کتاب «دریچه صبح»(بازشناسی زندگی و سخن سعدی) به کوشش کاووس حسن‌لی توسط انتشارات خانه کتاب منتشر و راهی بازار کتاب شد.

به گزارش ایبنا، با توجه به جایگاه بلند سعدی
در ادب پارسی، این کتاب به بازشناسی زندگی، آثار سعدی و جایگاه او در میان دیگران پرداخته است. «چهار فصل»، «نام‌نامه» و «نمایه منابع» بخش‌های این کتاب را تشکیل می‌دهند.

در فصل نخست «زندگی
سعدی و روزگار او» شرح داده شده است.

حسن‌لی در این بخش از
سعدی به عنوان تنها فردی که هم در نثر و هم در شعر آثار عالی آفریده، یاد کرده و معتقد است بسیاری از سخنان روشن او از همان زمان که پدید آمده‌اند تاکنون، همواره، در ذهن و زبان ایرانیان جاری بوده‌اند. حسن‌لی شعر بلند او را به روانی نثر و نثر زیبایش را به شیوایی شعر می‌داند.

از سوی دیگر حسن لی به مشخص نبودن سال تولد
سعدی اشاره و با وجود ذکر زندگی‌نامه وی، تاکید کرده است سعدی جایگاه بلند خود را به دلیل آثار درخشانش و نه به دلیل چگونگی زندگی‌اش به دست آورده است. به باور حسن‌لی، نه زادگاه سعدی، نه مسافرت‌های او و نه عمر طولانی‌اش ، هیچ‌یک موجب آوازه‌ جهان‌گیر و ارزش و اعتبار ستودنی او نشده اند. سعدی تنها بدان دلیل ستودنی شده که آثاری ستودنی آفریده است. برهمین اساس حسن‌لی معتقد است باید بیشتر به کیفیت آثار او و نه چگونگی زندگی‌اش پرداخت.

فصل دوم کتاب به «آثار
سعدی» اختصاص دارد و در آن «گلستان»، «بوستان»، «غزل‌ها» و «قصیده‌ها» بررسی و هر یک از آثار سعدی معرفی شده‌اند.

نخستین فردی که آثار
سعدی را گردآوری کرد، بر آن مقدمه نوشت و متن گردآوری شده او بر جای ماند علی‌بن احمد‌بن ابی‌بکر بیستون بوده است. او حدود 30 تا 37 سال پس از درگذشت سعدی آثار او را دوبار گردآوری و ویرایش کرده است.

مولف در معرفی «بوستان» به زیبایی‌های شاعرانه در سه بخش «به‌گزینی واژه‌ها»، «صورت‌های شاعرانه خیال» و «نتیجه‌گیری‌های هنری» اشاره کرده است.

در این کتاب در بررسی غزل‌های
سعدی نیز به حدود 700 غزل سعدی با موضوعات عاطفی، اخلاقی و پندآمیز اشاره شده است. همچنین در این بخش انگیزش‌های هنری، دو غزل متفاوت از سعدی آمده است. در نتیجه‌گیری نیز غزل‌های سعدی از شیواترین و هنری‌ترین سروده‌های زبان فارسی معرفی شده‌اند. این در حالی است که در بسیاری از این سروده‌ها آرایه‌های مرسوم ادبی حضوری کم‌رنگ و کم‌شمار دارند.

حسن‌لی معتقد است آشنایی ژرف و گسترده
سعدی با خاصیت‌های زبان فارسی و توانمندی شگفت‌آور او در آفرینش و ترکیب کلام هنری، چنین نتیجه درخشانی را به بار آورده است.

فصل سوم کتاب به «
سعدی در نظر دیگران» پرداخته است. حسن‌لی در این فصل به این موضوع اشاره داشته که پس از انتشار آثار سعدی در قرن هفتم، تاکنون هیچ زمانی در تاریخ ادبیات ایران نمی‌‌توان سراغ گرفت که سعدی حضور قاطع نداشته باشد و آن دوره از آثار سعدی بی‌بهره مانده باشد.

وی به این مساله اشاره داشته است که نه تنها سخن‌سرایان و سخن‌شناسان از انگاره‌ها و اندیشه‌های
سعدی بهره برده‌اند، بلکه گاهی اندیشمندان سیاسی و رهبران جامعه نیز شیفته عظمت او شده‌اند.

