25 اردیبهشت؛ روز حکیم ابوالقاسم فردوسی | اعتماد


در حالی که چیزی در حدود سی‌ سال از درگذشت محمد ابن عبدالله(ص) می‌گذشت گروهی تندرو از مسلمانان [خوارج] پسرعمو و دامادش علی بن ابی‌طالب(علیه‌السلام) که چهارمین خلیفه مسلمین بود را در مسجد کوفه شهید کردند و اسباب به‌ قدرت‌ رسیدن شاخه‌ای از اعراب به نام امویان بر کل جهانی که تقریبا در زمان دومین خلیفه «عمر بن خطاب» به دست اعراب افتاده بود، شدند و عملا از سال ۶۶۱ میلادی تا ۶۸۰ میلادی معاویه بن ابوسفیان بر کل جهان اسلام حاکم شد و خلافت اسلامی را مبدل به سلطنت کرد و دیگر حق تعیین خلیفه بعدی توسط مسلمانان را با موروثی کردن خلافت در خانواده خود برچید و چیزی در حدود یک قرن سیاه‌ترین و سخت‌ترین دوران حاکمیت بر مردمان کشورهای فتح ‌شده را برپا کردند.

حکیم ابوالقاسم فردوسی

در دوران امویان، کارگزاران عرب به تحقیر و تعدی به ایرانیان که همچنان در دین کهن خود بازمانده بودند می‌پرداختند؛ چه بسیار موبدان و هیربدان فارس در دوران ایشان کشته شدند و آتشکده مهم کاریان و آتش‌های مقدس دیگر در زمان ولایت زیاد بن ابیه به دست عبیدالله بن ابی بکره خاموش شد؛ ویران کردن معبد نوبهار بلخ به دست قیس بن الهیثم السلمی والی خراسان (۴۲ هجری) یا کشتار به‌ طریقان اران باز هم در سال ۴۲ هجری یا کشتار مردم سیستان در سال ۴۶ هجری تنها گزارش‌هایی است منتخب از خشونت خونبار وسیع امویان در ایران. حتی با اسلام آوردن ایرانیان باز هم امویان اجازه زیست برابر آنها با یک مسلمان عرب را نمی‌دادند و ایشان را موالی [بندگان آزاد شده] می‌نامیدند. هر چند ایرانیان در ظاهر با مسلمان شدن از قید بردگی آزاد می‌شدند باز هم با نام «مولی» تحت حمایت صاحبان اولیه خود باقی می‌ماندند. با توجه ‌به قوانین اسلام که مسلمان برده نمی‌شود، بندگان آزاد شده وضعیتی بین بندگی و آزادگی پیدا می‌کردند و شرایط و مقررات ویژه‌ای برای آنها فراهم می‌شد، به نوشته جرجی زیدان «موالی» در حقیقت شهروندان درجه دوم جامعه اسلامی آن روز بودند.

اگرچه تحقیر آنها و مردم غیرعرب از دوران پیش از بنی‌امیه آغاز شده بود، اما در زمان حکومت آنان شدت یافت. اعراب خود را بالاتر از دیگران می‌پنداشتند و می‌گفتند: «ما نه ‌تنها شما را از بردگی و اسارت آزاد ساختیم، بلکه از پلیدی و کفر و شرک نجات دادیم و همین کافی است که از شما برتر باشیم.» اعراب دوران بنی‌امیه، در حفظ نژاد خود می‌کوشیدند و به غیرعرب و موالی، زن نمی‌دادند. حتی شدت تعصب امویان به حدی بود که به نوشته مسعودی، امویان خلافت را بر پسر کنیز (غیرعرب) حرام می‌دانستند؛ زیرا مایل نبودند کنیز زادگان، عهده‌دار خلافت شود. خواری و خفت موالی در عصر امویان تا آنجا بود که به گزارش مطهر بن مقدسی، حاکمی چون حجاج نیز نتوانست سعید بن جبیر را که از برجستگان تابعین بود به مسند قضاوت بنشاند! چراکه مردم کوفه بانگ برآوردند که جز عرب کسی برای قضا شایسته نیست. گرفتن جزیه از نو مسلمانان، فرستادن موالی به میدان‌های جنگ بدون پرداخت حقوق و مسائلی همانند این از جمله رفتارهای تحقیرآمیز امویان با موالی بود.

