یک داستان خواندنی | آرمان امروز


کلویی آریتیس [Chloe Aridjis] نویسنده‌‌ای آمریکایی مکزیکی است که اولین اثرش (2009)، کتاب «ابرها» جایزه اولین رمان (جایزه ادبی فرانسه) را برای او به ارمغان آورد، کتاب «ابرها» درباره نویسنده جوانی است که در برلین دستخوش یک‌سری حوادث می‌شود و به هشت زبان دنیا ترجمه شده است. رمان بعدی او، «جداشده» (2013) که تحسین همگان را برانگیخت به روایت نگهبانی در گالری ملی لندن از جنبش حق رای می‌پردازد که یکی از جذاب‌ترین داستان‌ها در دهه گذشته در انگلستان شناخته شد.

خلاصه رمان هیولاهای دریایی» [Sea monsters]  کلویی آریتیس [Chloe Aridjis]

شاخصه اصلی رمان‌های آریتیس حال‌وهوای آنها است که بیش از طرح داستان، خواننده را با خود همراه می‌کند. آثار او به‌طرز نامتعارفی پر از جزییاتی است که تصویری بزرگ را به نمایش می‌گذارند، این تصویر پیوسته به بازی گرفته می‌شود و دنبال‌کردن آن به میزان اضطراب خواننده بستگی دارد. آریتیس استاد افسون‌کردن نوجوانانی است که با علاقه و اشتیاق فراوان به‌دنبال معنا در عمق هر چیزی می‌گردند. آثار او نیز همانند آثار وی. جی. سبالد در جست‌وجوی چیزی هستند و حولِ چشم‌های آریتیس تصویر کشتیِ درحال غرق‌شدن در دریا را بسیار بزرگ‌تر از یک فرد معمولی می‌بیند؛ این چشم‌ها ذره‌بینی می‌شود که با مهارت تمام در کتاب «هیولاهای دریایی» [Sea monsters] (2020-ترجمه حمید نوریان، نشر بان) سومین اثر آریتیس، برنده جایز پن‌فاکنر، شما را به تماشای تصویری کامل، اسرارآمیز و افسون‌کننده از شیِ نجات‌یافته می‌نشاند که می‌خواهد به دریا بازگردد.

«هیولاهای دریایی» آرامشِ شگفت‌آورِ بیگانه‌ها را از نظر شما می‌گذراند. این کتاب در اواخر دهه هشتاد در مکزیکوسیتی اتفاق می‌افتد و داستان با راوی نوجوانی آغاز می‌شود با نام لوییزا که در ساحل بدون مقصد اما در پی هدفی، به‌دنبال چیزی نامربوط پرسه می‌زند.

لوییزا با توماس فرار می‌کند، احتمالا دوست پسری خیلی بزرگ‌تر از خودش که چیز زیادی از او نمی‌داند. این فرار موقعیتش را در دانشگاه خارج از کشور به‌خطر می‌ندازد. اگر تلویزیونش نمی‌افتاد و نمی‌شکست و مجبور نمی‌شد برای سرگرم‌شدن روزنامه‌ها را زیرورو کند هرگز در وهله اول رابطه دست به چنین کاری نمی‌زد؛ در این جست‌وجو تصادفا به خبری درباره کوتوله‌های اوکراینی برمی‌خورد که از قرار معلوم بعد از گریختن سیرکی متعلق به شوروی ناپدید شده بودند. ایده پیداکردن کوتوله‌ها مال لوییزا بود. اما اوضاع بر وقف مراد توماس پیش نمی‌رود. ناکامی بر سراسر داستانی عجیب‌وغریب سرشار از تغییرات غیرمنتظره سایه افکنده است...

آریتیس نه با به نمایش‌گذاشتن نوگرایی بیش از معمول، بلکه به شیوه‌های پنهانی ذهن شما را به‌هم می‌ریزد. او با تضعیف‌کردن این فرضیه که گفته‌های یک رمان واقعیت پیدا می‌کنند تا داستان را به پیش ببرند، ذهن شما را به چالش می‌کشد. مثلا وقتی لوییزا از دوستی صحبت می‌کند که درباره امضای موریس یا درباره الهه‌هایی در میکروارگانیسم‌های آب شور که علاقه‌شان به بناهای باستانی را با او را در میان گذاشته‌اند یا درباره دوست پسر سابقش که فقط به‌دلیل اینکه از لگدزدن به جعبه‌ها لذت می‌برد هر جعبه‌ای را که در خیابان یا کوچه سر راهش سبز شود با لگد پرت می‌کند.

