هدف نویسنده در کتاب «ایران و جهان عرب» پوشش دادن تمام و کمال آنچه بر مناسبات ایرانی- عربی گذشته نیست؛ بلکه نویسنده در پی ارایه قالبی تحلیلی است که با استفاده از آن بتوان الگوهای عام رقابت و همکاری در مناسبات ایران با جهان عرب را توضیح داد.

ایران و جهان عرب» محمد سلطانی‌نژاد

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، کتاب «ایران و جهان عرب» نوشته دکتر محمد سلطانی‌نژاد از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شد. این کتاب دارای چهار بخش اصلی شامل جمهوری اسلامی ایران و جهان عرب، سیاست خارجی ج.ا. ایران و جهان عرب، سازه‌انگاری روانشناختی و شناخت گرم و ساخت هویت است.

جمهوری اسلامی ایران و کشورهای عربی چهار دهه از تعاملات پرفراز و نشیب را پشت سرگذاشته‌اند. علی‌رغم این‌که مناسبات ایران با هر کدام از دولت‌های عربی، ویژگی‌های خاص خود را دارد، نوعی الگوی کمابیش ثابت از رقابت و همکاری را میان ایران و هر کدام از دولت‌های عربی می‌توان ردیابی کرد. به عبارت دیگر، وجه غالب روابط جمهوری اسلامی ایران با دسته‌ای از دولت‌های عربی رقابت و با دسته‌ای دیگر تعامل و همکاری بوده است. برای فهم این الگوی ترکیبی از رقابت و همکاری، نظریه‌های مختلف روابط بین‌الملل و سیاست خارحی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

از دید نویسنده این نظریه‌ها دارای نواقصی برای تبیین روابط ایران با جهان عرب هستند و هیچ کدام توضیحی کمابیش قابل تعمیم را برای روابط ایران و کشورهای عربی به دست نمی‌دهند. از این رو، این اثر کوششی است برای ارائه یک قالب تحلیلی که بتوان از رهگذر آن دلایل همکاری و رقابت میان ایران و جهان عرب را در یک نگاه کلان توضیح داد؛ به گونه‌ای که معدل رفتارها و سیاست‌های ایران و کشورهای عربی نسبت به یکدیگر را در بربگیرد.

بدین‌منظور، نویسنده از آخرین تحولات صورت گرفته در توسعه نظریه سازه‌انگاری استفاده کرده و با استفاده از رویکردی مرکب از تحلیل سیاست خارجی شناختی و نظریه سازه‌انگاری در روابط بین‌الملل، قالبی را برای درک و فهم روابط ایران و جهان عرب ارایه داده است. ایده اصلی کتاب این است که برای فهم مناسبات ایران و جهان عرب، باید به چگونگی برساخته شدن هویت‌های ایرانی و عربی در برابر یکدیگر توجه داشت و بدین‌منظور می‌باید مجموعه‌ای از عوامل هیجانی، عاطفی و نگرشی را که در شکل‌گیری این هویت‌ها اثرگذار بوده‌اند، ردیابی کرد. این رویکرد نتیجه به رسمیت شناختن این واقعیت است که بین شناخت و عاطفه آن‌گونه که پیشتر تصور می‌شد فاصله و تضاد وجود ندارد و شناخت متقابل ایران و جهان عرب با نگرش‌هایی که به مرور زمان شکل گرفته و با هویت‌های ایرانی و عربی عجین شده‌اند، گره خورده است.

از طرح مجموعه این مباحث نویسنده در پی آن است نشان دهد نگرش‌های منفی میان ایران و بخش مهمی از جهان عرب به تفسیر بدبینانه رفتارها واقدامات این دو از یکدیگر انجامیده و در نتیجه تکرار تنش‌ها در روابط آنها را با وجود دوره یا دوره‌هایی از تنش‌زدایی و تعامل سازنده موجب شده است. توجه به این نکته ضروری است که این قالب تحلیلی نفی کننده اثر عوامل مادی مانند قدرت نظامی و واقعیت‌های استراتژیک در روابط ایران و جهان عرب نیست بلکه نشان می‌دهد چگونه این عوامل مادی در پرتو نگرش‌های آنها نسبت به یکدیگر درک و فهم می‌شوند.

