کتاب «فلسفه سیاسی فون هایک»  [Hayek on Liberty‬] نوشته جان گری [John Gray] با ترجمه خشایار دیهیمی توسط نشر نو منتشر و راهی بازار نشر شد.

فلسفه سیاسی فون هایِک»  [Hayek on Liberty‬]  جان گری [John Gray]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، این‌کتاب یکی از عناوین مجموعه «کتابخانه فلسفه سیاسی» است که این‌ناشر چاپ می‌کند. نسخه اصلی این‌ترجمه سال ۱۹۹۸ توسط انتشارات راتلج منتشر شده است.

فریدریش فون هایک، یکی از نظریه‌پردازان اجتماعی قرن بیستم است که در نوشته‌های خود به برخی از دشوارترین و هولناک‌ترین مسائل قرن گذشته پرداخت و تلاش کردن آن‌ها را تشریح و روشن کند. این‌کار را هم در چارچوب اندیشه‌هایی به انجام رساند که متفکران کلاسیک لیبرال پایه‌هایش را گذاشته‌اند.

جان گری در مقدمه‌ای که سال ۱۹۸۴ برای این‌کتاب نوشته، می‌گوید گرچه جایگاه فعلی هایک در اندیشه اقتصادی قرن بیستم، بی‌چون و چراست اما فلسفه عمومی‌اش را هنوز باید بیش از این‌ها و همان‌قدر که شایستگی دارد، مورد توجه قرار داد. به این‌ترتیب یکی از مضامین اصلی کتابی که گری نوشته، این است که آثار هایک نظامی از اندیشه‌ها را به وجود می‌آورند که همان‌قدر بلندپروازانه‌اند که نظام اندیشه‌های میل و مارکس و در عین حال، نظام اندیشه‌های هایک بسیار کمتر از نظام اندیشه‌های میل و مارکس، مقابل نقدها آسیب‌پذیر و شکننده است. علتش هم این است که این‌نظام فکری مبتنی بر دیدگاه فلسفی قابل دفاعی در مورد دامنه و حدود عقل بشری است.

کتاب «فلسفه سیاسی فون هایک» شش‌فصل اصلی دارد که به‌ترتیب عبارت‌اند از: «نظام اندیشه‌های هایک»، «اندیشه نظم اجتماعی خودانگیخته»، «قانون آزادی»، «نظریه اقتصادی و سیاست عمومی [دولت]»، «برخی تفاوتها و همانندیها» و «ارزیابی و نقد».

جان گری سال ۹۸ برای چاپ سوم این‌کتاب که ترجمه فارسی پیش‌رو از آن انجام شده،‌ اشاره کرده که تلاش کرده در ویراست سوم کتاب، با رجوع به تحولات و وقایع تاریخی پس از ۱۹۸۴ (یعنی چاپ اول) و همچنین با نشان‌دادن این‌که تا چه‌حد اندیشه‌های هایک با مسائل پایدار فلسفه سیاسی لیبرال جور است، آن را ارزیابی کند. بنابراین ویراست جدید کتاب و بعدالتحریریش هم تغییرات فکری نویسنده و تغییراتی را که در کل جهان رخ داده، منعکس می‌کند.

در قسمتی از این‌کتاب می‌خوانیم:

حتی اگر بتوان این ایراد را با هر ترفندی رفع و دفع کرد، و برای نیازها و شایستگیها تعیّن و توافق‌پذیریِ بیشتری قائل شد، باز نقد ویرانگری بر توزیع براساس چنین معیارهایی وارد است، و آن نقد این است که چنین توزیعی همخوانی میان پاداش و خدمات ارائه‌شده را که یگانه ضامنِ کارآیی اقتصادی است از میان می‌برد. هرچه باشد، پزشکی نالایق ممکن است محتاجتر و شایسته‌تر از پزشکی لایق باشد، اما ما باز فکر می‌کنیم که مزد و پاداش هریک را باید متناسب با ارزش خدماتی که به بیمارانشان ارائه می‌دهند معیّن کرد و پرداخت. اصل پاداش دادن به افراد برحسب ارزش خدماتی که به دیگران ارائه می‌دهند، در صورتی که ورود به هر شغلی آزاد باشد، آشکارا نشان می‌دهد که یگانه اصل عدالت که باید در مورد توزیع در جامعه‌ای آزاد جاری شود اصل عدالت مبادله‌ای است.