تمام این ستم‌ها به ایرانیان باعث شد که ایرانیان به جرگه بزرگ مخالفان سرنگونی بنی‌امیه بپیوندند و نهایتا در سال ۷۵۰ میلادی یک فرمانده نظامی ایرانی با نام «بهزادان پور ونداد هرمزد» ملقب به ابومُسْلِمِ خُراسانی، رهبر جنبش سیاه‌جامگان در خراسان شود. او توانست با براندازی حکومت بنی‌امیه، حکومت بنی‌عباس را پایه‌گذاری کند. نام اصلی او بهزادان پور ونداد بود که به توصیه «ابراهیم امام» یکی از بزرگان بنی‌عباس به عبدالرحمن تغییر نام داد و با حکم وی رهسپار خراسان شد تا رهبری جنبش ضد اموی در این منطقه را بر عهده بگیرد. وی پس از پیروزی بر حاکم خراسان و تسخیر مرو سپاهی را روانه عراق کرد و توانست در سال ۱۳۲ هجری قمری «مروان» آخرین خلیفه اموی را شکست دهد. با بر تخت نشستن ابوالعباس عبدالله سفاح به عنوان اولین خلیفه عباسی، امارت خراسان به ابومسلم سپرده شد؛ اما قدرت و نفوذ وی برای خلیفه و اطرافیان او نگران‌کننده بود، سرانجام ابومسلم در سال ۱۳۷ هجری قمری به نحو توطئه‌آمیزی به دستور منصور، دومین خلیفه عباسی به قتل رسید. شورش عباسیان که ابومسلم بدان پیوست، صرف‌نظر از دلیلی که او برای پیوستن به این شورش داشت، موجب احیای فرهنگ ایرانی شد که مدت‌ها بر حکومت خلیفه تسلط داشت. همچنین مقدمه‌ای برای ظهور سلسله‌های محلی شد.

میان‌پرده ایرانی و زایش فردوسی
میان‌پرده ایرانی به دورانی از تاریخ ایران از حدود سده هشتم تا یازدهم میلادی گفته می‌شود که طی آن، برای نخستین‌بار پس از حمله اعراب به ایران و با تحلیل ‌رفتن خلافت عباسی، حکومت اقوام ایرانی‌تبار در ایران‌زمین دوباره شکل گرفت؛ دورانی خاص از تاریخ ایران که پس از فتح ایران توسط اعراب مسلمان در سده هفتم میلادی و سقوط شاهنشاهی ساسانی، دوباره دودمان‌های مختلف ایرانی در فلات ایران حاکم شدند. این دوران از آنجایی قابل ‌توجه است که در زمانی مابین افول قدرت خلافت اعراب و ظهور ترکان در سده یازدهم، روح و فرهنگ ملی ایران به دست حکومت‌های ایرانی‌تبار و این‌بار به شکل ایرانی - اسلامی زنده شد؛ بیشتر این دودمان‌ها بر احیای زبان فارسی تمرکز داشتند.

