دومین‌جلد کتاب «ایرانیت، ملیت، قومیت» نوشته اصغر شیرازی توسط انتشارات جهان کتاب منتشر و راهی بازار نشر شد.

ایرانیت، ملیت، قومیت» نوشته اصغر شیرازی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، جلد اول این‌کتاب سال ۹۵ توسط این‌ناشر عرضه شد. جلد دوم این‌کتاب، ششمین‌عنوان از مجموعه «ایران ما» است که این‌ناشر چاپ می‌کند.

اصغر شیرازی نویسنده این‌کتاب می‌گوید هر که گفتمان‌های رایج در ایران صد سال اخیر را دنبال کرده باشد، می‌داند که حساس‌ترین آن‌ها، گفتمان ناظر بر مسائل ایرانیّت، ملّیّت و قومیّت است. از ویژگی‌های این گفتمان، یکی هم این واقعیت است که به سطح نظری مسئله محدود نمی‌شود، بلکه گاه به صورت برخوردهایی بین نیروها و جریان‌های سیاسی هوادار مواضع مختلف در می‌آید. یکی دیگر از ویژگی‌های این گفتمان، وزن سنگین عاطفی و به‌شدّت ایدئولوژیک آن است که اغلب مانع از پردازش خردمندانه موضوع می‌شود.

جلد اول کتاب «ایرانیّت، ملیّت، قومیّت» به گفته مولفش، با رویکردی عاری از پیش‌داوری، کوششی بود برای بررسی و تحلیل وجوه مختلف این مساله. این‌کتاب با تاریخ پیدایش مفهوم ایران و مدلول سرزمینی، قومی و سیاسی آن، به عنوان پیش‌زمینه شناخت گونه‌هایی از ناسیونالیسم ایرانی آغاز شد و با بررسی شاخص‌های اصلی گرایش‌های ایران‌گرا، ملّت‌گرا و قوم‌گرایانه در ایران جدید تا آغاز جنگ دوم جهانی و سقوط دولت رضاخان ادامه پیدا کرد. به این‌ترتیب در جلد اول، گفتمان ملت‌سازی در ایران از نیمه دوم قرن سیزدهم شمسی تا پایان حکومت رضاخان پهلوی بررسی و مشکلات و موانعش شرح داده شد.

در جلد دوم، شیرازی به این‌جا می‌رسد که نارضایتی‌هایی که در اثر استبداد حاکم بر ایران مجال بروز نداشتند، به مجرد سقوط رضاخان سرباز کرده و با وسعت و شدت بیشتری به‌صورت تجدید جنبش‌های ناسیونالیستی قومی مرکزگریز خود را نشان دادند؛ به‌ویژه در آذربایجان و منطقه کردنشین مُکری. موضوع دومین‌جلد «ایرانیت، ملیت، قومیت» که از مقطع سال ۱۳۲۰ شروع می‌شود، بررسی همین‌دو جنبش مرکزگریز در آذربایجان و کردستان مکری و ادامه آن‌ها تا سال ۱۳۵۷ است. در این‌راه، روند ملت‌سازی و ملت‌گرایی در مرکز هم بررسی می‌شود.

کتاب پیش‌رو ۱۰ فصل دارد که در ۲ بخش اصلی جا دارند. بخش اول «فرقه دموکرات آذربایجان» است که ۷ فصل را در خود جا داده است. عناوین این‌فصول به‌ترتیب عبارت‌اند از: «زمینه مناسب درونی»، «فرصت رهایی و جداسری فرقه»، «نقش شوروی در برساخت فرقه»، «نقش آمریکا و بریتانیا»، «تنهایی و فروپاشی»، «ناسیونالیسم حکومتی و جامعه مدنی»، «نقش ایدئولوژی در برسازی ملت آذربایجان».

بخش دوم کتاب هم، «جمهوری کردستان» است که این‌فصل‌ها را شامل می‌شود: «فرصت رهایی و توهم جمهوری»، «هدف نهایی» و «نقش ایدئولوژی در برسازی ملت کرد».

در قسمتی از این‌کتاب می‌خوانیم:

در نشریاتی که توسط فرقه در دوره اشغال و درباره زبان منتشر شد علاوه بر گرایش آذریستی چند موضوع دیگر به‌طور درآمیخته با یکدیگر به چشم می‌خورد: ۱- تاکید بر نقش هویت‌ساز زبان ۲- شرح اجحاف‌هایی که بر زبان ترکی آذری می‌شد؛ مبارزه‌ای که برای رفع اجحاف‌ها لازم می‌آمد و ۳- شرح افتخارات زبان ترکی آذربایجانی. به اینها می‌توانیم ایده پان‌آذریستی دایر بر وحدت زبان را هم بیفزاییم. دیدیم که یکی از دلایل رسول‌زاده برای اثبات وحدت هویت ملی بین اهالی جمهوری آذربایجان و آذربایجان ایران اشتراک زبان بود. آنها هر دو به زبان ترکی آذری تکلم می‌کردند و بنابراین یک ملت واحد را تشکیل می‌دادند که بایستی صاحب کشور واحد خود بشوند.

این‌کتاب با ۵۵۶ صفحه، شمارگان ۴۴۰ نسخه و قیمت ۱۸۵ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ................

آثاری از این دست فقط ما را عالم‌تر یا محقق‌تر نمی‌کنند، بلکه حال ما را خوش‌تر و خوب‌تر می‌کنند... می‌گوید مفاهیم اخلاقی 8 تاست... ما نخست قهرمانان اخلاقی و قدیسان اخلاقی و فرزانگان اخلاقی (به صورت خلاصه اسوه‌های اخلاقی) را تشخیص می‌دهیم، سپس می‌گوییم هر چه در اینها هست، از نظر اخلاقی خوب یا درست یا فضیلت است... اما ما نمی‌توانیم به احساسات و عواطف صرف تکیه کنیم... ممکن است کسی از یک جنبه الگو باشد و از جنبه‌های دیگر خیر... پس ما معیاری مستقل از وجود الگوها یا اسوه‌ها داریم! ...
شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...