شب "آلبرتو موراویا" نویسنده ایتالیایی عصر شنبه با حضور رضا قیصریه، آنتونیا شرکاء و سفیر ایتالیا در تهران در تالار هنرپژوهی نقش جهان برگزار شد.

در ابتدای نشست "علی دهباشی" سردبیر مجله بخارا زندگینامه ای از این نویسنده ایتالیایی برای حضار قرائت کرد.

سخنرانی بعد روبرتو توسکانو - سفیر ایتالیا در ایران - ضمن تشریح بخش‌هایی از زندگی موراویا، به داستان "بی تفاوت" او پرداخت و گفت: «موراویا در سن 22 سالگی این رمان را نوشت و بسیار مورد توجه قرار گرفت. او در این رمان زندگی اجتماعی خانواده متوسط ایتالیایی را بیان می کند و در آن مادری را به تصویر می کشد که دچار فساد اخلاقی است و به ظواهر بسیار اهمیت می‌دهد.» وی ادامه داد: «بی تفاوتی‌های اخلاقی که در این رمان به آنها پرداخته می‌شود نشان از سرکوفتگی‌های جامعه و شکست‌های مسئولیت پذیری است که در زندگی اجتماعی هر کدام از شخصیت‌ها رو به تزاید است.»

توسکانو اضافه کرد: «موراویا در سن 20 سالگی بعد سیاسی نداشت و شخصیت سیاسی بعدها در او شکل گرفت. حتی در مصاحبه ای که سال 1950 از او منتشر شد آمده بود "من به سیاست نمی پرداختم و هرگز چیزی راجع به فاشیسم نمی دانستم. در آن زمان فقط می خواندم و می نوشتم" اما نباید فراموش کنیم که کتاب اول او نافذترین تاثیرات را در نمایش جامعه تحت سیطره فاشیسم داشت.»

سخنران بعدی "رضا قیصریه" مترجم آثار ایتالیایی بود. او سخنان خود را این گونه آغاز کرد: «بدون شک در ادبیات قرن بیستم کمتر نویسنده ای جایگاه موراویا را در اجتماع ایتالیا پیدا کرده است. ایتالیای قرن 20 نویسندگان بسیار بزرگی دارد اما موراویا یک پویایی اجتماعی داشت که در دیگران به آن اندازه نبود. او ابعاد شخصیتی متفاوتی داشت. همچنین وی را می توان به عنوان یک سفرنامه نویس که به پنج قاره سفر کرده است شناخت. او دو سفر هم به ایران داشت که یک سفر او به همراه دوست و همکارش پیر پائولو پازولینی صورت گرفت. وی همچنین بسیار به آفریقا سفر کرد و به این قاره علاقمند بود و حتی فیلم مستندی از آفریقا ساخت.»

قیصریه ادامه داد: «او در همه زمینه ها صاحب نظر بود و پازولینی دوست و همکار او درباره او گفته است "موراویا فرهیخته ترین و هوشمندترین ایتالیایی قرن بیستم بود."این مترجم با اشاره به زندگی این نویسنده ایتالیایی گفت: او در دوران بیماری اش بسیاری از کلاسیک ها را خواند و با ادبیات جهان و شرق بسیار آشنا بود. وی نقش مهمی در معرفی صادق هدایت بعد از رمان "بوف کور" و نیز معرفی نویسنده ژاپنی "میشیما" داشت.»

وی ادامه داد: «موراویا شیوه کاری خودش را پیرو داستایوفسکی می داند و این یعنی اینکه به درونمایه شخصیت های داستانش می پردازد. وی همچنین نگرش های فلسفی اشتاین بک و مارکس را دنبال می کرد. او داستان را با شیوه روایت گری دوست داشت و در داستان های خودش هم دیالوگ کمتر دیده می شود و داستان هایش بر مبنای روایت شکل می گیرد.»

قیصریه همچنین از بهترین کار او یاد کرد و گفت: «داستان "1934" بهترین داستان اوست، داستانی که در دوران فاشیسم می گذرد. اما موراویا یک نویسنده سیاسی نیست بلکه یک نویسنده جامعه نویس است.وی در پایان به وجه دیگری از شخصیت آلبرتو موراویا یعنی بعد روزنامه نگاری او اشاره کرد و افزود: او یک شخصیت سیاسی نبود اما در مجله خود که همراه پازولینی آن را منتشر می کرد مصاحبه ای با برخی از سران کشورها انجام داد که معروف ترین آنها گفتگو با دبیرکل حزب کمونیست ایتالیا و درباره استالین زدایی در کنگره بیستم حزب کمونیست شوروی است که بنا به درخواست خود دبیرکل (تولیاتی) انجام شد و امروز یک سند مهم تاریخی به شمار می آید.»

