تحریرالوسیله. مهم‌ترین رساله‌ی فتوایی امام خمینی(ره) در عبادات و معاملات به زبان عربی. این کتاب جامع ابواب فقه به صورت غیراستدلالی است و اصطلاحات و نظریات دقیق فقهی در آن با عباراتی ساده بیان شده است. "تحریرالوسیلة" حاشیه امام خمینی بر کتاب "وسیلة النجاة" تألیف سیدابوالحسن اصفهانی است. وسیلة النجاة خود حاشیه آیت الله اصفهانی بر "ذخیرة الصالحین" تألیف سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی است. اصفهانی حواشی خود بر "ذخیرة الصالحین" را در متن آن وارد کرد و با افزودن مسائل بسیاری آن را "وسیلة النجاة" نامید. این کتاب اکثر ابواب فقهی و مسائل مبتلا به را با نظمی دقیق دربر دارد و در دو مجلد به چاپ رسیده است.

امام خمینی که "وسیلة النجاة" را اثری مهم می‌دانست در دوران اقامت در قم بر آن حاشیه نگاشت. احترام نویسنده به مرجع وقت آیت الله حسین بروجردی (متوفی 1340ش) مانع از چاپ و انتشار این اثر شد، اما بعدها به طور جداگانه و چند بار نیز همراه با "وسیلة النجاة" به چاپ رسید. تبعید امام خمینی به شهر "بورسای" ترکیه در 1343ش فرصتی فراهم آورد تا نویسنده آن طور که خود می‌گوید از فراغت یازده ماهه اقامت اجباری در آن شهر، برای وارد کردن حاشیه مذکور در متن "وسیلة النجاة" استفاده کند و آن را "تحریرالوسیلة" بنامد. به نظر می‌رسد در آن زمان "تحریرالوسیلة" مانند "وسیلة النجاة" به کتاب المیراث ختم می‌شده است.

امام خمینی(ره) پس از تبعید از ترکیه به عراق و اقامت در نجف، مسائل مربوط به حج، نماز جمعه، دفاع، امر به معروف و نهی از منکر، قضا، شهادات، قصاص، دیات و نیز بسیاری از مسائل مبتلا به را که در دوران اقامت در قم تدریس کرده بود به تحریرالوسیلة افزود. این اثر گذشته از مشتمل بودن بر نظریات امام خمینی دو تفاوت کلی با "وسیلة النجاة" دارد. از یکسو برخی مسائل غیر مبتلا به آن حذف شده و از سوی دیگر مسائل مبتلا به زیادی بر آن افزوده شده است. هرچند سیدابوالحسن اصفهانی نیز مسائل مورد ابتلا را در کتاب خود مطرح کرده بود، اما امام خمینی آنها را بسط داد. در مجموع اضافات "تحریرالوسیلة" نزدیک به یک سوم کل کتاب را دربر می‌گیرد.

مسائل جدید تحریرالوسیلة شامل مباحث: بیمه، سفته، سرقفلی، عملیات بانکی، بلیت بخت آزمایی، تلقیح مصنوعی، تشریح، پیوند اعضا، تغییر جنسیت، رادیو و تلویزیون و برخی مسائل متفرقه است که در آخر کتاب جای دارد.

نویسنده کوشیده است که با کم‌ترین تغییر حاشیه‌اش را در متن "وسیلة النجاة" وارد کند اما علاوه بر تغییرات محتوایی مذکور، در مواردی نحوه بیان مسائل و عناوین و ترتیب آن‌ها را نیز تغییر داده است. مثلا نماز لیلة الدفن را که در "وسیلة النجاة" در کتاب الصلوة مطرح شده در "تحریرالوسیلة" در باب دفن از کتاب الطهارة آورده و نیز سه مبحث ظهار، ایلاء و لعان را که در وسیلة النجاة ذیل یک عنوان «القول فی الظهار و الایلاء و اللعان » آمده در تحریرالوسیلة به صورت سه کتاب آورده است. این تغییرات صوری و محتوایی که در سراسر تحریرالوسیلة مشهود است سبب برتری آن بر وسیلة النجاة شده است. عواملی چون شهرت فقهی، ظلم‌ستیزی نویسنده، جامعیت کتاب، روانی متن آن و پاسخگویی به مسائل مورد نیاز موجب شد که مقلدان عرب زبان چاپ و تکثیر تحریرالوسیلة را درخواست کنند. در پاسخ به این تقاضا به دستور نویسنده کتاب تلخیص شد و با عنوان "زبدة الاحکام" در دسترس عموم قرار گرفت. پس از گذشت مدتی از انتشار "زبدة الاحکام"، تحریرالوسیلة برای اولین بار در نجف چاپ شد؛ ولی به کار بردن لقب "زعیم حوزه‌های علمیه" در پشت جلد آن موجب شد که نویسنده با انتشار آن مخالفت کند؛ تا اینکه این لقب را برداشتند و او با توزیع کتاب موافقت کرد.

ممانعت حکومت پهلوی از انتشار آثار امام خمینی موجب شد که تحریرالوسیلة بارها در ایران با عناوینی چون "کتاب الفقه" و "وسیلة النجاة" چاپ و توزیع شود.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی قضات دادگستری برای رفع خلا قانونی از "تحریرالوسیلة" به عنوان متمم قانون استفاده می‌کردند که با قانونی شدن استفاده از آرای مشهور فقها و توسعه نطاق مرجعیت امام خمینی(ره) و انطباق اکثر آرای او با آرای مشهور فقها، این کتاب در دادگاه‌ها و محافل علمی مورد توجه و مراجعه‌ی بیشتری قرار گرفت.

تحریرالوسیلة چندین ترجمه و شرح دارد که مهم‌ترین آن‌ها بدین قرار است: ترجمه فارسی محمدباقر موسوی همدانی در چهار جلد، ترجمه فارسی علی اسلامی و قاضی‌ زاده زیر نظر محمدمؤمن قمی و حسن طاهری خرم آبادی در چهار جلد، ترجمه فارسی بخش‌هایی از "تحریرالوسیلة" به قلم عبدالکریم بی آزار شیرازی با اضافات در چهار جلد، شرح آیت الله محمدفاضل لنکرانی به نام "تفصیل الشریعة فی شرح تحریرالوسیلة" که مبسوط‌ترین شرح آن بوده و تاکنون چهارده جلد آن منتشر شده است. بنا به گفته شارح  بخشی از این شرح نیز در دوره تبعید وی نوشته شده است. شرح آیت الله ناصر مکارم شیرازی به نام "انوارالفقاهة" که بخش حدود و تعزیرات و دیات آن به پایان رسیده است، شرح سیدمصطفی خمینی به نام "مستند تحریرالوسیلة" در دو جلد، شرح احمد مطهری ساوجی به نام "مستند تحریرالوسیلة" در شش جلد و شرح‌هایی از فقها و مراجع دیگر چون حاج شیخ یوسف صانعی، محمدمؤمن قمی، محمدحسن احمدی فقیه یزدی، احمد سبط الشیخ انصاری، علی اکبر سیفی مازندرانی، عبدالنبی نمازی و زین العابدین احمدی زنجانی. شایان ذکر است عالمانی چون آیت الله مکارم شیرازی، فاضل لنکرانی، نوری همدانی، علوی گرگانی، یوسف صانعی، احمدی فقیه یزدی و تجلیل تبریزی نیز بر تحریرالوسیلة حاشیة فتوایی نوشته‌اند.

علی محمد حکیمیان. دانشنامه جهان اسلام

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...