالای زیبایی شناختی آثار نویسنده و تصویرگر،‌ در نظر گرفتن مخاطب کودک، خلاقیت و نوآوری و اصالت و مهمتر از همه داشتن سهم جاودان در ادبیات کودکان جهان اشاره کرد.

تنها برنده ایرانی این جایزه جهانی فرشید مثقالی تصویرگر است که در سال ۱۹۷۴ موفق به دریافت این جایزه شد. هوشنگ مرادی کرمانی نیز در سال ۱۹۹۲ تحسین هیئت داوران این جایزه معتبر را برانگیخت.

این سی و دو دفتر را در زندانی نوشت که در رژیم موسولینی از سال 1929 تا مرگ خود، به مدت یازده سال، در آن به سر برد... به رغم عدم دسترسی به کتاب‌ها و مراجع لازم، درباره‌ی متنوع‌ترین و مشکل‌ترین مسائل سیاست، فلسفه، تاریخ فکری و اجتماعی، هنر و ادبیات به بحث می‌پردازد... یادداشت‌هایی درباره‌ی ماکیاولی، سیاست و دولت جدید، درباره‌ی بسط بورژوازی ایتالیایی؛ ادبیات و حیات ملی، تأملاتی درباره‌ی دانته و درباره‌ی رمان پاورقی ...
حقیقت این است که شهرت «دو قرن سکوت» بیش از آنکه مرهون ارزش و اعتبار علمی‌اش باشد، حاصل محتوای ایدئولوژیک آن است... موضوعات علمی را به سبک ادبی برای هر دو گروه متخصص و متوسط می‌نوشت... سبک او که آمیزه‌ای بود از اطلاعات وسیع و مقبول علمی در بیانی سرشار از جذابیت ادبی و روایتگری... غزالی قهرمان کتاب فرار از مدرسه است و حافظ قهرمان از کوچه‌ی رندان است و نظامی قهرمان پیر گنجه در جستجوی ناکجا آباد ...
زمان وقوع حوادث داستان دهه‌ی 1930 میلادی و مقارن با دوره‌ی رکود بزرگ اقتصادی آمریکاست... تنها دارایی ارزشمند خانواده‌شان، بشقابی است که روی آن یک رودخانه، سه آدم، یک پل و درخت بیدی آبی‌رنگ نقش بسته است... مدام مجبور به کوچ از جایی به جای دیگر برای کسب درآمدی ناچیز بوده‌اند... آسیب‌های روانی و عاطفی که در این دوره بر کودکان وارد شد، در دهه‌های بعد آثار خود را در زندگی بزرگسالی‌شان نشان داد ...
هواپیما هربار حدود 2000 کیلومتر از بالای صحرا طی می‌کند... اگر اجباراً به سطح زمین پایین بیاید در خطر این هست که با گلوله‌ی تفنگ قبایل متعصب سوراخ سوراخ شود... زندگی‌کردن عبارت است از گفتگوی دو به دو با مرگ، همواره رفتن و باز هم رفتن و فضای تازه را پیوسته دورتر یا بالاتر جستجوکردن... مرگ پیش از او به سراغ محبوبه‌اش، رفته بود؛ همان زنی که با همه‌ی لطافت و ظرافت آسمانی‌اش از گوشت و پوست و خواهشِ نفس ساخته شده بود ...
یادآوری دونوازی چندباره‌ این دو همکلاسی زمینه‌ساز ورود مخاطب به دنیای بی‌کلام و شگفت‌انگیز موسیقی است... عصا همواره نماد نیروی برتر یا سحر و جادو بوده... قلمروزدایی درست همان کاری‌ است که موسیقی انجام می‌دهد... پرنده با ساکسیفون آلتوی توی دستش و همراه با عطر ملایم قهوه بالاخره نواختن «کورکووادو» را آغاز می‌کند... شاید بتوان به مدد موسیقی چهره واقعی «گ» را شناخت و در بدبینانه‌ترین حالت آن را بازسازی کرد ...