کتاب «تصورهای اجتماعی تجدد» [Modern social imaginaries] تألیف چارلز تیلور [Charles Taylor]  با ترجمه و تحشیه فرهنگ رجایی به همت انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) منتشر شد.

تصورهای اجتماعی» [Modern social imaginaries] تجدد تألیف چارلز تیلور [Charles Taylor]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، در پشت جلد این اثر در معرفی آن آمده است: در روزگار ما، مسئله تجدد را باید از زاویه‌ای تازه مطر ح کرد: آیا در اینجا با یک پدیده رو به رو هستیم. یا باید از چندگونگی تجدد صحبت کنیم؛ صیغه جمع منعکس کننده این واقعیت است که فرهنگ‌های دیگر به ویژه غیرغربی به شکل خاص خود متجدد شده اند که نمی‌توان آنها را با آن نظریه کلی، که در ابتدا با مورد غرب صورت بندی شده، به طور مناسب فهمید. کتاب حاضر این فرضیه را به بحث می‌گذارد که اگر ما از خود فهمی به یک تعریف واضح‌تر دست پیدا کنیم که جزء شاکله تجدد است، خواهیم توانست به مقولات ریشه‌ای و معاصر تجدد وضوح و روشنایی بخشیم. تجدد غربی در این نگرش از نوع خاصی از تصور اجتماعی جداناشدنی است و تفاوت میان تجددهای چندگانه امروز را می‌توان با این تصورهای گوناگون از جامعه فهمید.

چارلز تیلور از انگشت شمار فیلسوفان بزرگ در دوران معاصر است که هم به پرسش‌های ابدی می‌پردازد و هم به مقولات روزمره اجتماع خود و جهان توجه دارد. از نظر روش وی به صورتی مبتکرانه دو شیوه اندیشیدن فلسفی، یعنی تحلیلی (نگرش سنتی‌تر و تاکید بر خردورزی) را با قاره‌ای (نگرشی بر پدیدار شناسی و اگزیستانسیالیستی تاکید دارد که زادگاهش اکثراً در اروپای قاره‌ای بود) را به طور کاربردی در هم آمیخته است. مترجم این کتاب نیز دانشور علوم سیاسی در حوزه تخصصی نظریه‌های سیاسی و روابط بین الملل و استاد تمام دانشگاه کارلتون کاناداست. اهل کتاب با آثار تألیفی، ترجمه، مقالات و مصاحبه‌های وی آشنا هستند.

در کتاب حاضر نویسنده به توصیف وضع موجود انسان در غرب در چارچوب انگاره، جهان بینی و نظام ارزشی مفهوم تجدد می‌پردازد و در پی آن است که تبیینی منطقی از پدیدار شدن تصور اجتماعی مبتنی بر تجدد در غرب ارائه دهد. نگارنده این کتاب معتقد است که هر نظم اجتماعی بر تصوری از اجتماع مطلوب بنا شده است. برای تبیین این موضوع این کتاب از دو قسمت متمایز تشکیل شده است.

چهار فصل اول به پرسش چیستی تجدد و تحول تاریخی آن در غرب از سده هفدهم تا به امروز اختصاص دارد. ادعای مهم این فصل‌ها این است که چرخشی در تعریف انسان از خود و جایگاهش در اجتماع صورت گرفته است. از فصل پنجم تا آخر کتاب به به چگونگی نقش بسترزدایی در تصور اجتماعی از تجدد می‌پردازد و به باز شدن و تجسم یافتن جنبه‌های مختلف این بسترزدایی عظیم در سپهرهای خصوصی، عمومی، اقتصاد، اجتماع، سیاست، فرهنگ و تاریخ همت می‌گمارد. بایستی این نکته را در این کتاب مد نظر داشت که بحث تیلور به ادعای خودش بر نحوه شکل گیری تصور اجتماعی تجدد در غرب تمرکز دارد اما نباید این برداشت موجب شود که چنین برداشتی برای خواننده غیر غربی درس مهمی ندارد. این اثر نه تنها در جهت جهان شناسی جدید سرنخ‌های مهمی را ارائه می‌کند بلکه الگوی بسیار استواری ارائه می‌دهد که در آن امکان گفتگوی با خود و یا با جهان پیش رو را مهیا می‌کند.

کتاب حاضر در پی آن است که تبیینی منطقی از پدیدارشدن تصور اجتماعی مبتنی بر تجدد در غرب ارائه دهد. برای رسیدن به این هدف، با این‌که خود تیلور به صراحت از چنین تقسیم‌بندی‌ای صحبت نمی‌کند، اما به گمان مؤلف، کتاب حاضر از دو قسمت متمایز تشکیل شده است. چهار فصل اول به پرسش چیستی تجدد و تحول تاریخی آن در غرب از سده هفدهم تا به امروز اختصاص دارد. ادعای مهم این فصل‌ها این است که چرخشی در تعریف انسان از خود و جایگاهش در اجتماع صورت گرفته است.

تیلور فصل چهارم خود را با این جمله به پایان می‌برد: «از این پس به این پرسش می‌پردازیم که چگونه بسترزدایی در تصور اجتماعی تجدد کار می‌کند». این حرف انتقال منطقی و مناسبی از ادعای اول تیلور به بخش دوم کتاب است. به این ترتیب، می‌توان گفت که از فصل پنجم تا آخر کتاب به باز شدن و تجسم یافتن جنبه‌های مختلف این «‌بسترزدایی عظیم» در سپهرهای خصوصی، عمومی، اقتصاد، اجتماع، سیاست، فرهنگ و تاریخ می‌پردازد.