تُرکان پارسی‌گو، بخشندگان عمرند!
فردوسی زاییده دوران امیران غزنوی است؛ غزنویان دودمانی تُرک‌نژاد با فرهنگ ترکی - ایرانی و سنی‌مذهب در بخش‌های شرقی ایران بزرگ به‌ ویژه خراسان بزرگ و افغانستان امروزی بودند که به عنوان مروج و ناشر اسلام مورد توجه و تایید خلافت عباسی نیز بودند. نوزایی (رنسانس) زبان، فرهنگ و ادبیات فارسی در دوره ترکان غزنوی در قرن یازدهم میلادی صورت گرفت، دربار امپراتوری غزنوی به دلیل حمایت از ادبیات فارسی چنان مشهور بود که شعرایی همچون فرخی‌سیستانی برای ادامه فعالیت به نزد ایشان سفر کردند. مجموعه شعر کوتاه عنصری (شاعر پارسی‌گوی) به سلطان محمود و برادرانش نصر و یعقوب اختصاص یافت. سلطان محمود، غزنی را به مرکز آموزش علوم تبدیل و فردوسی و ابوریحان بیرونی را به دربار خود دعوت کرد. او ترجیح داد که شهرت و جلالش به زبان فارسی ثبت شود و صدها شاعر پارسی‌گوی در دربار او جمع شدند. وی کتابخانه‌های زیادی از ری و اصفهان به پایتخت خود آورد. با فتح ری و اصفهان به دست سلطان محمود، ادبیات فارسی در آذربایجان و عراق عجم گسترش یافت، غزنویان نوشته‌های تاریخی به زبان فارسی تدوین کردند؛ تارخ بیهقی که در نیمه دوم قرن یازدهم نوشته شده، نمونه‌ای از آن است. با فتح شمال هند توسط سلطان محمود غزنوی فرهنگ و ادبیات فارسی به لاهور راه یافت که بعدها شعرای مشهوری همچون «مسعود سعد سلمان» در هندوستان پرورش یافتند. لاهور تحت حکومت غزنویان در قرن یازدهم، دانشمندان پارسی را از خراسان، هند و آسیای‌ مرکزی جلب کرد و به یک مرکز مهم فرهنگی زبان و ادبیات پارسی تبدیل شد.اگرچه پادشاهان غزنوی و فرماندهان نظامی آنها اصالتا ترک بودند ولی از نظر ترویج زبان فارسی و حمایت از شاعران پارسی‌گوی، اهتمام‌شان بیشتر از رقبای ایرانی خود یعنی سلسله آل‌بویه بود که از شعرای عرب تمجید کرده و حامی بزرگ و مروج زبان و ادبیات عربی بودند.

حکیم حکمت خسروانی
فردوسی در سال ۳۲۹ ه‍.ق برابر با ۹۴۰ میلادی در روستای پاژ در شهرستان توس در خراسان دیده به جهان گشود.نام او همه‌ جا ابوالقاسم فردوسی شناخته شده است. نام کوچک او را در منابع کهن‌تر مانند عجایبُ الْمخلوقات و تاریخ گزیده حمدُالله مُستوفی و «سومین پیشگفتار کهن شاهنامه»، «حسن» نوشته‌اند. منابع دیگر همچون برگردانِ عربی بُنداری اصفهانی، «پیشگفتار دست‌نویس فِلُورانس» و «پیشگفتار شاهنامه بایسنقری» و نوشته‌های برگرفته از آن، نام او را «منصور» گفته‌اند. پیش از همه اینها، کهن‌ترین منبعی که از فردوسی و نام و تخلص و شهر او یاد کرده، گرْشاسْپْنامه اسدی طوسی است. نام پدر او نیز در تاریخ گزیده و «سومین پیشگفتار کهن شاهنامه»، «علی» گفته شده است. محمدامین ریاحی پس از بررسی کهن‌ترین منابع، نام «حسن بن علی» را پذیرفتنی و این نام را با قرینه‌های دیگری که وابستگی او را به یکی از شاخه‌های تشیع می‌رساند، سازگارتر دانسته است. فردوسی سرودن شاهنامه را بر پایه شاهنامه ابومنصوری در سی ‌سالگی آغاز کرد. تنها سروده‌ای که روشن شده از او است، خود شاهنامه است.

شاهنامه نامدارترین سروده فردوسی و یکی از بزرگ‌ترین نوشته‌های ادبیات کهن پارسی است. فردوسی شاهنامه را در ۳۸۴ ه.ق (۹۹۴ میلادی)، سه سال پیش از بر تخت نشستن محمود به پایان برد و در ۴۰۰ ه.ق برابر با ۸ مارس ۱۰۱۰ میلادی، در هفتاد و یک‌سالگی ویراست دوم را به انجام رساند. فردوسی دهقان و دهقان‌زاده بود در پارسی امروز دهقان برابر با کشاورز استعمال می‌شود؛ اما دهقان مورد استعمال در آن دوران به معنی یک ایرانی اصیل و مالک زمین‌های کشاورزی است و در عین ‌حال واژه دهقان به معنی تاریخ‌نگار هم به‌ کار رفته؛ آغاز زندگی را در روزگار سامانیان و همزمان با جنبش استقلال‌طلبی و هویت‌خواهی در میان ایرانیان سپری کرد. شاهان سامانی با پشتیبانی از زبان فارسی، زمان‌های درخشان را برای پرورش زبان و اندیشه ایرانی آماده ساختند و فردوسی در هنر سخنوری آشکارا وامدار گذشتگان خویش و همه آنانی است که در سده‌های سوم و چهارم هجری، زبان فارسی را به اوج رساندند و او با بهره‌گیری از آن سرمایه، توانست گفتار خود را چنین درخشان بپردازد. در نگاهی فراگیر درباره دانش و آموخته‌های فردوسی می‌توان گفت او زبان عربی می‌دانست، اما در نثر و نظم عرب چیرگی نداشت. در «پیشگفتار بایسنقری» نام فردوسی با «حکیم» همراه است که از دید برخی اشاره به حکمت خسروانی دارد.داستان‌های شاهنامه فردوسی ترجمه فارسی دری از کتاب خودای‌نامگ دربار ساسانی بود؛ اما این خودای‌نامگ چیست!

