برابری که در زندگی کشور جدید عامل مهمی است، پایه قانون اساسی و مخصوصاً مبنای شیوه زندگی سیاسی و مذهبی است. ریشه‌های کولونی‌های خشن و سخت‌گیر مذهبی‌ها و تبعیدی‌ها، مبارزه با ماجراجویان، مذاکرات صلحی که به عمل آمده و پیمان‌های صلحی که برای صلاح جامعه جدید بسته شده، بالاخره شورش در برابر اشکال آزارنده حکومت و قدرت، همگی در رشد ملت بزرگ امریکا نقش قاطعی داشته‌اند.

دموکراسی در امریکا [La Democratie en Amerique]. اثری تاریخی- سیاسی از آلکسی شارل کلرل دو توکویل(1) (1805-1859)، نویسنده فرانسوی، که بعد از مراجعت وی از مأموریتی در امریکا، که همراه همکار و دوست بسیار نزدیکش، گوستاو دو بومون(2)، انجام گرفته بود، در فاصله سال‌های 1835 و 1840 انتشار یافت. توکویل بعداً کتاب نظام ندامتگاه در ایالات متحد آمریکا را نیز، ‌که گزارش مأموریت او در آمریکا است، با همکاری بومون نوشت. کتاب دموکراسی در آمریکا از حدود مقتضیاتی که آن را پدید آورد فراتر می‌رود و به صورت یک ساختار سیاسی اساسی برای اندیشه قرن نوزدهم درمی‌آید.

دموکراسی در امریکا [La Democratie en Amerique] آلکسی شارل کلرل دو توکویل

در قسمت اول کتاب، جهان سیاسی کنفدراسیون آمریکا تجزیه و تحلیل می‌شود. در قسمت دوم، نویسنده درباره قانون‌گذاری و شیوه زندگی در ایالات متحد آمریکا به داوری جامع می‌پردازد و آنها را با موقعیت کشورهای اروپای کهن، مخصوصاً فرانسه از زمان انقلاب به بعد، مقایسه و مقابله می‌کند.

برابری که در زندگی کشور جدید عامل مهمی است، پایه قانون اساسی و مخصوصاً مبنای شیوه زندگی سیاسی و مذهبی است. ریشه‌های کولونی‌های خشن و سخت‌گیر مذهبی‌ها و تبعیدی‌ها، مبارزه با ماجراجویان، مذاکرات صلحی که به عمل آمده و پیمان‌های صلحی که برای صلاح جامعه جدید بسته شده، بالاخره شورش در برابر اشکال آزارنده حکومت و قدرت، همگی در رشد ملت بزرگ امریکا نقش قاطعی داشته‌اند. علی‌رغم اشتباهات غیرقابل اجتناب، آزادی فردی، که هم در زمینه سیاسی و هم در زمینه اقتصادی وجود دارد؛ نشان می‌دهد که امکانات رشد و گسترش در جهت پیشرفت فراهم است. در این دنیا که ملت خود را محرک منحصر به فرد احساس می‌کند، و لو به سبب عشق به تلاشی خستگی‌ناپذیر، تمایل بر این است که دارا در روابط خود با ندار مورد عنایت قرار گیرد؛ تنها اشتباهی که ممکن است مخرب حیات کشور باشد از تمرکزی ناشی می‌شود که پیوسته بر آن تأکید می‌کنند و ممکن است کشور را به صورت بنده اکثریت درآورد. از طرف دیگر، صنعت که نسبت به کشاورزی بیش از حد تخصصی شده است و سستی بنیان خانواده، از نظر اقتصادی و نیز از نظر اخلاقی نقطه ضعف‌هایی به وجود می‌آورند که در آینده ممکن است خطرناک باشند.