فرهنگ رجایی (متولد ۱۳۳۱) دانشور علوم سیاسی در حوزه تخصصی نظریه‌های سیاسی و روابط بین‌الملل و استاد تمام دانشگاه کارلتون در کشور کاناداست. وی تاکنون در دانشکده روابط بین‌الملل، وزارت خارجه، دانشگاه تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، تربیت مدرس، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دانشگاه شهید بهشتی در ایران، و دانشگاه‌های ویرجینیا و ایالتی شانیِ اوهایو در آمریکا، هامبولت در آلمان و آکسفورد در انگلستان تدریس و تحقیق کرده است.

اهل کتاب با آثار تألیفی، ترجمه‌، مقالات و مصاحبه‌های وی آشنا هستند. دغدغه اصلی وی مطالعه وضع بشر و به ویژه چگونه انسانی عمل کردن است؛ یا به وجهی که وی مسئولیت را مستقیماً متوجه فرد و خود شخص می‌داند، چگونگی «انسان‌ورزی»، مقوله‌ای که به ورای زمان و مکان و فرهنگ و آموزه و اندیشه می‌رود.

از نظر ره‌یافت و روش وی بر «تمدن» به عنوان واحد مطالعه تمرکز می‌کند، که آن را اوج انسان‌ورزی در روی زمین می‌داند. و ازآنجاکه وی تأثیرگذارترین متغیّر در انسان‌ورزی را مقوله هویت و سه بُعد تشکیل‌دهنده آن، یعنی فهم و تعریف فرد از خود، از رابطه‌اش با «دیگری»، و رابطه با کل زیستِ جهان آدمی می‌داند، تقریباً تمام آثارش به مقوله هویت و جنبه‌های فکری، دنیایی و مادی حیات آدمی، به ویژه عبرت‌گرفتن از تمدن‌ها، شامل تمدن تجدد، اختصاص دارد.

کتاب تصورهای اجتماعی تجدد به بهای ۳۴ هزار تومان و به همت انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

دو زن و یک مرد همدیگر را، پس از مرگ، در دوزخ می‌یابند... همجنس‌بازی است که دوستش را به نومیدی کشانده و او خودکشی کرده است... مبارز صلح‌طلبی است که به مسلکِ خود خیانت کرده است... بچه‌ای را که از فاسقش پیدا کرده در آب افکنده و باعث خودکشی فاسقش شده... دژخیم در واقع «هریک از ما برای آن دو نفرِ دیگر است»... دلبری می‌کند اما همدمی این دو هم دوام نمی‌آورد... در باز می‌شود، ولی هیچ‌کدام از آنها توانایی ترک اتاق را ندارد ...
«سم‌پاشی انسان‌ها» برای نجات از آفت‌های ایدئولوژیک اجتناب‌ناپذیر است... مانع ابراز مخالفتِ مخالفین آنها هم نمی‌شویم... در سکانس بعد معلوم می‌شود که منظور از «ابراز مخالفت»، چماق‌کشی‌ و منظور از عناصر سالم و «پادزهرها» نیز «لباس‌شخصی‌ها»ی خودسر!... وقتی قدرت در یک حکومت، مقدس و الهی جلوه داده شد؛ صاحبان قدرت، نمایندگان خدا و مجری اوامر اویند و لذا اصولا دیگر امکانی! برای «سوءاستفاده» باقی نمی‌ماند ...
رفتار جلال را ناشی از قبول پست وزارت از سوی خانلری می‌داند و ساعدی را هم از مریدان آل‌احمد می‌بیند... خودداری سردبیر مجله سخن از چاپ اشعار نیما باعث دشمنی میان این دو شد... شاه از او خواسته بوده در موکب ملوکانه برای افتتاح جاده هراز بروند... «مادر و بچه» را به ترجمه اشرف پهلوی منتشر کرد که درواقع ثمینه باغچه‌بان مترجم آن بود... کتاب «اندیشه‌های میرزافتحعلی آخوندزاده» را نزد شاه می‌برد: «که چه نشسته‌اید؟ دین از دست رفت! این کتاب با ترویج افکار الحادی احساسات مردم مسلمان را جریحه‌دار کرد ...
در نیمه‌های دوره قاجار اقتصاد کشور با اقتصاد جهانی پیوند یافت و بخش کشاورزی و جامعه روستایی با توجه به این شرایط در معرض تغییر قرار گرفت... تا پیش از اصلاحات ارضی شکل غالب کار در کشور نه کار مزدی که کار رعیتی بود... هیچ برنامه ملی برای ثبت بیکاری و برقراری بیمه‌های بیکاری وجود ندارد... سیاست‌های دولت برای اسکان مهاجران بیکار با شکست مواجه شده... گفتارهای همدلانه انقلابیون موجب شد این گروه‌ها با انقلابیون همراه شوند ...
پزشک اقامتگاه کنار چشمه‌های آب معدنی است که جدیداً افتتاح شده است و برادرش، شهردار آن منطقه... ناگهان کشف می‌کند که آب‌ها، به دلیل زه‌کشی نامناسب، آلوده است... ماجرا را اگرچه بر ضد منافعش برملا می‌کند... با زنش جر و بحث دارد، ولی هنگامی که سیاست‌بازان و روزنامه و مالکان و در پی آنها، جمعیت بر ضد او متحد می‌شوند، زنش جانب مدعای او را می‌گیرد... برای باج‌خواهی از او سرانجام او را متقاعد می‌کند که دشمنان احاطه‌اش کرده‌ بودند! ...