خدای‌نامه ترکیبی از کلمه «خودای» به معنی سرور و «نامگ» به معنی کتاب است. مورخین و نویسندگان دوره اسلامی خودای‌نامگ را به «سیرالملوک» ترجمه کردند و در قرن‌های سوم و چهارم هجری که فارسی دری به عنوان زبان نوشتار رواج یافت، ایرانی‌های مسلمان لفظ «خدا» را غالبا به ‌جای «الله» به کار می‌بردند و شاهنامه را به ‌جای خودای‌نامگ یا سیرالملوک وضع کردند. در همان دوران به واژه‌هایی بر می‌خوریم که معنی کهن «خدای» را همچنان حفظ کردند، از جمله آنها لقب‌های برخی از پادشاه‌ها چون «سامان‌خدات»، «بخاراخدات» و «کاول‌خدای» بود. در شاهنامه فردوسی، خدا به معنی «شاه» و «سرور» فراوان به‌ کار رفته است. در زبان فارسی نو مفهوم کهن «خدا» در ترکیب‌هایی چون «دهخدا»، «کدخدا» و «ناخدا» (در اصل ناوخدا) باقی‌ مانده است. خدای‌نامه تقریر حماسه‌های ایرانی از زمان کیومرث تا خسروپرویز که در میانه پادشاهی یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی به ‌وسیله دهقانان دانشور تالیف شد.

خدای‌نامه نه‌تنها رویدادهای زمان پادشاهان را در برداشته؛ بلکه در آن خطبه‌ها و کلمات قصار و وصایای آنان نیز ذکر شده بود، ابن مقفع در سده ۸ میلادی این خدای‌نامه را به عربی ترجمه کرد و به ‌صورت گسترده‌ای مورد استفاده تاریخ‌نگاران مسلمان قرار گرفت که هر دو برگردان پارسی و عربی آن از دست‌ رفته است. اینک نزدیک‌ترین و کامل‌ترین خدای‌نامه در دست ما همین شاهنامه فردوسی است، چنانکه گفتیم فردوسی از شاهنامه ابومنصوری استفاده کرد و شاهنامه ابومنصوری که به نثر بود را به نظم برگرداند و در شاهنامه ابومنصوری که خود را از نژاد اصیل دهقانان می‌دانست منابع خدای‌نامه و دیگر کتب حماسی و تاریخی ایران دسترسی داشته.

اما بن‌مایه فلسفی و اندیشه‌ورزی داستان‌های خدای‌نامه و شاهنامه فردوسی «حکمت خسروانی» است؛ حکمت خسروانی فلسفه و عرفان ایران باستان است که به اندیشمندان آن فرزانگان خسروانی یا خسروانیون گفته می‌شود. واژه خسروان به معنی شاهانه و ملکان است. خسروانیون به گفته فیلسوف ایرانی «شهاب‌الدین یحیی سهروردی» عارفانی بودند که حقایق را پس از ادراک از راه کشف و شهود به زبان راز و در پوشش «نور و ظلمت» بیان کرده‌اند. سهروردی، معرفت یا آگاهی این حکیمان را با عنوان‌های حکمت اشراق یا خمیره خسروانی و خود آنان را «حکیم متأله» باز می‌شناساند. یعنی فلاسفه‌ای که با میزان عقل و شهود قلبی (عشق) به حقیقت می‌رسند. سهروردی، این‌گونه حکیمان (حکیم متأله) را در کتاب «المشارع و المکارمات» این‌گونه می‌شناساند: «موقعی می‌توان او را حکیم متأله نامید که کالبد برای او، در حکم پیراهن باشد، هرگاه بخواهد بدر آورد، رها کند و هر گاه بخواهد به تن کند.» حکمت خسروانی قائل به اسارت نور در محبس و زندان تن و تکاپوی آن برای آزادی و بازگشت است. (رضی، ۱۳۷۹: ۴۴۶)

