سومین نشست از مجموعه درس گفتارهایی درباره جامی با عنوان «آشنایی با تاریخ و ادبیات دوره جامی» چهارشنبه ۱۲ مهرماه با حضور ایرج شهبازی در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، در این جلسه فراز و فرود شخصیت تیمور لنگ به عنوان بنیان گذار دوره تیموری بررسی و لیستی از آثار مکتوب جهت آشنایی با تیمورلنگ معرفی شد. در ادامه بخشی از این نشست که به معرفی مختصر این کتاب‌ها پرداخته شده؛ آورده شده است:

منم تیمور جهانگشا» [Attila: Roi des Huns]،  مارسل بریون [Marcel Brion]

خوش‌بختانه محققان ایرانی و غیرایرانی کتاب‌های علمی ارزشمندی در مورد تاریخ دوره تیموریان نوشته‌اند. برخی از این کتاب‌ها صرفاً به بیان مسائل تاریخی اختصاص دارند و می‌کوشند حوادث مربوط به تیمور و خاندان آن را به شکلی علمی بررسی کنند، اما برخی دیگر از این منابع به بررسی مسائل اجتماعی، سیاسی، مذهبی، اقتصادی، فرهنگی، اداری و نظایر آنها می‌پردازند. ویژگی اصلی این قبیل کتاب‌ها این است که با روش علمی و شیوه‌های تاریخ‌نویسی و تحلیل تاریخ جدید در مورد عصر تیموریان سخن گفته‌اند. بی‌گمان در سال‌های اخیر تعداد زیادی پایان‌نامه و مقاله‌ی علمی هم در مورد دوره‌ی تیموریان نوشته شده است. اشاره به آنها در این نوشتار مختصر ممکن نیست؛ بنابراین در ادامه به معرفی مهم‌ترین کتاب‌های تحقیقی در مورد دوره‌ی تیموریان می‌پردازیم.

1. برآمدن و فرمان‌روایی تیمور، از بئاتریس فوربز مَنز، ترجمه‌ی منصور صفت‌گل
2. تاریخ تیموریان، از لوسین بُوا، ترجمه‌ی محمود بهفروزی
3. تاریخ ایران، دوره‌ی تیموریان، از مجموعه‌ی تاریخ کمبریج، ترجمه‌ی یعقوب آژند
4. تیموریان، از حیدر تاکستن و همکاران، ترجمه‌ی یعقوب آژند
5. از یورش مغولان تا زوال ترکمانان، از رسول جعفریان
6. تاریخ هرات در عهد تیموریان، از عبدالحکیم طبیبی
7. سکه‌های ایران؛ دوره‌ی گورکانیان (تیموریان)، از بهرام علاء‌الدینی
8. تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره‌ی تیموریان و ترکمانان، از حسین میرجعفری
9. تاریخ سیاسی اجتماعی تیموریان، از امیر تیموررفیعی
10. ایران عصر تیموری؛ قدرت، سیاست و مذهب، از بئاتریس فوربز مَنز، ترجمه‌ی اکبر صبوری (این کتاب سه ترجمه به زبان فارسی دارد)
11. تاریخ سیاسی و فرهنگی تیموریان، از احمد شه‌وری
12. تجارت ایران در دوره‌ی تیموریان، از طاهره‌ی جهانیان
13. تیغ و تنبور؛ هنر دوره‌ی تیموریان به روایت متون، از ولی الله کاوسی
14. هنر عهد تیموریان و متفرعات آن، از عبدالحی حبیبی
15. کتاب‌های تاریخ ادبیات، مانند تاریخ ادبیات ذبیح الله صفا، تاریخی ادبی ایران از ادوارد براون و نظایر آنها اطلاعات خوبی درباره‌ی تاریخ تیموریان دارند.

16. منم تیمور جهانگشا
بر اساس تاریخ تیموریان، مخصوصاً در مورد شخصیت شگفت‌آور تیمور رمان‌های تاریخی متعدد نوشته شود و فیلم‌ها و سریال‌های تاریخی ساخته شود. این هم یکی از اولویت‌های فرهنگی ماست. ترکیه در این مورد از ما بسیار جلوتر است. به نظرم مهم‌ترین رمان تاریخی در مورد تیمور کتاب «منم تیمور جهانگشا» [Attila: Roi des Huns]، از مارسل بریون [Marcel Brion]، اقتباس و ترجمه ذبیح‌الله منصوری است. اگرچه این کتاب از نظر تاریخی ارزشی ندارد و خطاهای تاریخی فراوانی در آن وجود دارد، از حیث هنری و زبان یک شاهکار است و ارزش بسیار زیادی دارد. به نظرم هیچ محققی نباید به این کتاب استناد کند، اما کسانی که مایلند با شخصیت تیمور آشنا شوند، می‌توانند این کتاب را بخوانند و با کلیات تاریخ دوره تیمور و ویژگی‌های شخصیتی او آشنا شوند.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...