استراتژیزدگی یکی از چندین «زدگی» کشور ماست که مدتهاست به یکی از پزهای رایج در بخشهای دولتی، صنعتی و خدماتی تبدیل شده است. معمولاً هم قرارداد هنگفتی برای تدوین استراتژی بسته میشود و سپس در کتابخانههای مدیران ارشد، جا خوش میکند. البته همان بهتر که اجرا نشود چون عمدتاً توسط آدمهای بیتخصص و با روش غیرصحیح تدوین میشود؛ کسانی که تنها یک روش طرح ریزی استراتژیک(مدل دیوید یا همانSWOT) را در جایی خواندهاند(آن هم نه دقیق!) و از آن مثل شابلون برای حل مسائل کاملا متفاوت استفاده میکنند.
![استراتژی باز» [Opening strategy : professional strategists and practice change, 1960 to today اثر ریچارد ویتینگتون Richard Whittington]](/files/165242179211903203.jpg)
در حالی که کسی که با جعبه ابزار طرحریزی استراتژیک آشنا باشد میداند در کجا از روش دیوید و در کجا از سایر متدها استفاده کند. از آن بدتر که طراحان گرامی، پس از اجرای ماتریسهای این روش و برای خوشامد مدیران سفارشدهنده، نهایتاً راهبرد تهاجمی را پیشنهاد میکنند که در واقع نسخهای غلط انداز در درمان درد آن دستگاه یا بنگاه است.
کتاب «استراتژی باز» [Opening strategy : professional strategists and practice change, 1960 to today اثر ریچارد ویتینگتون Richard Whittington] توسط دفتر پژوهشهای فرهنگی، ترجمه و منتشر شده است. متأسفانه قدر این دفتر و مدیر خوشفکر، عمیق و باسواد آن، جناب حسن خوشنویس دانسته نشده است. در طی فعالیت قریب سه دههی این دفتر، بسیاری از رویکردها و ادبیات اندیشهای و مدیریتی، توسط این دفتر تبدیل به گفتمان شدهاست. به عنوان مثال مدل دیوید که در بالا گفته شد، برای نخستین بار توسط همین دفتر، رونمایی شد و از آن به بعد SWOT همهگیری یافت.
این کتاب به سیر تکامل تدوین استراتژی از برنامهریزی بلندمدت (دهه پنجاه میلادی) به برنامهریزی استراتژیک( دهه ۶۰) و از آنجا به مدیریت استراتژیک (اواخر دهه ۷۰) و سپس استراتژی باز (اواخر دهه ۹۰) میپردازد. اگر دغدغه اصلی«مدیریت استراتژیک» چارهیابی برای نقطه ضعف «طرحریزی استراتژیک» یعنی تغییرات سریع و مسأله پیادهسازی بوده است، در استراتژیِ باز به دنبال شفافیت و دربرداری هستیم.
از اشکالات روشهای رایج مدیریت استراتژیک این بوده که اولاً بر پنهانداری متکی بود و ثانیاً انعطاف پس از طراحی را برنمیتافت و ثالثا دستوری و از بالا به پایین بود. اما این رویه جدید (استراتژی باز) عملاً متکی بر جمعسپاری است. ذینفعان مشترک (مدیران ردههای میانی، کارکنان و حتی خریداران/ مخاطبان) در طراحی استراتژیها دخیلاند و جلوهای مشارکتی-تعاملی را بهتصویر میکشد که قاعدتاً جامعتر مینماید و بهدلیل مشارکت گسترده، درونی و درونزاست. ضمن آنکه همراستا و همداستان با مقولات روند شده(دسترسی آزاد، منبع باز، دادهی باز و ... ) است.
میدانید طب سنتی، سردرد و فشار خون و کم خونی و سوءهاضمه و تپش قلب و سنگ کلیه و پوکی استخوان و ریزش مو و ... را به طبعهای چهارگانه ارجاع میدهد و معمولاً نسخههای مشابه صادر میکند! من نیز مانند دکترهای علفی به تجربه دریافتهام شفافیت از جنس همان داروها و فیالواقع درمان هر دردی است. از فساد اداری تا ناکارآمدی و بیسوادی و عقبماندگی و خودکامگی و... در واقع شفافیت، خود ما و سازمان و بنگاه و حاکمیتمان را کاملتر، عمیقتر و محکمتر میکند.
[این یادداشت در صفحه شخصی دکتر حسین انتظامی منتشر شده است.]
............... تجربهی زندگی دوباره ...............