شاهنامه

حکمت خسروانی بنیان‌هایی دارد:

- اول این بنیان‌ها این است که خداوند یگانه است که فزاینده است و ایستا نیست و رهرو راه خردمندی سروش خدایی را خواهد رسید.

- دوم خردورزی است؛ بنیان حکمت خسروانی راستی بی‌پایان است و نیکی با هستی همسان است.

- سوم هنجار و داد و قوانین پیشرفت در هستی است، حکمت خسروانی ایستایی را می‌نکوهد و نوگرایی را می‌پسندد.

- چهارمین بنیان نفی‌ کردن نیرو است و حکیم با هستی کنشگر است.

- بنیان پنجم «فر» است و فر از کلیدی‌ترین معروفات حکمت خسروانی است. یعنی آدمی می‌رسد به جایی که هستی او را یاری می‌کند تا در هستی بیفزاید و افزوده شود و فر را چندین اصل است. اول آنکه به ارث نیست، دو آنکه همیشگی نیست و سومی اینکه فر از کل هستی جدا نیست.

- بنیان ششم حکمت خسروانی وحدت‌آفرینش است.

- بنیان هفتم گشوده راهی است، یعنی اینکه فزایندگی هستی را پایان نیست.

- بنیان هشتم بهره‌جویی است از هستی.

- بنیان نهم نو شدن است.

- بنیان دهم نوروز است، به این معنا که آدمی و هستی باید نو شوند.

- بنیان یازدهم چنین است که پوچی ناپایدار است و چون ناپایداری‌اش پدیدار شد، گمراهان و بداندیشان از زشتی کردار خود باز خواهند گشت.

- در سرانجام بنیان دوازدهم و آخرین حکمت خسروانی، رهانندگی از ایستایی است.

اندیشه بنده کمترین بر آن است داستان‌های شاهنامه را نه‌تنها از زاویه داستان‌هایی حماسی، بلکه نگاهی چون نظر کردن به داستان‌های مثنوی مولوی باید نگریست و شخص فردوسی را نه‌تنها شاعری سُترگ و حماسه‌سرا، بلکه حکیم و صوفی‌ای خسروانی دانست.

منابع:
1- افشار، ایرج (۱۳۹۰) . کتابشناسی فردوسی و شاهنامه (از آغاز نوشته‌های پژوهشی تا سال ۱۳۸۵) . تهران: میراث مکتوب.
2- التون، دانیل (1390) . تاریخ سیاسی و اجتماعی خراسان در زمان حکومت عباسیان.ترجمه مسعود رجب‌نیا. تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
3- خالقی‌مطلق، جلال (۱۳۹۱) . «فردوسی». در اسماعیل سعادت. دانشنامه زبان و ادب فارسی. ج. ۴. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
4- خطیبی، ابوالفضل (۱۳۹۳) . «خدای‌نامه». در حسن رضایی باغ‌بیدی، محمود جعفری‌دهقی. تاریخ جامع ایران. ج. ۵. به کوشش سید محمدکاظم موسوی‌بجنوردی. بنیاد دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۶۷۵- ۷۰۴.
5- رضی، هاشم (1379) . حکمت خسروانی سیر تطبیقی فلسفه و حکمت و عرفان در ایران باستان از زرتشت تا سهروردی و استمرار آن تا امروز - تهران: انتشارات بهجت.
6- ریاحی، محمدامین (۱۳۷۵) . فردوسی: زندگی، اندیشه و شعر او. تهران: طرح نو.
7- صدیقی، غلام‌حسین (۱۳۷۲) . جنبش‌های دینی ایرانی در قرنهای دوم و سوم هجری. ترجمه یحیی مهدوی. تهران: پاژنگ.
8- مفتخری، حسین (۱۳۹۲) . «تاریخ سیاسی، اجتماعی ایران (از ظهور اسلام تا ظهور طاهریان)». تاریخ ایران، از ورود مسلمانان تا پایان طاهریان. تهران: سمت.
9- نیکویی، علی (1401) . نقش رودکی در هویت ایرانی. دیپلمات (فصلنامه وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران) شماره 2. صص73-77
10- نیکویی، علی (1402) . دلی لبریز از عشق ایران.دیپلمات (فصلنامه وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران) شماره 3. صص 73-77
11. Yusofi, G. H (1985) . “ABU MOSLEM KORASANI “. Encyclopædia Iranica. Vol. ۱ (1nd ed.) . New York: Bibliotheca Persica Press. p. 341–344
.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