حسن‌لی در فصل چهارم با عنوان «بالاخره
سعدی بزرگ‌‌تر است یا حافظ؟!» به این موضوع پرداخته است که از میان سخن‌سرایان نامدار ایرانی هیچ یک به اندازه سعدی و حافظ همانندی و همسانی ندارند. این در حالی است که این دو با هم تفاوت‌های بسیاری دارند.

مولف در سخن آخر این فصل گفته است: «به دشواری می‌توان
سعدی و حافظ را برای تعیین برتری یکی از آن‌ها بر دیگری سنجید و به نتیجه رسید.»

همان‌طور که گفته شد این اثر علاوه بر «نام‌نامه» بخشی با عنوان «نمایه منابع» را شامل می‌شود. در این بخش 103 منبع معرفی شده اند.

«دریچه صبح»(بازشناسی زندگی و سخن
سعدی) در 204 صفحه، شمارگان دو هزار نسخه و قیمت 3100 تومان توسط انتشارات خانه کتاب منتشر و راهی بازار نشر شده است.

«سم‌پاشی انسان‌ها» برای نجات از آفت‌های ایدئولوژیک اجتناب‌ناپذیر است... مانع ابراز مخالفتِ مخالفین آنها هم نمی‌شویم... در سکانس بعد معلوم می‌شود که منظور از «ابراز مخالفت»، چماق‌کشی‌ و منظور از عناصر سالم و «پادزهرها» نیز «لباس شخصی‌ها»ی خودسر!... وقتی قدرت در یک حکومت، مقدس و الهی جلوه داده شد؛ صاحبان قدرت، نمایندگان خدا و مجری اوامر اویند و لذا اصولا دیگر امکانی! برای «سوءاستفاده» باقی نمی‌ماند ...
رفتار جلال را ناشی از قبول پست وزارت از سوی خانلری می‌داند و ساعدی را هم از مریدان آل‌احمد می‌بیند... خودداری سردبیر مجله سخن از چاپ اشعار نیما باعث دشمنی میان این دو شد... شاه از او خواسته بوده در موکب ملوکانه برای افتتاح جاده هراز بروند... «مادر و بچه» را به ترجمه اشرف پهلوی منتشر کرد که درواقع ثمینه باغچه‌بان مترجم آن بود... کتاب «اندیشه‌های میرزافتحعلی آخوندزاده» را نزد شاه می‌برد: «که چه نشسته‌اید؟ دین از دست رفت! این کتاب با ترویج افکار الحادی احساسات مردم مسلمان را جریحه‌دار کرد ...
در نیمه‌های دوره قاجار اقتصاد کشور با اقتصاد جهانی پیوند یافت و بخش کشاورزی و جامعه روستایی با توجه به این شرایط در معرض تغییر قرار گرفت... تا پیش از اصلاحات ارضی شکل غالب کار در کشور نه کار مزدی که کار رعیتی بود... هیچ برنامه ملی برای ثبت بیکاری و برقراری بیمه‌های بیکاری وجود ندارد... سیاست‌های دولت برای اسکان مهاجران بیکار با شکست مواجه شده... گفتارهای همدلانه انقلابیون موجب شد این گروه‌ها با انقلابیون همراه شوند ...
پزشک اقامتگاه کنار چشمه‌های آب معدنی است که جدیداً افتتاح شده است و برادرش، شهردار آن منطقه... ناگهان کشف می‌کند که آب‌ها، به دلیل زه‌کشی نامناسب، آلوده است... ماجرا را اگرچه بر ضد منافعش برملا می‌کند... با زنش جر و بحث دارد، ولی هنگامی که سیاست‌بازان و روزنامه و مالکان و در پی آنها، جمعیت بر ضد او متحد می‌شوند، زنش جانب مدعای او را می‌گیرد... برای باج‌خواهی از او سرانجام او را متقاعد می‌کند که دشمنان احاطه‌اش کرده‌ بودند! ...
درباره کانون نویسندگان... قرار می‌شود نامه‌ای تنظیم شود علیه سانسور... اما موفق نمی‌شوند امضاهای لازم را جمع کنند... اعضایش به‌لحاظ سرمایه فرهنگی سطح خیلی بالایی داشتند... مجبوری مدام درون خودت را تسویه کنی. مدام انشعاب داشته باشی. عده‌ای هستند که مدام از جلسات قهر می‌کنند... بعد از مرگ جلال دچار تشتت می‌شوند... در عین داشتن این آزادی اجتماعی، تناقض‌ها بیرون می‌زند. این اشکالی ندارد؛ اشکال در عدم توانایی و بلوغ برای حل آن است ...