به وضعیت دلداده‌ای شباهت دارد که بعد مرارت‌های فراق تا وصال، متوجه می‌شود معشوق‌اش آن کسی که فکر می‌کرده نیست. دلداده در این شرایط نه عاشق است، نه فارق، از عشق گردیده... سیمین، گمشده‌ای مخصوص به خودش دارد. کسی که نمی‌شود در دیگری پیدایش کرد: مادری نادیده که سال‌ها به خاطرش مکافات کشیده و برای اینکه دختر همان مادر بماند جایی برای گریختن جز خیال او ندارد


آیا از عشق جز این نصیبی نبود؟ | اعتماد


مناسبات اجتماعی، روابط انسانی و فرآیند تصمیم‌گیری به‌زعم هگل، ساختاری شبیه آونگ دارد: هرگاه از تعادل خارج می‌شود از یک سمت تا منتهی‌الیه پیش می‌رود و به سرعت، عکس جهت قبلی حرکت می‌کند. اگر نیروی خارجی اعمال نشود، تداوم رفت و برگشت در نهایت به تعادل می‌انجامد. این تضاد، زیر بنای دیالکتیک هگلی است: نوسان بین هستی و نیستی، سرانجام به گردیدن ختم می‌شود چرا که زندگی قرین مرگ است و هیچ تضمینی برای بودن نیست. با گذار از هستی به نیستی، مقوله سومی شکل می‌گیرد که در عین تناقض با دو مقوله قبلی آنها را شامل می‌شود.

نیمه غایب حسین سناپور

بر این اساس، گردیدن همان هستی نیست شده یا نیستی هست شده است. به وضعیت دلداده‌ای شباهت دارد که بعد مرارت‌های فراق تا وصال، متوجه می‌شود معشوق‌اش آن کسی که فکر می‌کرده نیست. دلداده در این شرایط نه عاشق است، نه فارق، از عشق گردیده. در صورتی‌که پیش از تعادل حاضر بود به هر قیمتی به خواسته‌اش برسد. فرد ضربه خورده شبیه آونگی است که در منتهی‌الیه واقعیت قرار گرفته و شتاب دارد عکس رویه قبلی را پیش بگیرد. هر تصمیمی که به این امر کمک کند، برایش موجه است. این راهکار فقط در مراوده‌های روزمره مرسوم نیست، چه بسیار آیین‌ها که از آن نشات می‌گیرد. به ما آموخته‌اند که اهمیت ندهیم آرزومان دور از دسترس به‌نظر می‌رسد. کافی است برایش تدارک ببینیم: مراسم تشییع، مراسم خواستگاری، مراسم قربان، مراسم وصل، مراسم معارفه.

«نیمه غایب» [اثر حسین سناپور] با این سرفصل‌ها کلید می‌خورد. هرکدام از پنج شخصیت اصلی با یکی از این مناسک درگیر است و روایت همگی رویکردی هگلی دارد: از جنس به نوع می‌رسد و به نوع، جنسی تازه می‌بخشد. چیزی از جنس آیینی که فصل با آن نامگذاری شده، در خلال متن به‌چشم می‌خورد. مفهوم‌اش دست‌آویز راوی است. آونگ‌وار با ذکر توصیفی از آیین فاصله می‌گیرد، داستان را جلو می‌برد و در بازگشت به آیین از مفهوم نوعی‌اش کمک می‌گیرد تا از امری متشابه، برداشتی خاص ارایه ‌کند. راوی فصل تشییع از خلال بوی مرگی که در هوای مراسم استشمام می‌کند به خاطرات معشوقه از دست رفته‌اش گریز می‌زند و حین سرخوردگی، وقتی متوجه پارچه‌هایی می‌شود که از عشق می‌گویند از خودش می‌پرسد آیا از عشق جز این نصیبی نبود؟

فرهاد بعد یک سال و شش‌ماه که از سیمین بی‌خبر بوده به صرافت افتاده هرطور شده پیدایش کند. این تصمیم یک آدم ضربه خورده است: آونگی که بین گذشته و اکنون سرگردان مانده و پی مقصر می‌گردد. احساس می‌کند بیهوده تلاش کرده به سیمین نزدیک شود. حالا تنها چیزی که نصیبش شده، نافهمی و شک به خودش، او و همه‌چیز است.

