کتاب «کاخواره نایین» با زیر عنوان طلیعه دیوارنگاره‌های مکتب اصفهان نوشته سعید خودداری‌نایینی منتشر شد.

به گزارش ایبنا، این کتاب در 6 فصل و با تاکید و تمرکز بر تحلیل تاریخی نگاره‌های خانه پیرنیا نوشته شده است. در این اثر زمینه‌ تاریخی ساخت این بنای شاهانه و مالکیت تاریخی آن مورد بررسی قرار گرفته است سپس با مروری بر دیوارنگاره‌های دوره صفوی به روش‌ها و نمونه‌هایی از هنر دیوارنگاری قرن دهم اشاره شده است.

خانه تاریخی پیرنیا به عنوان یکی از مهمترین بناهای سنتی شهر نائین الگوی، مهم معماری و هنری خانه های تاریخی منطقه و کویر مرکزی ایران محسوب می‌شود. این خانه متعلق به دوران صفویه بوده و از اجزاء مختلفی از جمله ورودی، دالانهای متعدد ، هشتی، غلامگردش، ایوان شاه نشین، اتاق نشیمن، گودال باغچه، باغ و بخش‌های مختلف دیگر تشکیل شده. این بنا از مجموعه خانه‌های متعددی تشکیل شده که هرکدام با کاربردی متفاوت و مخصوص ساخته شده است.

این بنا خانه حاکم نائین بوده و در ابتدا شخصی به نام قاصی نورالهدی در این خانه زندگی می‌کرده. این بنا در دوره قاجار به خاندان پیرنیا رسیده و شخصی به نام میرزا احمد خان پیرنیا، حاکم نائین در این خانه زندگی کرده است.

مهمترین ویژگی هنری خانه تاریخی پیرنیا وجود نقاشی‌های دیواری و گچبری‌های زیبای آن در ایوان شاه نشین، اتاق تشریفات و اتاق مخصوص حاکم است.

موقعیت خانه پیرنیا در بافت تاریخی شهر نایین با توجه به کاربری امروزی آن فضاها، فنون اجرای نگاره‌ها در بنا، روش‌های پیاده کردن نقوش روی دیوارهای بنا، شرح نگاره‌های صفه، اتاق کرسی و بالاخانه، اشعار، تزیینات، داستان‌ها، موضوع نگاره‌ها، تفاوت‌ها و تشابهات میان سطوح مختلف تزیین شده، بررسی قاب‌های کتیبه‌ای و داستانی در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته و درباره آنها توضیح داده شده‌است.

در پایان کتاب هم مقایسه نگاره‌های هم دوره این بنا چون نگاره‌های کاخ چهل ستون قزوین، نسخه‌های خطی مصور، طرح‌های جلدسازی و نقوش فرشبافی قرن دهم، تحلیلی تاریخی صورت گرفته تا از طرفی زمان اجرای این نگاره‌ها مشخص شود و از طرف دیگر هنرمندانی که طرح این نگاره‌ها به دست آنها انجام یافته، شناسایی شوند.

مولف در پیشینه کتاب اشاره می‌کند که سال‌های نوجوانی خود را در نزدیکی این بنا سپری کرده و روزها جزییات آن را مورد توجه قرار داده است، و همواره فقدان مرجعی را که بررسی کاملی درباره این تزیینات انجام داده باشد احساس می‌کرده است. وی تاریخ تحقیق این دوره را متغیر در نظر گرفته و براساس آن پژوهش‌های کتابخانه‌ای و میدانی انجام داده است.

او در پژوهش میدانی سعی داشته نمونه‌های مشابه و نزدیک به بنا را شناسایی کند و مورد مقایسه و تطبیق قرار دهد. نویسنده تاکید دارد، معماری، ادبیات و نقاشی در این بنا به گونه‌ای با هم گره خورده‌اند که بررسی هر یک بدون توجه به دیگری راهگشا نخواهد بود. در مورد معماری بنا هنوز مواردی وجود دارد که نیازمند مطالعه و پژوهش باستان‌شناسانه بیشتری است که به دلیل تمرکز بر تزیینات بنا از طرح آنها خودداری شده است.

نویسنده در پیشینه کتاب به ویژگی‌های این بنا پرداخته است. به اعتقاد وی، یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های خانه پیرنیا (موزه مردم شناسی کویر نایین) تزیینات نقاشی و دیوارنگاره‌های این بناست.

وی معتقد است، دیوارنگاره‌ها در این پژوهش به معنای تزیینات اجرا شده روی دیوار شامل نقاشی‌هایی با مضامین ادبی، تزیینات اسلیمی و ختایی و کتیبه‌های است که مانند دیگر آرایه‌ها به منظور تزیین طرح اندازی شده‌اند.

خودداری‌نایینی‌ طی پژوهش و تحقیق درباره این موضوع به این نتیجه رسیده است که خانه پیرنیا یکی از موارد نادر از نظر اجرای تزیینات پرکار معماری و دیوارنگاری در منطقه‌ای خارج از پایتخت‌های ایران دوره صفوی است شهر نایین و بافت تاریخی آن در شرق استان اصفهان قرار گرفته است. عناصر موجود در بافت تاریخی شهر، بناها و آثاری از دوره‌های تاریخی اشکانی و ساسانی تا دوره قاجار و پهلوی است.

کتاب «کاخواره نایین» با زیرعنوان طلیعه دیوارنگاره‌های مکتب اصفهان نوشته سعید خودداری‌نایینی در شمارگان 1500 نسخه و با قیمت 12000 تومان از سوی موسسه تالیف، ترجمه و نشر آثار هنری «متن» به فروش می‌رسد. تصاویر مظفرعلی به عنوان یکی از هنرمندانی که در انجام تزیینات این بنا مشارکت داشته است به همراه تصاویر خانه پیرنیا یا کاخ اعیانی نایین برای نخستین بار در این اثر منتشر شده است.

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...