انسان ریخته | شرق
اکبر رادی، درامنویسِ معاصر در همان کتابِ «انسان ریخته یا نیمرخ شبرنگ در سپیده سوم» که مجموعهای است از نقدونظراتِ او درباره تئاتر و فرهنگ و ادبیات، نشان داده است که درامنویسِ آرام و منزوی روی دیگری نیز دارد. «نامههای اکبر رادی» با گردآوری همسر او، حمیدهبانو عنقا در نشر نشانه درآمده است. این نامهها که اغلب نامههایی است در شرح آنچه او بهضمیمه ردوبدل کرده، ازجمله نمایش یا داستان تازهای که نوشته و فرستاده تا نظر مخاطب نامه را جویا شود. اما آنچه بیش از همه بهچشم میآید این است که در سراسر این نامهها بیش از آنکه با رادیِ درامنویس و چهره آرام او مواجه باشیم، با منتقدِ تیزبینی روبهرو هستیم با نقادی صریح و بیپرده که گاه به پرخاش و غضب نیز میرسد.
کتاب با نامهای به حسین زندهرودی و بعد جمالزاده آغاز میشود و نامههای دیگر خطاب به چهرههایی چون رضا براهنی، هوشنگ گلشیری، عباس معروفی، جعفر والی، بهزاد قادری، محمود کیانوش، احسان یارشاطر، مهدی اخوانلنگرودی و بهرام بیضایی نوشته شده است. ازجمله این نامهها نامهای است به هوشنگ گلشیری که در عینِ ستایش کاری که گلشیری در نثر فارسی کرده است، به نقدِ جریانی میپردازد که در ادامه گلشیری به بیراهه میرود: «گلشیری عزیز ای ستمگر مظلوم! که نمیدانم این مدح شبیه ذّم است با بهعکس! تو یک زمان قجرنویسی را با رمان چکیده شازده احتجاب باب کردی، و از آن پس در این نزدیک به سی سال جریانی گشوده شد که مثل هر جریان اصیلی در سرچشمهاش پاک و زلال است؛ اما در مسیر خود بهتدریج آلوده و پلشت میشود. چنانکه قجرنویسی ما هم در این مسیر سیساله طوری به هرز و انحطاط رفت و از پروازهای بلند خلاقه به گندابههای رزق و روزی و بیهنری افتاد...»
آخرین نامه رادی که به اعتبار تاریخِ زیر آن دیماه ١٣٨٦ نوشته شده است نامهای خواندنی است، نامهای به بهرام بیضایی بهمناسبت زادروز او که چند خط آن چنین است: «در این عهد بیخصلت بیهویت بیمعنی، تو پاسوخته بیرون صحنه مانده، در جستوجوی معنی تآتر، جام خضر زمانهای و زهی ما که معنی تآتر را در ژرفههای درون و آن تشعشع اسطورههای شورانگیز تو باز جستهایم...».
................ تجربهی زندگی دوباره ...............