فرهاد از عشق روگردان شده، ظاهرا در جست‌وجوی سیمین است. اما در عمل دارد تشییع‌اش می‌کند تا از هست و نیست‌اش بگذرد و به تعادل برسد. مغبون نمی‌ماند، مزد رنج‌اش را می‌گیرد. با تحلیل عملکردش به خودآگاهی می‌رسد: «همیشه باید یک ‌طور تمام بشود؟ حتی دانستن هم کمکی نمی‌کند. شاید هم عیب در همین است، در همین از پیش خود را مهیا کردن برای چیزی که قرار است اتفاق بیفتد، اما نمی‌افتد.»

این فقط مشکل فرهاد نیست. سیمین، گمشده‌ای مخصوص به خودش دارد. کسی که نمی‌شود در دیگری پیدایش کرد: مادری نادیده که سال‌ها به خاطرش مکافات کشیده و برای اینکه دختر همان مادر بماند جایی برای گریختن جز خیال او ندارد. سیمین هم از مقوله‌ای ضربه می‌خورد که خود را مهیاش کرده: بدکار‌گی مادرش، وردی که پدر از بچگی توی گوش‌اش خوانده تا مادر از چشم‌اش بیفتد. به‌جاش دختر پرهیزکار مانده که آبروی مادرش باشد. همه هستی‌اش همین پاکی است که مسوولان دانشگاه آن را زیر سوال می‌برند. با این ضربه، عکس رویه قبلی را پیش می‌گیرد و به سرعت رو به نیستی می‌رود. تصمیم می‌گیرد جا پای مادری بگذارد: «کاری ‌کنم که این گناه قدیمی، گناه نباشد و مادرم وقتی به من فکر می‌کند نتواند بگوید آن دخترم است، این منم. فقط داغ را ببیند؛ داغی که اینها با کلمات روی ما گذاشته‌اند و جراحتش خوب که نه، کهنه است. آن‌وقت فاصله‌ای بین‌مان نیست و او این‌جا خواهد بود، هرجایی که من باشم.»

مراسم قربانی حکایت نوسان سیمین است بین خیر و شر: پرده را بالا می‌زند، از قاعدها دور می‌شود و بعد تجربه سقوط مغرورانه مادر، آرام می‌گیرد. در این وضعیت نه به تمامی شر است، نه خیر. تعبیر هگلی‌اش شر به خیر انجامیده است، رها و روگردان از خوب و بد. می‌گوید: «مشکل، ماندن در دایره این اسم‌گذاری‌هاست.»

باقی مراسم هم به همین منوال است: آنچه برای مادر، پدرخوانده و فرح (دوست سیمین) اتفاق می‌افتد، همانی نیست که مهیاش بوده‌اند. یک‌جور هستی نیست شده است که به روگردانی از رابطه مادر و فرزندی و ازدواج می‌انجامد. درخلال همین کشمکش‌هاست که دوستی بی‌شایبه‌شان قوام می‌گیرد.

به‌قول هگل: هستی، نزاع قوای مخالف است برای ترکیب آنها به صورتی واحد. روح زمانه ما متشکل از همین احساسات و کشمکش‌هاست و نتیجه‌اش چیزی نیست جز تاریخ ما.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

آثاری از این دست فقط ما را عالم‌تر یا محقق‌تر نمی‌کنند، بلکه حال ما را خوش‌تر و خوب‌تر می‌کنند... می‌گوید مفاهیم اخلاقی 8 تاست... ما نخست قهرمانان اخلاقی و قدیسان اخلاقی و فرزانگان اخلاقی (به صورت خلاصه اسوه‌های اخلاقی) را تشخیص می‌دهیم، سپس می‌گوییم هر چه در اینها هست، از نظر اخلاقی خوب یا درست یا فضیلت است... اما ما نمی‌توانیم به احساسات و عواطف صرف تکیه کنیم... ممکن است کسی از یک جنبه الگو باشد و از جنبه‌های دیگر خیر... پس ما معیاری مستقل از وجود الگوها یا اسوه‌ها داریم! ...
شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...