اثر پیش رو درصدد است نشان دهد شهروندان آگاه امروز که به مدد توسعه فناوری‌های پیچیده محدودیت‌های زمان و مکان را پشت سر گذارنده‌اند، اکنون سوژه‌های پرسش‌گر و مطالبه‌گری هستند که به دنبال یافتن جایگاه خویش، هویت‌های متفاوتی را به نمایش می‌گذارند.

شهروندی فرهنگی و مطالبه‌گری شهروندی نسرین اصلانیان میلانی و علیرضا قبادی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، در فهم مدرنیته و انسان زیست کننده در جهان تکنولوژیک، چند مفهوم را نمی‌توان نادیده گرفت، یکی از این مفاهیم که به شکل غیرقابل انکار با زیست فرهنگی و اجتماعی جوامع امروزی گره خورده است شهر و شهروندی است. در بستر این شیوه زیست است که بسیاری از مفاهیم چون دولت-ملت پررنگ می‌شود و مطالباتی مانند حقوق شهروندی شکل می‌گیرد. اما این مفاهیم هر کدام در جای خود و با توجه به جغرافیای سیاسی و فرهنگی آن منطقه دارای کارکردها و مناسبات ویژه‌ای هستند. کتاب «شهروندی فرهنگی و مطالبه‌گری شهروندی» اثری است به قلم نسرین اصلانیان میلانی و علیرضا قبادی که توجه خود را بر موضوع شهروندی و مطالبات آن‌ها به ویژه در بستر جامعه ایران امروز قرار داده است.

نویسندگان در پیشگفتار کتاب ضمن اشاره به تاریخ پرفراز و نشیب معاصر کشور و تلاش‌ها برای رسیدن به نظام مبتنی بر رای مردم می‌نویسند: «با و جود این که مفهوم شهروندی در ادبیات اجتماعی ایران نوپاست، لیکن مرور تاریخ چهل و اندی ساله پس از انقلاب اسلامی، نشان از حساسیت‌ها نسبت به جایگاه مردم در مناسبات ساختاری دارد. اثر پیش رو درصدد است نشان دهد شهروندان آگاه امروز که به مدد توسعه فناوری‌های پیچیده محدودیت‌های زمان و مکان را پشت سر گذارنده‌اند، اکنون سوژه‌های پرسش‌گر و مطالبه‌گری هستند که به دنبال یافتن جایگاه خویش، هویت‌های متفاوتی را به نمایش می‌گذارند؛ هویت‌های جدیدی که در آن دامنه خواسته‌های ایشان وسعت زیادی یافته است و با برگزیدن سبک‌های مختلف زندگی و تفاسیر گوناگون از آن، چشم‌اندازهای اجتماعی-فرهنگی نوینی را ترسیم می‌کنند.»

کتاب بر این موضوع تاکید دارد که امروزه مفهوم شهروندی نیز مانند بسیاری از مفاهیم دیگر دچار تغییر شده است و دیگر تنها نمی‌توان این تعبیر را اجتماعی و سیاسی دانست بلکه یکی از وجوه مهم شهروندی، فرهنگ است که نیازمند توجه ویژه است و یکی از ویژگی‌های مهم شهروندی فرهنگی نیز کنش‌هایی مبتنی بر مطالبه‌گری مسالمت‌آمیز است که امروزه می‌توان آن را در ابعاد گوناگون از جمله موضوعات محیط‌زیستی مشاهده کرد. به عبارت دیگر این اثر در پی این است که اعتراضات مدنی در جامعه ایران را از زاویه فرهنگ مورد کنکاش قرار دهد و نقش و جایگاه فرهنگ در معناسازی از آگاهی شهروندی و ارزیابی‌های کنشگران از کنش‌های مطالبه‌گری در ایران را بررسی کند. در این مسیر کتاب به صورت‌بندی مفاهیمی مانند شهروند و شهروندی، شهروند فرهنگی، فرهنگ و تغییرات اجتماعی-فرهنگی و نافرمانی مدنی دست زده است.

در فصل نخست کتاب نویسندگان به سراغ مباحث نظری مرتبط با نافرمانی مدنی رفته‌اند و به معرفی دیدگاه برخی از شاخص‌ترین نظریه‌پردازان این حوزه پرداخته‌اند. در هر کدام از این نظریات ویژگی‌های کنش، دلایل، کارکرد و هدف کنشگران برای خوانندگان توضیح و در نهایت مواضع نظری «کیلفورد گیرتز» انسان‌شناس آمریکایی به عنوان پارادیم منتخب در توصیف و تفسیر این کنش‌ها انتخاب شده است.

بخش دوم به توضیح مهم‌ترین مفاهیم در فهم نظریات نافرمانی مدنی اختصاص یافته است و شهروند، شهروندی، شهروندی فرهنگی و نافرمانی مدنی را برای مخاطبان شرح می‌دهد. در بخش سوم پس از بررسی اجمالی ویژگی‌های مسئله اجتماعی و مسئله فرهنگی، مولفان به معرفی برخی از مطالعات داخلی و خارجی که با رویکردهای سیاسی-حقوقی و فرهنگی-اجتماعی به سراغ نافرمانی مدنی رفته‌اند، می‌پردازد. بررسی این مطالعات نشان می‌دهد کنشگری‌های مسالمت‌آمیز نه تنها با رویکردهای سیاسی قابل توصیف و تحلیل هستند بلکه در ساحت فرهنگی نیز می‌توانند شکل بگیرند و نباید صرفا این کنشگری‌ها را با رویکرد سیاسی بررسی کرد.

