راوی دروغها | همشهری داستان*
پدران و پسران در آثار داستانی جعفر مدرس صادقی جایگاه ویژهای دارند. آنها آدمهایی صادق، عجیب و یکدنده هستند. انتظار دیگران را برآورده نمیکنند و هیچ تلاشی برای رسیدن به چیزهایی که دیگران برای آن دروغ و حسادت میورزند ندارند. بیشتر مردم، همهی زورشان را میزدند و به هر دری میزدند تا از توی حالی که بودند بیایند بیرون و بروند توی حالی که از حال خودشان بهتر است». در این میان حتی شخصیتهای داستان به راوی اعتراض میکنند. چنین پدر و پسرهایی را در همه آثار ستایش شده جعفر مدرس صادقی از «گاوخونی» تا کتاب آخرش «بیژن و منیژه» میتوانید بیابید.
بیژن و منیژه داستان ساده و روانی است. به راحتی میتوان یک شب تا صبح آن را خواند. نثر مدرس صادقی نتیجه تلاش چندین ساله او در ویرایش شاهکارهای نثر کهن ایران و ترجمه داستان کوتاههای نویسندگان خارجی است.
داستان بیژن و منیژه را شخص اول ماجرا تعریف میکند و تمام اتفاقات حول مثلث عشقی او، دوستش و دختری به نام هما یا بنفشه میچرخد. هما عشق دوران نوجوانی هر دو بوده و حالا بعد از گذشت سالها و برگشتن دوست راوی به ایران و حضور دوباره دختر انگار ماجرای نوجوانی تکرار شده؛ همهی آن اتفاقات شیرین گذشته. آخرسر هما با راوی به کنار رودخانهای میرود و در حالی که فکر میکند خوشبخت شده است، هما او را ناامید میکند و از راوی گلایه میکند که تو یک پایان قدیمی را نابود کردی.
بیژن و منیژه برخلاف نامش اثری ضد عشقی است. قهرمان داستان در مواجهه با کسی که عاشقش بوده، میگوید: «هر که او را میدید، عاشق او میشد. اگر میخواستی هنری به خرج دهی، باید تا پیش از اینکه عاشق او میشدی، میکشیدی کنار».
راوی کتاب عقاید تلخ خود را با چاشنی طنز میآورد و به انتظارات دیگران بی توجه است؛ انتظاراتی که شاید به نظر خیلیها منطقی باشد. در داستان خیلی چیزها غیرواقعیاند. حتی مرگ. همهی شخصیتها به هم دروغ میگویند و سعید، راوی، تنها کسی است که گرفتار دروغ نمیشود.
پریشانی و آشفتگی داستان و سردرگمی شخصیتها تقریبا از همان فصل اول، خواننده را درگیر میکند و خواننده هم به دنبال شخصیتها، پریشان به دنبال انتهای ماجرا میرود. آخر کار، شخصیتها و خواننده هر دو شک میکنند که رویا میبینند یا بیدارند.
در آثار مدرس صادقی، گذشته خیلی اهمیت دارد. گذشته به صورت فلاش بک و مداوم آورده میشود. او در گذشته زندگی میکند و این گذشته در آیینه حال کاملا موج دارد. دوستیهای دوران کودکی، به ویژه پدرها، آب و رنگی مقدس دارد.
همچنین اگر از نام کتابهایی چون لیلی و مجنون، عزیز و نگار انتظار داستان عشقی پرشر و شوری دارید، بیژن و منیژه راوی خیانت، حسادت و دروغهایی هستند که جای عشق و محبت را گرفتهاند. راوی داستان با وجود تمام پلشتیهای اطرافیانش سرخوش است. «خدایا، من چه قدر حالم خوب است، خیلی خوشحالم و از خوشحالی در پوست خود نمیگنجم».
ودر آخر، با توجه به اینکه نقش مادران در آثار مدرس صادقی نسبت به پدران کمرنگتر است، او بیژن و منیژه را به مادرش تقدیم کرده است. «تقدیم با عذر و تقصیر».
* آذر 1387
............... تجربهی زندگی دوباره ...............
