چاپ نخست کتاب «علامه طباطبایی و تفسیر المیزان» تالیف عبدالله صلواتی از سوی نشر خانه کتاب منتشر و روانه بازار نشر شد. در این کتاب سعی شده تا زوایایی از کتاب گرانسنگ المیزان گزارش شود و دورنمایی از شخصیت علمی علامه طباطبایی و آراء و ویژگی‌های تفسیری وی فراروی مخاطبان قرار گیرد.

به گزارش ایبنا، این اثر، سی و پنجمین دفتر از مجموعه آثار «ایرانیان و قرآن» محسوب می‌شود که برای آشنایی نسل جوان قرآن‌پژوه با علامه طباطبایی و تفسیر وی تهیه و ارایه شده است.

المیزان، معیاری برای داوری‌های تفسیری، ملاکی در ارزیابی‌های قرآنی و قله باشکوهی در دانش الهی است که رسیدن بدان آرزوی اهل حکمت است. جامعیت آن، چشم‌های مفسران را خیره می‌کند و عمق آن، همه را به تحسین وا می‌دارد. علامه طباطبایی در این تفسیر، قرآن را به قرآن، تفسیر کرد و روایت و درایت را هم در این تبیین سهیم کرد.

توجه به دنیای امروز، توجه به نقش جامعه در تربیت دینی، نقد و بررسی جایگاه علوم جدید در تفسیر قرآن و نقد گسترده آرای تفسیری مفسران قدیم و جدید، از جمله مولفه‌های تفسیری المیزان است.

علامه طباطبایی به مدت سه دهه در حوزه علمیه قم، عمر شریفش را وقف طالبان علم و حکمت کرد که به تعبیر علامه حسن‌زاده آملی، وی با حضورش در قم، تفسیر و سیر و سلوک حقیقی به مشرب قرآن مجید را احیا کرده‌اند.

از علامه طباطبایی، آثار متعددی در موضوعاتی مانند تفسیر، فلسفه، فقه، کلام و عقاید برجای مانده است. آثار علامه همواره مورد توجه متخصصان فن و طالبان علم بوده‌اند، آثاری مانند بدایة‌الحکمة و نهایة‌الحکمة بارها ترجمه و شرح شده‌اند و از همان آغاز نگرش آن، به عنوان کتاب درسی در حوزه و دانشگاه تدریس می‌شود. همچنین درباره شخصیت علمی علامه و آثار او صدها مقاله و پایان‌نامه تدوین شده است.

المیزان از نگاه دیگران
علامه حسن‌زاده آملی درباره علامه طباطبایی و تفسیر المیزان می‌فرمایند: «ایشان مدت بیست سال قرآن کریم را به صورت تفسیر قرآن به قرآن تفسیر فرمود که مایه فخر عالم علم، مایه مباهات حوزه‌های علمیه است و کتاب قرن، بلکه کتاب دهر است». ایشان در موضع دیگر می‌فرمایند: «این تفسیر شهر حکمت و مدینه فاضله‌ای است که در آن از بهترین و بلندترین مباحث انسانی و شعب دینی از عقلی و نقلی و عرفانی و فلسفی و حکمت متعالیه و اخلاقی و اجتماعی و اقتصادی و غیرها بحث شده است... این تفسیر بیانگر قوه عقل‌نظری اوست و (برای آگاهی از) از عقل عملی‌اش رساله ولایتش را بخوانید.»

آیت‌الله جوادی آملی نیز درباره تفسیر المیزان می‌فرمایند: «المیزان در میان تفاسیر، چون کتاب قیم جواهرالکلام است که همانند آن هم کمبود گذشتگان ـ‌عیب‌ و نقص‌ـ را جبران کرد و هم زمینه تحقق آیندگان ـ‌تتمیم و تکمیل‌ـ را فراهم ساخت.»

انگیزه‌ علامه در نگارش المیزان
کاستی‌ها و کژی‌های مسلک‌های تفسیری، کثرت آرای تفسیری نادرست از جمله اصالت دادن به ماده، علم‌زدگی و تفسیر قرآن براساس علوم تجربی، همچنین تفسیر قرآن براساس فرضیه‌ها و پیش‌فرض‌های علمی ـ‌از جمله مسلمات کلامی، فلسفی و عرفانی‌ـ ‌کم‌توجهی به تفسیر به ویژه شیوه ارزشمند تفسیر قرآن به قرآن را می‌توان از انگیزه‌های نگارش تفسیرالمیزان تلقی کرد.

روش تنظیم مطالب در المیزان
در تفسیر المیزان، آیات بر پایه سیاق واحد یا به دلیل در برداشتن یکی از اهداف سوره، به بخش‌هایی تقسیم می‌شود. هر بخش ممکن است مشتمل بر یک یا چند آیه باشد و در مواردی حدود بیست آیه را در برمی‌گیرد. اغلب سوره‌های کوتاه یکجا مورد بررسی قرار می‌گیرند.

همچنین در این تفسیر، پس از دسته‌بندی آیات، بخشی با عنوان «بیان» می‌آید که در آن، به یک یا چند موضوع هفتگانه پرداخته می‌شود.

نکته قابل تامل این که مولف المیزان در این تفسیر به آیات‌الاحکام نمی‌پردازد و بحث درباره آنها را مربوط به کتاب‌های فقه می‌داند، نه تفسیر.

علامه در آغاز تفسیر هر سوره، هدف یا اهداف اساسی سوره و آیات را بیان می‌کند. به عنوان نمونه، هدف سوره حمد را اظهار عبودیت و هدف کلی سوره مائده را دعوت به وفای به عهد و حفظ پیمان‌های درست و برحذر داشتن از شکستن عهد و بی‌اعتنایی به آن می‌داند. همچنین در آغاز هر سوره، آیات مکی و مدنی را مشخص کرده، گاهی آرای متفاوت در این رابطه را مورد بررسی قرار می‌دهد.

