فتح‌الله مجتبایی که امروز نودودومین سالروز تولدش را پشت سر می‌گذارد، همچنان با همان پشتکار و با همان ذکاوت مشغول انجام کار و پژوهش است،‌ با او درباره حال وهوای این روزهایش صحبت کرده‌ایم.

فتح‌الله مجتبایی در گفت‌وگو ایبنا، از نگارش کتاب جدید خود خبر داد و گفت: در حال حاضر مشغول کار و تحقیق درباره روابط ایران و هند و تاثیر ملامتیه شیوایی هند بر ملامتیه خراسان هستم. البته حدود سه سال است که کار روی این موضوع را شروع کرده‌ام و تا الان مقدار زیادی کار را پیش برده‌ام.
 
او ادامه داد: نتیجه این تحقیق قرار است در سه قسمت ارائه شود. قسمت اول آن آماده شده و آن را به‌صورت سخنرانی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایراد کرده‌ام. قسمت دوم آن را دارم می‌نویسم و قسمت سوم آن هم یک منطق‌الطیر تبتی بودایی است، که جزو همین کار است و ترجمه آن را تمام کرد‌ه‌ام.
  
مجتبایی درباره منابع مورد استفاده خود در تحقیق تاثیر ملامتیه شیوایی هند بر ملامتیه خراسان، اظهار کرد: منابع فارسی که در این زمینه خیلی کم است یا اصلا چیزی ندارد، بنابراین منابعم در این تحقیق بیشتر منابع سانسکریت، پالی، انگلیسی و فرانسه است.
 
عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، درباره نحوه حضور خود در این دو نهاد عنوان کرد: هفته‌ای یک روز به مرکز دایره‌المعارف می‌روم و آنجا هستم تا اگر کسی مشکلی یا سوالی دارد، یا منبع یا ماخذی بخواهد، کمک می‌کنم. عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم هستم و ماهی یک بار هم در آنجا جلسه‌ای داریم، که شرکت می‌کنم.
 
مجتبایی که اصالت او به فراهان اراک برمی‌گردد، در ادامه درباره چگونگی شکل‌گیری «جایزه فتح‌الله مجتبایی» گفت: مادر من پولی برای کمک به دانشجویانی که از فراهان و اراک و آن طرف‌ها به تهران می‌آیند و خانه و جایی برای ماندن ندارند، گذاشته بود. بعد از فوت مادرم این پول همین‌طور بدون استفاده مانده بود و نمی‌دانستیم با آن چه‌کار کنیم. با شهر کتاب صحبت کردیم و بنا شد بهره این پول را به عنوان یک جایزه به بهترین رساله‌های دکتری ادبیات و ادیان اختصاص دهیم؛ که نخستین دوره آن سال 90 برگزار شد، تا الان هشت دوره را پشت سر گذاشته و امسال نهمین دوره آن در حال برگزاری است.
 
وی درباره اینکه جایزه فتح‌الله مجتبایی چقدر تاثیر داشته، عنوان کرد: به نظر من این جایزه تاثیر زیادی داشته، چون سال اولی که ما این جایزه را برگزار کردیم، 4 تا رساله بیشتر نبود، اما برای دوره امسال، 40 رساله داشتیم. این افزایش رساله‌ها نشان می‌دهد که از این جایزه استقبال شده است.  
 
مجتبایی درادامه درباره کیفیت آثار رساله‌های ارسالی به این جایزه گفت: هم دانشجویان دکتری، هم استادان راهنماهای آن‌ها زحمت می‌کشند و چیز با کیفیتی تحویل می‌دهند، یعنی امیدوارکننده است. البته ما هم رساله‌های برگزیده‌ هر دوره را منتشر می‌کنیم که تشویقی برای دوستان باشد. انتشارات هرمس متعهد است که این آثار را منتشر کند و تا به حال حدود 4 اثر از آن‌ها منتشر شده است.
 
وی در ادامه همه جوایز ادبی را کار مثبی خواند و گفت: همه این جایزه‌های ادبی نتایج مثبتی دارد و تشویق می‌کند که افراد سعی کنند کار بهتر و با کیفیت‌تری ارائه دهند.