خاطره کوچکی از آریتیس در یکی از مطالب در گرانتا چاپ شده است که او به مواردی که از زندگی شخصی خودش الهام گرفته و در کتاب هیولاهای دریایی آورده، اشاره می‌کند: کلاب شبانه موردعلاقه‌اش، زمانی که همانند لوییزا نوجوانی بوده و در شهر مکزیکوسیتی زندگی می‌کرده است یا تعدادی از گذرگاه‌های شهر که عینا در «هیولاهای دریایی» به چشم می‌خورند یا مثلا عیاش خوشگذارنی با نام آدان با جلیقه زیردریایی، عینک ایمنی و چکمه موتورسیکلت، کلاه خلبانی که همیشه اینطور به‌نظر می‌رسد که می‌خواهد صحنه رقص را ترک کند و برود، ولی در اصل هیچ‌وقت این‌کار را نمی‌کند. اعجاز رمان آرتیس در همین است، وقتی مخاطب این مطالب را در خاطرات او می‌خواند بدون نگرانی می‌پذیرد، اما زمانی‌که رمان را می‌خواند مدام این امید را در سر می‌پروراند که شاید شخصیت‌ها بتوانند گلیم خود را از آب بیرون بکشند و نگران آنها هست.

تغییر دیدگاه در آخرین لحظه داستان به نوعی جایزه یا بازده آن به حساب می‌آید. اما اگر هم اتفاق نیفتد درنهایت از همراهی‌کردن با لوییزا لذتی برده‌اید بدون اینکه دقیقا متوجه شوید چرا او شما را در اطراف خود می‌خواهد. وقتی او در ساحل با مردی برخورد می‌کند که بدون فیلتر صحبت می‌کند اجازه می‌دهد کلمات بدون توقف از دهانش بیرون بریزند، بی‌آنکه توجه کند آن مرد چه می‌گوید و آن مرد در میان صحبت‌هایش هرازگاهی چیزی معنادار می‌پراند؛ جملاتی که ارمغان بی‌پیرایه رمانی می‌تواند باشد که سخاوتِ راوی‌اش تبدیل به خودداری می‌شود.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

همه انسان‌ها عناصری از روباه و خارپشت در خود دارند و همین تمثالی از شکافِ انسانیت است. «ما موجودات دوپاره‌ای هستیم و یا باید ناکامل بودن دانشمان را بپذیریم، یا به یقین و حقیقت بچسبیم. از میان ما، تنها بااراده‌ترین‌ها به آنچه روباه می‌داند راضی نخواهند بود و یقینِ خارپشت را رها نخواهند کرد‌»... عظمت خارپشت در این است که محدودیت‌ها را نمی‌پذیرد و به واقعیت تن نمی‌دهد ...
در کشورهای دموکراتیک دولت‌ها به‌طور معمول از آموزش به عنوان عاملی ثبات‌بخش حمایت می‌کنند، در صورتی که رژیم‌های خودکامه آموزش را همچون تهدیدی برای پایه‌های حکومت خود می‌دانند... نظام‌های اقتدارگرای موجود از اصول دموکراسی برای حفظ موجودیت خود استفاده می‌کنند... آنها نه دموکراسی را برقرار می‌کنند و نه به‌طور منظم به سرکوب آشکار متوسل می‌شوند، بلکه با برگزاری انتخابات دوره‌ای، سعی می‌کنند حداقل ظواهر مشروعیت دموکراتیک را به دست آورند ...
نخستین، بلندترین و بهترین رمان پلیسی مدرن انگلیسی... سنگِ ماه، در واقع، الماسی زردرنگ و نصب‌شده بر پیشانی یک صنمِ هندی با نام الاهه ماه است... حین لشکرکشی ارتش بریتانیا به شهر سرینگاپاتام هند و غارت خزانه حاکم شهر به وسیله هفت ژنرال انگلیسی به سرقت رفته و پس از انتقال به انگلستان، قرار است بر اساس وصیت‌نامه‌ای مکتوب، به دخترِ یکی از اعیان شهر برسد ...
تجربه‌نگاری نخست‌وزیر کشوری کوچک با جمعیت ۴ میلیون نفری که اکنون یک شرکت مشاوره‌ی بین‌المللی را اداره می‌کند... در دوران او شاخص سهولت کسب و کار از رتبه ١١٢ (در ٢٠٠۶) به ٨ (در ٢٠١۴) رسید... برای به دست آوردن شغلی مانند افسر پلیس که ماهانه ٢٠ دلار درآمد داشت باید ٢٠٠٠ دلار رشوه می‌دادید... تقریبا ٨٠درصد گرجستانی‌ها گفته بودند که رشوه، بخش اصلی زندگی‌شان است... نباید شرکت‌های دولتی به عنوان سرمایه‌گذار یک شرکت دولتی انتخاب شوند: خصولتی سازی! ...
هنرمندی خوش‌تیپ به‌نام جد مارتین به موفقیت‌های حرفه‌ای غیرمعمولی دست می‌یابد. عشقِ اُلگا، روزنامه‌نگاری روسی را به دست می‌آورد که «کاملا با تصویر زیبایی اسلاوی که به‌دست آژانس‌های مدلینگ از زمان سقوط اتحاد جماهیر شوروی رایج شده است، مطابقت دارد» و به جمع نخبگان جهانی هنر می‌پیوندد... هنرمندی ناامید است که قبلا به‌عنوان یک دانشجوی جوان معماری، کمال‌گرایی پرشور بوده است... آگاهیِ بیشتر از بدترشدنِ زندگی روزمره و چشم‌انداز آن ...