از جنگ برگشته | درنگ
امیرپرویز پویان، از بنیانگذاران سازمان چریکهای فدایی خلق، جزوهای دارد با عنوان «ضرورت مبارزهی مسلحانه و رد تئوری بقا». او در این جزوه مبارزهی سیاسی صرف را معادل انفعال میگیرد و راه چاره را در مبارزهی مسلحانه میبیند؛ فدا کردن جان و بیداری خلق: «از مرگ نيز نيرومندتر برخواستی/ و با حنجرهی دوستداشتنیات خواندی/ آوازهای سرخ و بلندت را/ روی فلات خفته در بند: برپا برهنگان، برپا گرسنگان، برپا ستمکشان».
مشهور است که عمر متوسط یک چریک شش ماه است، حالا اگر همان که «از مرگ نیرومندتر برخواسته»، زنده ماند و انقلاب و درگیریهای بعدش را دید، باز هم زنده ماند و اصلاً خواست شبیه دیگران زندگی کند، باید قیمت این مانند مردم بودن را پرداخت کند. میتوانی نام و لباس و لحنت را جعل کنی، اما با تصویر محو خاطره چه میکنی؟
رمان «جنگ خصوصی چریکهای سالخورده» حکایت پیر شدن «آرمان» است، در دورانی که آدمها برای بقا به هر دری میزنند؛ ناتورالیسم، علیه ایدهآلیسم. چهار دهه پس از انقلاب زمان بازنگری است، طرفه آنکه متر و معیار همان است که مبارزین از آن نفرت داشتند: «هزینه-فایده». قرار بود به اینجا برسیم و میارزید به اینهمه عذاب؟
سعیده امینزاده در رمان تازهاش سراغ دوران بازنشستگی چریکها رفته است. مگر چریکها هم بازنشسته میشوند؟ در تعریف این شغل حرفی که ربطی به آینده داشته باشد نیامده، ادامهی زندگی یک چریک تنها به دو صورت «ایستادن» و «بریدن» میسر است. بریدن در هر صورت رقتبار است، حتی برای کسانی که با آنها میجنگی.
پیش از انقلاب رئیس زندان قزل قلعه فردی بود مشهور به استوار ساقی. او زندانیان مقاوم را دوست داشت و با مبارزین سستعنصر خشن بود. دو طرف روبهروی هم ایستاده بودند، اما ارزشهایشان یکی بود؛ زمانهی ایستادن بود و یقین. شک، مرحلهی بعد از یقین است و حاصل دریافتهای تازه از دنیا. یقین یعنی «حق بودن» و شک یعنی «حق دادن». این دو معنی فرسنگها از هم دورند. امینزاده آدمهای دورهی یقین را به زمانهی شک کشانده و به تماشای بودنشان در این دنیای ناشناخته نشسته است.
«اگر تو رضا باشی و تحمل بازی را هم نداشته باشی، توی این فرصت کوتاه فقط میخواهم بهت بگویم که پدر و مادرت چند سال چشمشان به در خشکید از دوریات. خواهرهایت را همین پارسال توی لندن دیدم. شماره تلفن و آدرسشان را دارم. حالا هم رفقا را میتوانم بیاورم سراغت که آنها دیگر اینطور با تو بهنرمی تا نمیکنند. هنوز دیسیپلین تشکیلاتیشان بهجاست و روشهای حرفهای حرفکشیدنشان بهراه. میدانی از وقتی بریدی از تشکیلات، از دستت حسابی شکارند؟در کمیناند حالا. از آن طرف هم این داستان میتواند برای امنیتیها جالب باشد. ممکن است بخواهند بیشتر دربارهی کسی بدانند که توی یک میدان بمب میگذارد و فرار میکند و اثرش حالا اینطور و با این داستان پیدا میشود...»
............... تجربهی زندگی دوباره ...............