کوشش برای تحمیل کردن سلسله‌مراتبی از اهداف و مقاصد است، نوعی رتبه‌بندی ارزشها و قواعد داوری که ناظر به وزن و قدر نیازها و شایستگیهای رقیبی است که در مورد آن هیچ اجماعی در جامعه وجود ندارد و دلیلی هم ندارد که فرض کنیم اصلا چنین اجماعی می‌تواند به دست آید. بنابراین، چون این مفاهیم توزیعی با طرحها و الگوهایی که افراد درافکنده‌اند تداخل می‌یابند، هایک بدرستی می‌گوید که اندیشه‌های مدرنِ عدالت اجتماعی تهدیدی برای نظم آزاد هستند و می‌خواهند این نظم را به نظمی توتالیتری دگرگون کنند.

این‌کتاب با ۲۴۸ صفحه، شمارگان هزار و ۱۰۰ نسخه و قیمت ۵۰ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

همه‌ جنبش‌های توده‌وار در طرفدارانشان نوعی جان‌برکفی و گرایش به عمل و اقدام مشترک برمی‌انگیزند؛ همه‌ آنها فارغ از آموزه‌هایی که می‌پراکنند و برنامه‌ای که ارائه می‌دهند تعصب، شور، امید، نفرت و نابردباری تب‌آلود را می‌پرورند... ایمان کور و پایبندی و وفاداری همه‌جانبه و با تمام وجود را طلب می‌کنند... میزان قدرت بالقوه‌ یک ملت در حکم گنجینه‌ آرزوهای دست‌نیافتنی آن است ...
چنان جزئیات حرفه‌ای یک جیب‌بر را باز کرده که اگر نگوييم خود ناکامورا یک جیب‌بر واقعی است، دست‌کم می‌توانیم مطمئن باشیم ساعت‌ها کار یک جیب‌بر واقعی را تماشا کرده است... جهان به سه دسته خدایان، بردگان و انسان‌ها تقسیم شده و متاسفانه بردگان از همه بیشترند... جیب‌برها و دله‌دزدها که تنها انسان‌های عادی این جهان‌اند و درنهایت اینها شاید بتوانند کاری خلاف اراده خدایان انجام دهند ...
در نقش پدر دوقلوها ... فیلمنامه‌ی این اثر اقتباسی بومی شده از رمان اریش کستنر است... هنرنمایی مرحوم ناصر چشم آذر در مقام نویسنده‌ی ترانه‌های متن... دغدغه‌های ذهنی خانواده‌ها و روش حل مساله به سبک ایرانی؛ مخصوصا حضور پررنگ مادربزرگ بچه‌ها در داستان، از تفاوت‌های مثبت فیلمنامه با رمان مبدا است... استفاده‌ی به‌جا و جذاب کارگردان از ترانه‌های کودکانه در پرورش شخصیت آهنگساز ایرانی از دیگر نقاط قوت اقتباس پوراحمد است ...
حتی اندکی نظرمان را در مورد پسر ولنگار داستان که روابطی نامتعارف و از سر منفعت با زنان اطرافش دارد، تغییر نمی‌دهد... دورانی که دانشجویان در پی یافتن اتوپیا روانه شهرهای مختلف می‌شدند و «دانشجو بودن» را فضیلتی بزرگ می‌شمردند. دورانی که تخطی از ابرساختارهای فرهنگی مسلط بر روابط بین جنس مخالف تقبیح می‌شد و زیرپوست شهر نوعی دیگر از زیستن جاری بود... در مواجهه با این رمان با پدیده‌‌ی تمام‌‌عیار اجتماعی روبه‌رو هستیم ...
حتی ناسزاهایی که بر زبان او جاری می‌شود از کتاب‌هایی می‌آید که خواندن‌شان برای کودکی هفت‌ساله دشوار است... معلم سرخانه‌ی او، نویسنده‌ای است که از فعالیت‌های روشنفکری سرخورده شده و در کلام او می‌توان رگه‌هایی از تفکر یک اصلاح طلبِ ناامید از بهبود اوضاع را مشاهده کرد... توی کتاب‌ها هیچ‌چیزی درباره‌ی امروز نیست، فقط گذشته است و آینده. یکی از بزرگ‌ترین نواقص کتاب‌ها همین است. یکی باید کتابی اختراع کند که همان موقع خواندن، به آدم بگوید در همین لحظه چه اتفاقی دارد می‌افتد ...