فتح‌الله مجتبایی، متولد 18 آذرماه ۱۳۰۶ در تهران، نویسنده، مترجم و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی و عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است. از فتح‌الله مجتبایی تاکنون بیش از ۲۰۰ عنوان کتاب، مقاله و شعر و نقد کتاب به صورت تألیف، ترجمه و تصحیح به زبان‌های فارسی و انگلیسی در ایران و خارج از ایران منتشر شده‌ است.

از آثار او می‌توان به ترجمه و مقدمه «چیترا و گزیده اشعار» از رابیندرانات تاگور، ترجمه با مقدمه در شرح احوال و سبک شعر «گزیده اشعار رابرت فراست» و ... اشاره کرد.

................ هر روز با کتاب ...............

زن در تاریخ انگلستان مطلقا بی‌اهمیت است... در قصه ها عنان زندگی شاهان و فاتحان به دست اوست ولی در واقعیت برده مردان است...زنها باید به چیزهای دیگری به جز آنچه فکر می‌کردند فکر می‌کردند! ... این را بنویس! به آن فکر کن!... تصور کنید شکسپیر خواهری داشت که در نبوغ با او برابری می‌کرد. ولی افسوس که دخترک را هرگز به مدرسه نفرستادند، هیچ وقت نتوانست دستور زبان و منطق یاد بگیرد، پیش از پایان نوجوانی به اجبار ازدواج کرد و سرانجام پس از فرار از منزل جوانمرگ شد. ...
ماگدا آلمانی است و حاصل تجاوز یک افسر روس به مادرش... آیا می‌توان بخش انسانی دیکتاتورها را از اعمال ضد بشری‌شان جدا کرد... هرگز احساس ندامت از اعمالی که در دستگاه هیتلری مرتکب شده بود نداشت... گوبلز می‌خواست نویسنده شود، هیتلر زمانی سعی داشت معمار شود، چرچیل آرزوی هنرمندی در سر داشت، استالین به شاعر شدن فکر می‌کرد و هیملر به کشاورزی علاقه‌مند بود. ...
تب تند دولت برای ساختن جامعه «بدون فقیر» به وضعیتی انجامید که نائومی کلاین آن را «ربودن ضروریات یک زندگی آبرومندانه از میلیون ها شهروند» می نامد... تهیدستان در دهه های ۵٠ و۶۰ شمسی فاقد مکانیسم های نهادی بودند... خیریه شدن اقتصاد ملی... چگونه مردم عادی با مخالفت ها و مقاومت های پراکنده اما فراگیر، دولت را، هرچند موقت، وادار به عقب نشینی کردند... بی عدالتی سیستماتیک و ناکارآمدی حکمرانی ...
از سوراخ کلید، خدمتکارشان را که مشغول حمام کردن است نگاه می‌کند. دلش می‌خواهد داخل شود... به زحمت نوزده سال دارد که انقلاب سوسیالیستی و وحشت بر کشور او سایه می‌گسترد. آیا همین انقلاب نیست که با خشونتهایش به او امکان می‌دهد که از دایره‌ای که مادر به دورش کشیده است فرار کند و بالاخره وارد «زندگی حقیقی» شود... در خانه‌هایی که شاعران به دنیا آمده‌اند زنها حکومت می‌کنند ...
مؤلف اخلاق ناصری تذکر می‌دهد: کودک را با هر کار نیکی که می‌کند، باید تشویق کنند و آفرین گویند، اما هنگامی که رفتارِ زشتی از او سرمی‌زند، باید بسیار مراقب بود که او را به‌صراحت و آشکارا سرزنش نکنند که چرا کار بدی کرده است؛ بلکه این‌طور وانمود کنند که او از روی غفلت و ناآگاهی آن کارِ زشت را انجام داده است... خواجه در سیر تربیت کودک بر وجود بازی و تفریح نیز بسیار تأکید دارد و معتقد است که بازی کردن می‌تواند خاطر کودک را از سختی‌ها و ملالت‌های شئونِ مختلفِ ادب‌آموزی برهاند. ...