نسخه مکتوب و صوتی «پندِ پیر عقل» شامل گزیده قابوسنامه عنصرالمعالی کیکاووس بن وُشمگیر با گزینش و توضیح مهدی سیدی و خوانش سیروس ابراهیم‌زاده توسط انتشارات معین منتشر شد.

پندِ پیر عقل قابوسنامه عنصرالمعالی کیکاووس  سیروس ابراهیم‌زاده

به گزارش مهر، این اثر،‌ سیزدهمین عنوان از مجموعه «گنج حکمت» است که گزیده آثار منثور ادبیات فارسی را در برمی‌گیرد و رویکرد تهیه‌کنندگانش معرفی آثار مهم و گمنام ادبیات فارسی است که در قالب نثر، و نه نظم نوشته شده‌اند.

تا پیش از این، این عناوین در قالب مجموعه «گنج حکمت» منتشر و عرضه شده‌اند:

«گلزار معرفت» شامل گزیده بهارستان جامی با تصحیح اسماعیل حاکمی و خوانش ابوالحسن تهامی،
«گنج روز نیاز» شامل گزیده طبقات صوفیه اثر خواجه عبدالله انصاری با توضیح محمد سرور مولایی و خوانش ناصر طهماسب،
«پرنیان هفت رنگ» شامل گزیده چهارمقاله عروضی سمرقندی با گزینش عفت مستشارنیا و خوانش بهروز رضوی،
«ایوان جان» شامل گزیده آثار پارسی احمد غزالی با گزینش و خوانش نصرالله پورجوادی،
«اکسیر خوشبختی» شامل گزیده کیمیای سعادت اثر امام محمد غزالی با گزینش بهاالدین خرمشاهی و خوانش بهروز رضوی،
«از چنین حکایت‌ها» شامل گزیده تاریخ بیهقی اثر محمدبن حسین بیهقی با گزینش محمد جعفر یاحقی و خوانش ابوالحسن تهامی،
«از گلستان بیخزان شیخ شیراز» شامل گزیده گلستان سعدی با گزینش جویا جهانبخش و خوانش ابوالحسن تهامی،
«از غم به شادمانی» شامل گزیده فرج بعد از شدت اثر دهستانی مویدی با گزینش اسماعیل حاکمی و خوانش سیروس ابراهیم‌زاده،
«از هر دری حکایتی» شامل گزیده جوامع الحکایات با گزینش امیربانو کریمی و خوانش ژرژ پطرسی،
«بوی دل‌خوشی» شامل گزیده اسرارالتوحید اثر محمدبن منور با گزینش محسن بابایی و خوانش پرویز بهرام،
«خوار دیوارِ رزان» شامل گزیده آثار منثور مولانا با گزینش توفیق سبحانی و خوانش بهروز رضوی و
«در جستجوی آینه» شامل گزیده مقالات شمس اثر شمس تبریزی با گزینش محمدعلی موحد و خوانش هوشنگ آزادی‌ور.

قابوس یا کاووس بن وشمگیر امیری فاضل و شاعر و ادیبی توانا بود که مرقد پدرش به‌عنوان گنبد قابوس هزارسال پیش در گرگان بنا شد. او در نیمه دوم قرن چهارم هجری تا اوایل قرن پنجم، حکومتی نسبتا مقتدر در خطه گرگان و استراباد داشت و شاخص‌ترین امیر آل زیار بود. این دودمان از دل حکومت علویان طبرستان برآمده و باز آل بویه (یا دیلمیان) از دل حکومت آل زیار برآمد و به این دلیل بین آل بویه و آل زیار رقابت و دشمنی شکل گرفت.

عنصرالمعالی کیکاووس، پدیدآورنده این اثر مهم منثور فارسی، آن را «پندنامه» یا «نصیحت‌نامه» نامگذاری کرده و «قابوس‌نامه» نامی است که بعدها روی این اثر گذاشته شد. مخاطب اصلی مطالب این کتاب هم فرزند عنصرالمعالی، گیلان‌شاه بوده است. اما گویا به دلیل شهرت جدش قابوس در عرصه شعر و ادب، سیاست و حکومت، و همچنین وجود مقبره‌اش در گرگان قدیم (گنبد قابوس فعلی) خوانندگان این کتاب، به مرور زمان، نامش را به قابوس‌نامه تغییر دادند و به این اسم شهرت پیدا کرد.

سخنان عنصرالمعالی در کتاب «قابوس‌نامه» در ۴۴ باب یا فصل تنظیم شده که در نسخه پیش رو، یعنی گزیده آن، از مطالب ۳۶ فصل استفاده شده است. مولف این کتاب، با وجود این‌که ۶۳ سال داشته و مردی پیر بوده، نصایح خود را به‌طور منصفانه و با زبانی مهربان و شیرین بیان کرده است؛ برخی از این نصایح یادآوری این هستند که «هرچند من چنین می‌گویم اما تو که جوانید به سخن من گوش نکنید و راه جوانی خود را در پیش گیرید، مگر زمانی که به سن من برسید!»