در فصل چهارم با عنوان «شهروندی، مطالبه‌گری؛ خوانش‌ها و هژمونی» مولفان به بررسی تفسیر جوانان از مفهوم شهروندی و کنش‌های مسالمت‌آمیز و برساخت آن‌ها از چگونگی درک مطالبه‌گری مدنی جامعه ایرانی در ساختارهای حاکمیت می‌پردازند و به معنایابی اظهارنظر‌های برخی از متخصصان حوزه‌های حقوق، جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی، مسئولان و گروهی از فعالان سیاسی-اجتماعی(نسبت به مطالبه‌گری‌های مسالمت‌آمیز کشور با نگاه به مفهوم شهروندی) دست می‌زنند.

بخش پایانی کتاب به نتیجه‌گیری کوتاه اختصاص دارد که بر لزوم جامعه چندصدایی در بستر شهروند فرهنگی تاکید می‌کند. در این بخش می‌خوانیم: «شهروندی مفهومی برگرفته از دنیای مدرن با ایجاد امکانی برای دیده شدن، شنیده شدن و گفت و گو در قالب حق شهروندی فرهنگی، امروزه به محملی بدل شده است که به باور اندیشمندان علوم اجتماعی قادر است رویکرد مناسبی به ابراز هویت داشته و فضایی برای تضارب آرا به‌ویژه در جوامع متکثر به وجود آورد. شهروندی فرهنگی با تفسیر گشوده خود از حقوق و تکالیف شهروندی، در جست و جوی راهکاری برای برون رفت از جامعه‌ای با شهروندان منفعل و خاموش است. به دنبال ایجاد یک جامعه مشارکتی و گفت‌و‌گو محور که امکان دستیابی به فرصت‌های عادلانه برای شهروندان فراهم خواهد شد.»

کتاب «شهروندی فرهنگی و مطالبه‌گری شهروندی» نوشته نسرین اصلانیان میلانی و علیرضا قبادی در 190 صفحه، شمارگان 300 نسخه و قیمت 80 هزار تومان توسط انتشارات آگرین کتاب در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

................ هر روز با کتاب ...............

معمار چین نوین است... افراطیونِ طرفدار انقلاب فرهنگی و جوخه‌های خاص آنها علاوه بر فحاشی در مطبوعاتِ تحت امر، به فرزندان او که در دانشگاه درس می‌خواندند حمله بردند و یکی از آنها را از پنجره به بیرون انداختند که منجر به قطع نخاع او شد... اولین و مهمترین درخواست او از آمریکایی‌ها (پس از توافق) نه وام بود و نه تجهیزات و نه تجارت، بلکه امکان اعزام دانشجو به دانشگاه‌های معتبر آمریکایی بود... می‌دانست عمده تغییرات، تدریجی است و رفتار پرشتاب، ممکن است نتیجه عکس دهد ...
بازی‌های معمول در مدرسه مجاز بود، ولی اگر خدای ناکرده کسی سوت می‌زد، واویلا بود... جاسوسی و خبرچینی از بچه‌ها و معلمان نزد مدیریت مدرسه معمول بود... تعبد و تقید خود نسبت به مذهب را به تقید به سازمان تبدیل کردند... هم عرفان توحیدی دارد، هم مارکسیستی است، هم لنینیستی، هم مائوئیستی، هم توپاماروبی و هم چه‌گوارایی...به این نتیجه رسیدند که مبارزه با مجاهدین و التقاط آنان مهم‌تر از مبارزه با سلطنت پهلوی است ...
تلاش و رنج یک هنرمند برای زندگی و ارائه هنرش... سلاح اصلی‌اش دوربین عکاسی‌اش بود... زندانی‌ها هویت انسانی خود را از دست می‌دادند و از همه‌چیز تهی می‌شدند... وقتی تزار روسیه «یادداشت‌هایی از خانه مردگان» را مطالعه کرد گریه‌اش گرفت و به دستور او تسهیلاتی برای زندان‌های سیبری قایل شدند... نخواستم تاریخ‌نگاری مفصلی از اوضاع آن دوره به دست بدهم... روایت یک زندگی ست، نه بیان تاریخ مشروطیت... در آخرین لحظات زیستن خود تبدیل به دوربین عکاسی شد ...
هجوِ قالیباف است... مدیرِ مطلوبِ سیستم... مدیری که تمامِ بهره‌اش از فرهنگ در برداشتی سطحی از دو مفهومِ «توسعه» و «مذهب» خلاصه می‌شود... لیا خودِ امیرخانی‌ست که راوی‌اش این‌بار زن شده‌است تا برای تهران مادری کند؛ برای پسربچه‌ی معصومی که پیرزنی بدکاره است در یک بن‌بستِ سی‌ساله... ما را به جنگِ اژدها می‌برد امّا می‌گوید تمامِ سلاحم «چتربازی» است و «شاش بچّه» و... کارنامه‌ی امیرخانی و کارنامه‌ی جمهوری اسلامی بهترین نشان‌دهنده‌ی تناقض در مسئله‌شان است ...
بازخوانی ماجراهای چپ مارکسیست- لنینیست که از دهه ۲۰ در ایران ریشه دواند... برای انزلی و بچه‌های بندرپهلوی تاریخ می‌نویسد... تضاد عشق و ایدئولوژی در دوران مبارزه... گاهی قلم داستان‌نویسانه‌اش را زمین می‌گذارد و می‌رود بالای منبر وعظ. گاهی لیدر حزب می‌شود و می‌رود پشت تریبون. گاه لباس نصیحت‌گری می‌پوشد... یکی از اوباش قبل از انقلاب عضو کمیته می‌شود... کتاب پر است از «خودانتقادی» ...