مسائل لغوی و ادبی نیز به قدر لزوم جهت توضیح الفاظ و عبارات و روشن شدن مقصود آیات مطرح می‌شود. علامه در این بخش با لحاظ سیاق آیات، برخی آیات را به کمک برخی دیگر، تفسیر می‌کند. وی همچنین در بسیاری از موارد، آرای مفسران را ذکر می‌کند و از پاره‌ای از آنان استفاده کرده، برخی را مورد نقد قرار می‌دهد.

مولف المیزان پس از اتمام بحث‌ها و بیانات تفسیری، به نقل و نقد روایات تفسیری مرتبط با آیات مورد بحث می‌پردازد. در این بخش، روایات رسول خدا(ص) و اهل‌بیت(علیهم‌السلام) هم از طرق عامه و هم خاصه، ذکر می‌شود. علامه به دلیل حجیت نیافتن کلام صحابه و تابعین و آشفتگی آنها، بجز در پاره‌ای موارد، به روایات تفسیری صحابه و تابعین نمی‌پردازد و در موارد از بسیار، پاره‌ای از روایات را به لحاظ سند یا محتوا مردود می‌شمارد و گاهی به تبیین سازگاری روایات با یکدیگر و هماهنگی آنها با آیات می‌پردازد. همچنین در خلال این کتاب، بحث‌های مختلف فلسفی، علمی، تاریخی، اجتماعی و اخلاقی مطرح می‌شود.
منابع تفسیری المیزان
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، از منابع تفسیری و غیرتفسیری بهره برده است. مفردات راغب اصفهانی، صحاح، لسان‌العرب، قاموس‌المحیط و مصباح‌المنیر، از جمله کتاب‌های لغت مورد استفاده علامه بوده‌اند.

کتاب حاضر در چهار فصل سامان یافته است. زندگینامه، آثار، تفسیر و آرا و نمونه‌های تفسیری، عناوین فصول چهارگانه این اثرند.

در انتهای این اثر، نمایه‌ای از آیات، روایات، اشخاص، گروه‌ها، جای‌ها، کتاب‌ها و اصطلاحات و موضوعات نیز درج شده است.

چاپ نخست کتاب «علامه طباطبایی و تفسیر المیزان» با شمارگان 3000 نسخه، 148 صفحه و به بهای 24000 ریال راهی بازار نشر شد.

 

زمان بازدهی حوزه آموزش طولانی است و به‌همین‌خاطر ایده نوسازی از بالا با اعمال زور را مطرح می‌کردند... اگر ما ملتی داشته باشیم که جاهل باشد، آن‌گاه استبداد بر او تداوم پیدا می‌کند... آنهایی که می‎فرستیم خارج تحصیل می‌کنند و برمی‎گردند، حتی اگر ترقی‎خواه، مشروطه‎خواه و آزادی‎طلب باشند، وقتی با وضعیتی روبه‌رو می‎شوند که نمی‎توانند در آن کاری کنند، ناامید می‎شوند... سعی می‌کند رضاشاه، استبداد و سلطنت را بلاموضوع کند. ...
زن در تاریخ انگلستان مطلقا بی‌اهمیت است... در قصه ها عنان زندگی شاهان و فاتحان به دست اوست ولی در واقعیت برده مردان است...زنها باید به چیزهای دیگری به جز آنچه فکر می‌کردند فکر می‌کردند! ... این را بنویس! به آن فکر کن!... تصور کنید شکسپیر خواهری داشت که در نبوغ با او برابری می‌کرد. ولی افسوس که دخترک را هرگز به مدرسه نفرستادند، هیچ وقت نتوانست دستور زبان و منطق یاد بگیرد، پیش از پایان نوجوانی به اجبار ازدواج کرد و سرانجام پس از فرار از منزل جوانمرگ شد. ...
ماگدا آلمانی است و حاصل تجاوز یک افسر روس به مادرش... آیا می‌توان بخش انسانی دیکتاتورها را از اعمال ضد بشری‌شان جدا کرد... هرگز احساس ندامت از اعمالی که در دستگاه هیتلری مرتکب شده بود نداشت... گوبلز می‌خواست نویسنده شود، هیتلر زمانی سعی داشت معمار شود، چرچیل آرزوی هنرمندی در سر داشت، استالین به شاعر شدن فکر می‌کرد و هیملر به کشاورزی علاقه‌مند بود. ...
تب تند دولت برای ساختن جامعه «بدون فقیر» به وضعیتی انجامید که نائومی کلاین آن را «ربودن ضروریات یک زندگی آبرومندانه از میلیون ها شهروند» می نامد... تهیدستان در دهه های ۵٠ و۶۰ شمسی فاقد مکانیسم های نهادی بودند... خیریه شدن اقتصاد ملی... چگونه مردم عادی با مخالفت ها و مقاومت های پراکنده اما فراگیر، دولت را، هرچند موقت، وادار به عقب نشینی کردند... بی عدالتی سیستماتیک و ناکارآمدی حکمرانی ...
از سوراخ کلید، خدمتکارشان را که مشغول حمام کردن است نگاه می‌کند. دلش می‌خواهد داخل شود... به زحمت نوزده سال دارد که انقلاب سوسیالیستی و وحشت بر کشور او سایه می‌گسترد. آیا همین انقلاب نیست که با خشونتهایش به او امکان می‌دهد که از دایره‌ای که مادر به دورش کشیده است فرار کند و بالاخره وارد «زندگی حقیقی» شود... در خانه‌هایی که شاعران به دنیا آمده‌اند زنها حکومت می‌کنند ...