فهرست مطالب کتاب پیش رو به این‌ترتیب است:

مقدمه، در ابتدا کتاب، در سپاس داشتن از خداوند، در فزونی طاعت از راه توانش، در شناختن حق مادر و پدر، در فزونی گُهر از فزونی خرد و هنر، در پیشی جستن از سخن‌دانی، در یاد کردن پندهای نوشین‌روان، در پیری و جوانی، در خویشتن‌داری و ترتیبِ خوردن و آیینِ آن، در مهمان کردن و مهمان شدن، اندر مزاح‌کردن و نرد و شطرنج باختن، در عشق ورزیدن، اندر گرمابه رفتن، اندر خفتن و آسودن، اندر نخجیر کردن، در چوگان زدن، اندر کارزار کردن، در جمع‌کردن مال، در امانت نگاه داشتن، در خریدنِ ضیاع و عقار، اندر آیین زن خواستن، در حق فرزند و حق شناختن، در آیینِ دوست گرفتن، در اندیشه کردن از دشمن، در عقوبت کردن و حاجت خواستن و روا کردن، در طالب علمی و فقیهی و فقها، در بازرگانی کردن، در آیین و رسم شاعری، در آیین و رسم خنیاگری، در خدمت‌ کردن پادشاه، در آداب ندیمی پادشاه، در آداب و آیین دبیری و شرطِ کاتب، در آیین و شرط وزارت، در آیین و شرط سپهسلاری، در آیین و شرط پادشاهی، در آیین دهقانی و هر پیشه‌ای که دانی، در آیین جوانمردپیشگی، جملات قصار.

دو لوح فشرده نسخه گویای «پند پیر عقل» به‌ترتیب ۱۲ و ۱۵ تِرک صوتی را شامل می‌شود. نسخه صوتی این کتاب ۱۳۲ دقیقه است و مقدمه‌اش نیز توسط فریناز ثریا خوانده شده است.

نسخه مکتوب این‌کتاب با ۱۸۳ صفحه، شمارگان ۷۷۰ نسخه و قیمت ۲۲ هزار تومان منتشر شده که در کنار دو لوح فشرده شنیداری، ۶۰ هزار تومان قیمت دارد.

................ هر روز با کتاب ...............

بازگوکردن روابط عاشقانه بی‌نتیجه‌اش، اقدامش به خودکشی، دوستی‌ها و پروژه‌های ادبی‌ منقطعش، تحت‌‌الشعاعِ بخش‌هایی از پیشینه خانوادگی قرار می‌گیرد که مسیر مهاجرت از جمهوری دومینیکن به ایالات متحده آمریکا را معکوس می‌کند و روی زنان خانواده اسکار متمرکز می‌شود... مادرش زیبارویی تیره‌پوست بود... عاشق جنایتکار بدنامی شد... ارواح شرور گهگاه در داستان به‌کار گرفته می‌شوند تا بداقبالی خانواده اسکار را به تصویر بکشند ...
فهم و تحلیل وضعیت فرهنگ در جامعه مصرفی... مربوط به دوران اخیر است، یعنی زاده مدرنیته متأخر، دورانی که با عناوین دیگری مثل جامعه پساصنعتی، جامعه مصرفی و غیره نامگذاری شده است... در یک سو گرایشی هست که معتقد است باید حساب دین را از فرهنگ جدا کرد و برای احیای «فرهنگ اصیل ایرانی» حتی باید آن را هر گونه «دین خویی» پالود؛ در سوی مقابل، اعتقاد بر این است که فرهنگ صبغه‌ای ارزشی و استعلایی دارد و هر خصلت یا ویژگی فرهنگیِ غیردینی را باید از دایره فرهنگ بیرون انداخت ...
وقتی می‌خواهم تسلیم شوم یا وقتی به تسلیم‌شدن فکر می‌کنم، به او فکر می‌کنم... یک جریان به‌ظاهر بی‌پایان از اقتباس‌ها است، که شامل حداقل ۱۷۰ اجرای مستقیم و غیرمستقیم روی صحنه نمایش است، از عالی تا مضحک... باعث می شود که بپرسیم، آیا من هم یک هیولا هستم؟... اکنون می‌فهمم خدابودن چه احساسی دارد!... مکالمه درست درمورد فرانکنشتاین بر ارتباط عمیق بین خلاقیت علمی و مسئولیت ما در قبال خود و یکدیگر متمرکز خواهد شد ...
همسایه و دوست هستند... یک نزاع به‌ظاهر جزیی بر سر تفنگی قدیمی... به یک تعقیب مادام‌العمر تبدیل می‌شود... بدون فرزند توصیف شده، اما یک خدمتکار دارد که به‌نظر می‌رسد خانه را اداره می‌کند و به‌طرز معجزه‌آسایی در اواخر داستان شامل چندین فرزند می‌شود... بقیه شهر از این واقعیت که دو ایوان درحال دعوا هستند شوکه شده‌اند و تلاشی برای آشتی انجام می‌شود... همه‌چیز به مضحک‌ترین راه‌هایی که قابل تصور است از هم می‌پاشد ...
یک ریسه «ت» پشت سر هم ردیف می‌کرد و حسابی آدم را تف‌کاری می‌کرد تا بگوید تقی... قصه‌ی نویسنده‌ی «سایه‌ها و شب دراز» است که مرده است و زنش حالا دست‌نویس پانصد ششصدصفحه‌ای آن داستان را می‌دهد به فرزند خلف آن نویسنده‌ی مرحوم... دیگر حس نمی‌کردم که داوود غفارزادگان به من نارو زده... عاشق شدم، دانشجو شدم، فعالیت سیاسی کردم، از دانشسرا اخراج شدم... آسمان ریسمان نمی‌بافد؛ غر می‌زند و شیرین تعریف می‌کند... ...