به همین سبب است که دموکراسی آمریکا، در کنار مزایای بسیار مهم، از فقدان همبستگی، که تنها عاملی است که می‌تواند سنت تاریخی نیرومندی به وجود آورد، در رنج است. اگر اصل برابری مورد احترام و حمایت وجدان بیدار نهادها قرار نگیرد،‌ ممکن است که از دموکراسی‌ها وحشتناک‌ترین استبدادها پدید آید. توکویل چنین نتیجه می‌گیرد که در رشد آینده دموکراسی و در تاریخ تمدن وظیفه مهمی به عهده آمریکایی‌ها و روس‌ها خواهد بود، به شرط آن‌که آنها بتوانند دلایل کمال مطلوب مقامی را که در برابر ملت خود و در برابر بشریت اشغال خواهند کرد به روشنی درک کنند.

محمود محمودی. فرهنگ آثار. سروش

1.Alexis Charles- Clerel de Tocqueville 2.Gustave de Bearmont 

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

عشقش او را ترک کرده؛ پدرش دوست ندارد او را ببیند و خودش هم از خودش بیزار است... نسلی که نمی‌تواند بی‌خیال آرمان‌زدگی و شعار باشد... نسلی معلق بین زمین ‌و هوا... دوست دارند قربانی باشند... گذشته‌ای ساخته‌اند برای خودشان از تحقیرها، نبودن‌ها و نداشتن‌ها... سعی کرده زهر و زشتی صحنه‌های اروتیک را بگیرد و به جایش تصاویر طبیعی و بکر از انسان امروز و عشق رقم بزند... ...
دو زن و یک مرد همدیگر را، پس از مرگ، در دوزخ می‌یابند... همجنس‌بازی است که دوستش را به نومیدی کشانده و او خودکشی کرده است... مبارز صلح‌طلبی است که به مسلکِ خود خیانت کرده است... بچه‌ای را که از فاسقش پیدا کرده در آب افکنده و باعث خودکشی فاسقش شده... دژخیم در واقع «هریک از ما برای آن دو نفرِ دیگر است»... دلبری می‌کند اما همدمی این دو هم دوام نمی‌آورد... در باز می‌شود، ولی هیچ‌کدام از آنها توانایی ترک اتاق را ندارد ...
«سم‌پاشی انسان‌ها» برای نجات از آفت‌های ایدئولوژیک اجتناب‌ناپذیر است... مانع ابراز مخالفتِ مخالفین آنها هم نمی‌شویم... در سکانس بعد معلوم می‌شود که منظور از «ابراز مخالفت»، چماق‌کشی‌ و منظور از عناصر سالم و «پادزهرها» نیز «لباس‌شخصی‌ها»ی خودسر!... وقتی قدرت در یک حکومت، مقدس و الهی جلوه داده شد؛ صاحبان قدرت، نمایندگان خدا و مجری اوامر اویند و لذا اصولا دیگر امکانی! برای «سوءاستفاده» باقی نمی‌ماند ...
رفتار جلال را ناشی از قبول پست وزارت از سوی خانلری می‌داند و ساعدی را هم از مریدان آل‌احمد می‌بیند... خودداری سردبیر مجله سخن از چاپ اشعار نیما باعث دشمنی میان این دو شد... شاه از او خواسته بوده در موکب ملوکانه برای افتتاح جاده هراز بروند... «مادر و بچه» را به ترجمه اشرف پهلوی منتشر کرد که درواقع ثمینه باغچه‌بان مترجم آن بود... کتاب «اندیشه‌های میرزافتحعلی آخوندزاده» را نزد شاه می‌برد: «که چه نشسته‌اید؟ دین از دست رفت! این کتاب با ترویج افکار الحادی احساسات مردم مسلمان را جریحه‌دار کرد ...
در نیمه‌های دوره قاجار اقتصاد کشور با اقتصاد جهانی پیوند یافت و بخش کشاورزی و جامعه روستایی با توجه به این شرایط در معرض تغییر قرار گرفت... تا پیش از اصلاحات ارضی شکل غالب کار در کشور نه کار مزدی که کار رعیتی بود... هیچ برنامه ملی برای ثبت بیکاری و برقراری بیمه‌های بیکاری وجود ندارد... سیاست‌های دولت برای اسکان مهاجران بیکار با شکست مواجه شده... گفتارهای همدلانه انقلابیون موجب شد این گروه‌ها با انقلابیون همراه شوند ...