رمان «اوربیتال» [Orbital] نوشته سامانتا هاروی [Samantha Harvey] به عنوان برنده جایزه بوکر ۲۰۲۴ انتخاب شد.

اوربیتال» [Orbital] نوشته سامانتا هاروی [Samantha Harvey]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، نویسنده بریتانیایی سامانتا هاروی برای رمان کوتاهی با عنوان «اوربیتال» یا «مدار» به عنوان برنده جایزه بوکر ۲۰۲۴ معرفی شد تا جایزه ۵۰ هزار پوندی این رقابت را به نام خود کند.

وی شامگاه سه شنبه ۲۲ آبان این جایزه را در مراسمی که در لندن برگزار شد، از دست پل لینچ، برنده سال پیش، دریافت کرد.

جایزه بوکر مهم‌ترین جایزه جهان برای یک اثر داستانی انگلیسی زبان است. این جایزه به نویسندگانی از هر جای دنیا که به زبان انگلیسی بنویسند و اثرشان در بریتانیا یا ایرلند منتشر شده باشد، تعلق می‌گیرد. بیش از ۵۰ سال است که این جایزه اهدا می شود تا از استعدادهای در سطح جهانی تجلیل کند.

«اوربیتال» که پنجمین رمان و ششمین کتاب هاروی است، در طول یک روز از زندگی ۶ فضانورد در ایستگاه فضایی بین‌المللی اتفاق می‌افتد. در طول این ۲۴ ساعت، آنها ۱۶ طلوع و ۱۶ غروب خورشید را روی سیاره آبی خاموش خود مشاهده می‌کنند، قاره‌ها را در گذشته مرور می‌کنند و در فصول گذشته می‌رانند و یخچال‌ها و بیابان‌ها، قله‌های کوه‌ها و موج‌های اقیانوس‌ها را می‌بینند. هیات داوران از این رمان به عنوان اثری فشرده یاد کرد که در عین حال به زیبایی ما را به تماشای شکوه و جلال زمین دعوت می‌کند و در عین حال بر ارزش فردی و جمعی زندگی هر انسانی تامل می‌کند.

سامانتا هاروی، نویسنده بریتانیایی، یکی از ۵ نویسنده زنی بود که در فهرست نهایی جایزه امسال جای داشت و اولین نویسنده زنی است که از سال ۲۰۱۹ این جایزه را برده است.

«اوربیتال» پرفروش‌ترین کتاب از رقبای فهرست نهایی بوکر در بریتانیاست و بیش از مجموع فروش ۳ برنده جایزه بوکر سال‌های اخیر، فروخته است و نیز اولین کتاب برنده جایزه بوکر است که داستانش در فضا می‌گذرد.

این کتاب با تنها ۱۳۶ صفحه، از نظر حجم، دومین کتاب کم حجمی است که برنده این جایزه شده و نیز کوتاه‌ترین بازه زمانی را پوشش می‌دهد، زیرا داستانش تنها در ۲۴ ساعت می‌گذرد.

ادموند دی وال، رییس داوران ۲۰۲۴، درباره رقابت امسال گفت: در سالی فراموش نشدنی برای داستان، کتابی درباره دنیایی زخم خورده موفق به کسب جایزه شد. گاهی شما با یک کتاب روبه‌رو می‌شوید و نمی‌توانید بفهمید که چگونه رویدادی معجزه‌آسا رخ داده است. ما به عنوان داور مصمم بودیم کتابی را پیدا کنیم که ما را تکان دهد، کتابی که ظرفیت و طنین داشته باشد و بخواهیم آن را با دیگران به اشتراک بگذاریم. ما همه چیز را می‌خواستیم.

وی افزود: «اوربیتال» کتاب ماست. سامانتا هاروی رمانی نوشته که با زیبایی ۱۶ طلوع و ۱۶ غروب خورشید را تصویر می‌کند. همه و هیچکس موضوع کتاب است، زیرا ۶ فضانورد در ایستگاه فضایی بین‌المللی دور زمین می‌چرخند و گذرگاه‌های آب‌وهوا را در میان شکنندگی مرزها و مناطق زمانی مشاهده می‌کنند. هاروی با زبانی غزل‌واره و در عین حال تیز دنیای ما را برای ما غریب و جدید می‌کند.

سارا کالینز رمان‌نویس برنده جایزه، گاردین جاستین جردن ویراستار؛ یییون لی نویسنده و پروفسور مشهور و نیتین ساوهنی نوازنده، آهنگساز و تهیه کننده هیات داوران امسال این جایزه را تشکیل داده بودند. آنها برنده امسال را از بین ۱۵۶ کتاب منتشر شده بین یکم اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۴ انتخاب کردند.

«جیمز» نوشته پرسیوال اورت نویسنده آمریکایی، «دریاچه آفرینش» نوشته ریچل کوشنر نویسنده آمریکایی، «حفظ شده» نوشته آن مایکلز نویسنده کانادایی، «امانت‌داری» نوشته یائل ون در وودن نویسنده هلندی و «حیاط سنگی عبادی» نوشته شارلوت وود نویسنده استرالیایی دیگر نامزدهای فهرست نهایی امسال بوکر بودند تا فهرستی را تشکیل دهند که از۵ نویسنده زن و یک نویسنده مرد تشکیل شده بود.

................ هر روز با کتاب ................

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...