همه انسان‌ها عناصری از روباه و خارپشت در خود دارند و همین تمثالی از شکافِ انسانیت است. «ما موجودات دوپاره‌ای هستیم و یا باید ناکامل بودن دانشمان را بپذیریم، یا به یقین و حقیقت بچسبیم. از میان ما، تنها بااراده‌ترین‌ها به آنچه روباه می‌داند راضی نخواهند بود و یقینِ خارپشت را رها نخواهند کرد‌»... عظمت خارپشت در این است که محدودیت‌ها را نمی‌پذیرد و به واقعیت تن نمی‌دهد ...
در کشورهای دموکراتیک دولت‌ها به‌طور معمول از آموزش به عنوان عاملی ثبات‌بخش حمایت می‌کنند، در صورتی که رژیم‌های خودکامه آموزش را همچون تهدیدی برای پایه‌های حکومت خود می‌دانند... نظام‌های اقتدارگرای موجود از اصول دموکراسی برای حفظ موجودیت خود استفاده می‌کنند... آنها نه دموکراسی را برقرار می‌کنند و نه به‌طور منظم به سرکوب آشکار متوسل می‌شوند، بلکه با برگزاری انتخابات دوره‌ای، سعی می‌کنند حداقل ظواهر مشروعیت دموکراتیک را به دست آورند ...
نخستین، بلندترین و بهترین رمان پلیسی مدرن انگلیسی... سنگِ ماه، در واقع، الماسی زردرنگ و نصب‌شده بر پیشانی یک صنمِ هندی با نام الاهه ماه است... حین لشکرکشی ارتش بریتانیا به شهر سرینگاپاتام هند و غارت خزانه حاکم شهر به وسیله هفت ژنرال انگلیسی به سرقت رفته و پس از انتقال به انگلستان، قرار است بر اساس وصیت‌نامه‌ای مکتوب، به دخترِ یکی از اعیان شهر برسد ...
تجربه‌نگاری نخست‌وزیر کشوری کوچک با جمعیت ۴ میلیون نفری که اکنون یک شرکت مشاوره‌ی بین‌المللی را اداره می‌کند... در دوران او شاخص سهولت کسب و کار از رتبه ١١٢ (در ٢٠٠۶) به ٨ (در ٢٠١۴) رسید... برای به دست آوردن شغلی مانند افسر پلیس که ماهانه ٢٠ دلار درآمد داشت باید ٢٠٠٠ دلار رشوه می‌دادید... تقریبا ٨٠درصد گرجستانی‌ها گفته بودند که رشوه، بخش اصلی زندگی‌شان است... نباید شرکت‌های دولتی به عنوان سرمایه‌گذار یک شرکت دولتی انتخاب شوند: خصولتی سازی! ...
هنرمندی خوش‌تیپ به‌نام جد مارتین به موفقیت‌های حرفه‌ای غیرمعمولی دست می‌یابد. عشقِ اُلگا، روزنامه‌نگاری روسی را به دست می‌آورد که «کاملا با تصویر زیبایی اسلاوی که به‌دست آژانس‌های مدلینگ از زمان سقوط اتحاد جماهیر شوروی رایج شده است، مطابقت دارد» و به جمع نخبگان جهانی هنر می‌پیوندد... هنرمندی ناامید است که قبلا به‌عنوان یک دانشجوی جوان معماری، کمال‌گرایی پرشور بوده است... آگاهیِ بیشتر از بدترشدنِ زندگی روزمره و چشم‌انداز آن ...