رالز در این کتاب به صورتی ساده می‏‌کوشد‌ از دین معقول و هماهنگ با برداشت سیاسی معقول، دفاع کند و دین نامعقول و ناسازگار با برداشت سیاسی معقول را به نقد ‏کشد.

نظریه سیاسی افلاطون و رالز حبیب عشایری

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، ما امروزه رالز را خیلی ساده با اصول عدالت، وضع نخستین و پرده جهل او می‌‏شناسیم. او را فیلسوف لیبرالی می‏‌دانیم که درباره مفهوم پیچیده عدالت تحقیق فلسفی انجام داده است. شرح او درباره عدالت بنیاد لیبرالیسم اوست. از سوی دیگر او با این شرح می‏‌کوشد دموکراسی را اخلاقی جلوه دهد.

به هرحال تمام تلاش او این است که دکترین‌‏های دینی و همین‌طور سکولار را بر اساس ایده معقولیت سیاسی خود بسنجد و نقد کند. کار او از این لحاظ هم دفاع از دین است و هم نقد دین. از دین معقول و هماهنگ با برداشت سیاسی معقول دفاع می‌‏کند و دین نامعقول و ناسازگار با برداشت سیاسی معقول را به نقد می‌‏کشد. بنابراین کار او هم از جهت روشنفکری و هم از جهت سیاسی قابل توجه است. این اثر کوچک نیز به صورتی ساده می‏‌کوشد دغدغه‏‌های او را در این زمینه نشان دهد، هر چند نقدهایی هم از مواضع مختلف به اندیشه‏‌های سیاسی او وارد می‌‏داند.

متفکران سیاسی در ادوار زمانی گوناگون ضمن توجه خاص به آرا و اندیشه‌های افلاطون و به ویژه نظريه مثال خير، در فلسفه سیاسی او نسبت به ایده‌های این فیلسوف یونانی واکنش‌های موافق و مخالفی نشان داده‌اند. تأثیر آرا و افکار افلاطون در اندیشه سیاسی سده بیستم آنقدر زیاد است که وایتهد فيلسوف معروف غرب معتقد است بخش قابل توجهی از نظریات فلسفی به طور مستقیم یا غیر مستقیم متأثر از اندیشه اوست. نظريه مثال خیر، افلاطون علاوه بر تأثیراتش بر آرا و افكار فلاسفه غربی، در عالم اسلام نیز واکنش‌های متفاوتی را برانگیخته است.

البته موضوع کتاب «نظریه سیاسی افلاطون و رالز» نوشته حبیب عشایری، بررسی تأثیرات فلسفه سیاسی افلاطون بر جهان اسلام و ایران نیست. فقط یادآوری می‌شود که ابن سینا به پیروی از ارسطو نظریه مُثُل افلاطون را با ذکر دلایل خاص خود باطل دانست. ولی شیخ اشراق و صدرالمتألهين آن را پذیرفته و سعی کردند آن را مدلل سازند. البته مدینه فاضله فارابی به وضوح افلاطونی است. او اهمیت مثال خیر و نقش آن را می‌دانست و آن را در فلسفه‌اش به‌کار برد.

در مقدمه این کتاب آمده است: «افلاطون نخستین فرد در تاریخ جهان بود که نظام فلسفی بزرگ و جامعی را پدید آورد که بر همه حوزه‌های اندیشه و حقیقت تأثير گذاشت. هنگامی که در سده پانزدهم دانشمندان قلمرو غربی مسیحیت دوباره افلاطون را خواندند، ملاحظه کردند که تأثير او بر اندیشه‌های انسان‌ها تقریبا زیاد است. در پی کشف دوباره او پندارهای اتوپیایی شتاب زیادی گرفت. بسیاری از آنها از جمهوری سرمشق می‌گرفتند. تأثير افلاطون از سال ۱۵۰۰ به بعد ادامه یافت و به عامل بسیار مهم اندیشه‌های سیاسی متفکران اجتماعی تبدیل شد. برای مثال، اتوپیست‌های سده بیستمی مانند .ج. ولز در اندیشه‌های سیاسی خود، بسیار تحت تأثیر این فیلسوف باستانی بودند. چنان که وارنر فایت، از پیشگامان منتقد افلاطون در سده بیستم، گفته است که با وجود بیزاری نمی‌توانسته است در دانشگاه پرینستون بدون استفاده از جمهوری افلاطون تدریس نماید.