پس از رضا قیصریه، "بیتا رهاوی" متنی از نوشته‌های موراویا را برای حضار خواند. "آنتونیا شرکاء" آخرین سخنران این نشست بود که گفته های خود را به رابطه موراویا و سینما و آثار سینمایی که در زمان حیات او و پس از مرگ وی از نوشته هایش اقتباس شده، اختصاص داد.

او درباره موراویا به عنوان یک منتقد سینمایی گفت: «نگاه نقاد و کاوشگر و در عین حال نقدپذیر او، از وی تماشاگری حرفه ای و صاحب نظر ساخت. همکاری او به عنوان یک مننتقد از سال 1945 با روزنامه "لیبه ا استامیا" و مجله هفتگی "لانوئووا ائوروپیا" آغاز می شود و در سه دهه پایان حیات وی ستون ثابتی در معروف ترین مجله هفتگی ایتالیا "اسپرسو" داشت که به نقد و بررسی فیلم های روز ایتالیایی و خارجی می پرداخت.»

شرکا سپس به مهم ترین فیلم هایی که موراویا در نوشتن فیلمنامه آنها همکاری داشت اشاره کرد و از فیلمی چون "وسوسه" ساخته ویسکونتی در سال 1943 به عنوان اولین فیلم مکتب نئورئالیسم ایتالیا نام برد. وی در پایان از موراویا به عنوان نویسنده ای یاد کرد که بیشترین اقتباس های سینمایی از آثار او شده است. شرکاء افزود: محسن مخملباف نیز در دهه 60 یکی از سه اپیزود فیلم "دستفروش" را با عنوان "نوزاد" بر اساس یکی از داستان های رمی این نویسنده ساخته است.

در پایان نشست فیلم کوتاه مستندی از زندگی نویسنده ایتالیایی پخش شد. این برنامه توسط مجله بخارا و انتشارات کتاب خورشید برگزار شد.

آنها یک هدف و آرمان مشترک دارند: مبارزه علیه استبداد برای آزادی خلق... این گروه خود را مظهر عدالت‌خواهی و مبارزه با استبداد می‌دانند و برای رسیدن به این آرمان نقشه ترور یکی از دولتمردان را در سر دارند و مرگ او را مایه آرامش خلق می‌دانند. آنها مدافع تز «خشونت برای رسیدن به آزادی» هستند. آنها می‌گویند زمانی که ترور در خدمت هدفی والا قرار داشته باشد، مشروع و بلکه واجب است. ...
اصول تعلیم و تربیت طبیعی... نوعی «رمان روان‌شناختی»... از یک تا پنج‌سالگی، باید بی‌کمترین قهر و فشار به تقویت جسم کودک پرداخت... کیفر خطاهای کودک، که به شناخت آنچه نباید بکند منجر خواهد شد، باید از تجربه مستقیم ناشی گردد... عطش دانستن در او طبیعی است و هدف باید تشفی این عطش باشد... از این‌پس باید مناسبات خود را با اشیا و، چون به زندگی اخلاقی گام می‌نهد، مناسبات خود را با جهان انسانی بررسی کند: درست بگوییم، این کار مشغله سراسر عمر او خواهد بود ...
اولین کسی که فلسفه هندی را به فارسی برگرداند... در جوانی سنت‌گرا بود و در این کتاب نیز نظریه‌های سنت‌گرایانه دارد... جریان دومی که شایگان به آن متصل شد حلقه اورانوس است... جریان سومی که شایگان در شناخت شرق با آن همدلی داشت تفکر هایدگری فردیدی ست... خود را نقد می‌کند و از یک شرق آرمانی شده می‌رسد به هویتی که ذات‌گرا نیست. ...
در طول یک هفته‌ای که وینکلر در ایران بود، با او حشر و نشر داشتم... می‌گوید که پدرش مردی خشن بوده و در دهکده‌شان خشونت سهم بچه‌ها بوده و لطف و مرحمت شامل حیوانات می‌شده و گاو و گوسفندها وضعیت بهتری داشته‌اند و محبت بیشتری از پدر می‌دیده‌اند... مادری را می‌بینیم که بچه‌اش خودکشی کرده و او نشسته در اتاق و از پنجره اتاق به گورستان نگاه می‌کند. ...
مارتین، مورین، جِس و جی‌جی كه قصد داشتند در شب سال نو به زندگی خود با سقوط از بالای برجی بلند پایان دهند... مجری و سلبریتی معروفی است كه به دلیل برقراری رابطه با دختری ۱۵ساله، گریبان‌گیر یك رسوایی اخلاقی شده است... تمام عمرش را به پرستاری و مراقبت از فرزندش گذرانده... غم از دست دادن خواهرش را به دوش می‌كشد و به تازگی در رابطه‌ای شكست خورده است... در موسیقی شكست خورده و دختر نیز او را ترك كرده... ...