کشورهای عربی به دلیل واقع شدن در محیط بلافصل امنیتی ایران، از مهمترین بازیگران بین‌المللی به شمار می‌روند که بر منافع و امنیت ملی ایران اثرگذارند و نحوه تعامل با آن‌ها، حیات سیاسی، امنیت و رفاه اقتصادی ما را متاثر می‌سازد. کتاب پیش رو با هدف ارایه چارچوبی تحلیلی برای درک و فهم تعاملات ئ مناسبات جمهوری اسلامی ایران و جهان عرب نگاشته شده و با آزمودن نظریه‌های موجود در زمینه مطالعه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و چگونگی کاربست آنها برای تبیین روابط ایران و کشورهای عربی، دیدگاه جدیدی را برای درک این روابط با استفاده از پیشرفت‌های حاصل آمده در نظریه‌پردازی‌های روابط بین‌الملل و مطالعه سیاست خارجی ارایه می‌کند.

هدف نویسنده در این کتاب پوشش دادن تمام و کمال آنچه بر مناسبات ایرانی- عربی گذشته نیست؛ بلکه نویسنده در پی ارایه قالبی تحلیلی است که با استفاده از آن بتوان الگوهای عام رقابت و همکاری در مناسبات ایران با جهان عرب را توضیح داد.

کتاب «ایران و جهان عرب» نوشته دکتر محمد سلطانی‌نژاد در 315 صفحه، شمارگان 500 نسخه و قیمت 78هزار تومان از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شد.

................ هر روز با کتاب ...............

جنبش‌های اجتماعی نوعی همبستگی اجتماعی به ارمغان می‌آورند که می‌توانند فرصتی برای احیای دو عنصر کلیدی حیات مبتنی بر سرمایه اجتماعی ـ یعنی ارزش‌های مشترک و ارتباطات بیشتر ـ فراهم کند... «اجتماع» عرصه‌ای است که نه منافع فردی در آن سیطره دارد، نه فرد در جمع ذوب شده است... سه‌ضلع دولت، بازار و اجتماع سرنوشت جامعه را رقم می‌زنند... برخورد انحصارگرایانه گروه‌های مذهبی نسبت به سکولارها در داخل و دین‌ستیزی بنیادگراهای سکولار در خارج کشور، منازعه‌ای برابر نیست ...
قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...
انسان را به نظاره‌ی شاعرانه‌ی اشیا در درونی‌ترین زندگی آنها می‌برد... اراده‌ی خدا را جانشین اراده‌ی خویش می‌کند، و به همین سبب، استقلال مطلق در برابر خلق و وارستگی در برابر اشیا پیدا می‌کند؛ دیگر خلق و اشیا را برای خودشان دوست می‌دارد؛ همان‌گونه که خدا آنها را دوست می‌دارد... انسان به عنوان آفریده‌ی عشق مرکز آزادی است و مغرورانه در برابر خدا و سراسر جهان هستی می‌ایستد. عمق درون او را تنها خدا می‌تواند بخواند! ...
گراس برای تک‌تک سال‌های یک قرن، داستانی به وجود آورده است... از اتفاقات بزرگ و گاه رویدادهای به نظر بی‌اهمیت تا تحولات فنی و اکتشافات علم و تکنولوژی، خودبزرگ‌بینی انسان‌ها، شکنجه و کشتار و در نهایت، شروع‌های دوباره... طوری به جنگ جهانی نگاه می‌کنند که انگار دارند درباره یک بازی فوتبال حرف می‌زنند...دلسردی چپ‌ها از تئودور آدورنو، تیراندازی به رودی دوچکه، محرک جنبش دانشجویی آلمان، ملاقات پل سلان و مارتین هایدگر ...
اکنون می‌توانند در زندگی زمینی خود تأمل کنند، گناهان و خطاهای خود را خود داوری کنند... نخست غرور است و حسد و خشم؛ در پی آنها تنبلی، خست، شکم‌پرستی و شهوت‌رانی... خدا دل‌هایی را که میان خود برادرند برکت می‌دهد. این راز ارواح است که زندگی آنها عین زندگی خداست... رفیق نوش‌خواری‌ها و سرگردانی‌های خود را ملاقات می‌کند. هردو، خوشحال از بازیافتن یکدیگر، از گذشته‌ی مشترک خود یاد می‌کنند ...