افلاطون همه دستاوردهای فلسفه يونان را جمع‌آوری نمود. بهترین اندیشه‌های فیثاغوریان، الثاییان، هراکلیتوس، و سقراط در نظام افلاطونی به شکلی جدید دوباره پدیدار شد. نظام افلاطون همچون همه نظام‌های بزرگ فکری، برگرفته از فکر اندیشمندان پیشین است. او اندیشه‌های هراکلیتوس، پارمیدس و سقراط را می‌گیرد، اما آنها را همانگونه که می‌یابد، رها نمی‌کند، بلکه از آنها به عنوان بذرها و نطفه‌هایی برای گسترش و پرورش نوین، بهره می‌گیرد. افلاطون کاخ فلسفه را بر آن اندیشه‌ها، پایه‌ها و بنیادها بنا می‌کند. همه اندیشه گذشته در دستان وی، در پرتو اصلی تازه و بدیع شکلی جدید به خود می‌گیرد.»

«مثال خیر» در ساحت نظریه، «مثال خیر» در اندیشه افلاطونی، «مثال خیر» در اندیشه متفکران سیاسی، ارسطو، دوره میانه، جرج ویلهلم فردریک هگل (۱۸۳۱-۱۷۷۰)، کارل ریموند پوپر(۱۹۰۲-۱۹۹۴)، مارتین هایدگر (۱۸۸۹-۱۹۷۶)، لئواشتراوس (۱۹۷۳-۱۸۹۹) از بخش‌های فصل یک این کتاب هستند.

همچنین مثال خیر در فلسفه سیاسی افلاطون، زمامداری فیلسوفان، طبقه‌بندی حکومت‌ها، نوشته‌های سیاسی، طبقه‌بندی سیاسی زمامداران، فضیلت سیاسی و دانایی پیش شرط عدالت، اخلاق و سیاست، مدينه فاضله و غیرفاضله، ویژگی‌های مدینه فاضله، دولت‌شهر و معرفت خیر و عدالت افلاطونی از بخش‌های تشکیل دهنده فصل دوم این کتاب هستند.

فصل٣ با عنوان «افلاطون و اندیشه سیاسی معاصر»، فصل ۴ با عنوان «افلاطون و فلسفه سیاسی والز» نیز مباحث مختلفی را در این زمینه پوشش می‌دهند و در فصل آخر مولف به بحث و نتیجه‌گیری پرداخته است.

کتاب «نظریه سیاسی افلاطون و رالز» نوشته حبیب عشایری، در 156 صفحه و با قیمت 62000 تومان از سوی انتشارات قصیده‌سرا روانه بازار نشر شده است.

................ هر روز با کتاب ................

راسکلنیکوف بر اساس جان‌مایه‌ای از فلسفه هگل دست به جنایت می‌زند... انسان‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کند: نخست انسان‌های عادی که می‌بایست مطیع باشند و حق تجاوز از قانون را ندارند و دوم انسان‌های که او آن را «مافوق بشر» یا غیرعادی می‌نامد و اینان مجازند که برای تحقق اهداف والای خود از قانون عدول کنند... به زعم او همه‌ی قانون‌گذاران و بنیان‌گذاران «اصول انسانیت» به نوعی متجاوز و خونریز بوده‌اند؛ ناپلئون، سولن و محمد را که از او تحت عنوان «پیامبر شمشیر» یاد می‌کند از جمله این افراد استثنایی می‌‌داند ...
انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...