وقتی کتاب یک ناشر حرفه‌ای پرفروش می‌شد، تبدیل به سوژه‌ی این ناشران پخته‌خوار می‌شد... به سرعت به نام مترجمانی که وجود نداشتند! مجوز می‌گرفت، در تیراژ بالا چاپ می‌شد و توزیع... حتی به شاهکارهای ادبیات هم رحم نکرده‌اند و برخی رمان‌های بزرگ به شکل نصفه و تکه‌پاره از سوی این گروه چاپ شده... چنان قدرتمند شده است که بخش وسیعی از بازار دیجی‌کالا، کتابفروشی‌های مترو و شبکه‌های اجتماعی را در اختیار گرفته... عزمی برای مبارزه با این گروه از سوی ارشاد دیده نمی‌شود


کُشتنِ کتاب در خیابان انقلاب | سازندگی


ماجرا از کجا شروع شد؟
زمانی که کنار خیابان انقلاب پر شد از کتاب‌های کپی؛ نه کتاب‌هایی که مجوز نشر نداشتند و پیشتر به شکل زیرزمینی چاپ و در این مکان‌ها عرضه می‌شدند، بلکه کتاب‌هایی موجود در بازار که به‌تازگی مجوز نشر گرفته بودند و به شکل قانونی چاپ شده بودند! جریان درواقع به سال‌های ابتدایی دولت قبلی برمی‌گشت و تازه مفهومی به‌عنوان «قاچاق کتاب» در ذهنیتِ جامعه کتاب‌خوان، معنا می‌گرفت؛ چراکه گروهی قاچاقچیان کتاب، بدون اجازه ناشران، کتاب‌های پرفروش‌شان را در سطح گسترده و به شکل زیرزمینی چاپ می‌کردند و می‌فروختند. گاهی هم سراغ کتاب‌هایی می‌رفتند که برجسته شده بودند اما هنوز مجوز انتشار در ایران نداشتند؛ از جمله رمان «زوال کلنلِ» محمود دولت‌آبادی که در سطح وسیعی قاچاق شد؛ رمانی که نویسنده در مقابل آن واکنش نشان داد و نسخه پخش‌شده در بازار زیرزمینی کتاب ایران را جعلی دانست.

کپی‌کاری و قاچاق کتاب

به‌این‌ترتیب وقتی اعتراض برخی ناشران و نویسندگان و مترجمان نسبت به این اقدام غیرقانونی شدت گرفت، رسانه و خبرگزاری‌های مختلف هم روی موضوع متمرکز شدند و به‌تدریج پای برخوردهای قضایی به میان آمد. بعد از آن بود که انبارهای قاچاق کتاب پشت هم کشف شدند، عده‌ای دستگیر شدند، برخی مجبور به پرداخت جزای مالی شدند و بازار قاچاق کتاب از سکه افتاد. اما این پایان ماجرا نبود، بلکه شروعی بود برای ترفندی دیگر از سوی سودجویان.

قانون علیه قانون!
بعد از اینکه بازار قاچاق کتاب، به اختلال افتاد، عده‌ای سودجو به‌تدریج نقشه‌ای دیگر در سر چیدند. به‌این‌ترتیب که از طریق مجوزهای قانونی وارد عمل شوند و شروع به سودجویی کنند. چگونه؟ ماجرا به این شکل بود که عده‌ای ناشران سراغ کتاب‌های پرفروش بازار رفتند و شروع به انتشار گسترده آن‌ها با اسامی مترجمان عجیب‌وغریب کردند؛ مترجمانی که با هیچ جست‌وجویی قابل کشف نبودند. این نوع اسامی درواقع مخاطبان حرفه‌ای کتاب را با چند نوع حدس و گمان مواجه می‌کرد؛ اول اینکه شاید اصلا چنین کسانی وجود ندارند و عده‌ای ناشرنمای سودجو، صرفا درحالِ کپی ترجمه‌های ناشران دیگر و فروش آن‌ها با سروشکلی قانونی هستند! حدس دوم این بود که این گروه از ناشرنماها برای اینکه به دست قانون گرفتار نشوند، کتاب‌های پرفروش ناشران دیگر را برمی‌دارند، جملات‌شان را اندکی پس‌وپیش می‌کنند و بعد از طریق نشر خودشان منتشر می‌کنند. گمان سومی هم البته در کار بود. اینکه این گروه از ناشرنماها، گروه‌هایی متشکل از تیم‌های ترجمه تشکیل داده‌اند و به محض اینکه می‌بینند کتاب ناشری در بازار پرفروش شده، آن را از طریق تیم‌های خود ترجمه می‌کنند و با کیفیتی به‌مراتب پایین‌تر فورا به بازار می‌فرستند؛ چراکه برای سودجویی بیشتر نه فرصت مذاکره با مترجمان حرفه‌ای وجود دارد و نه وقتی برای ویرایش، نمونه‌خوانی و حتی طراحی جلد!

ردپایِ کپی‌کاری
هرچند تمام حدس و گمان‌ها همچنان مطرح است و ممکن است هر ناشرنمای سودجویی سراغ یکی از این ترفندها یا استفاده از تمامی آن‌ها برود. اما واقعیت این بود به‌تدریج ردپای بعضی کپی‌کاری‌ها دیده شد و عده‌ای نسبت به این ماجرا اعتراض کردند. از جمله این مترجمان، ارسلان فصیحی، مترجم کتاب «ملت عشق» بود که عنوان کرد بعضی ناشرنماها عینا کتابش را کپی کرده‌اند! مریم مفتاحی، مترجم آثار جوجو مویز در ایران هم به این موضوع اشاره کرد و بعضی تکه‌های ترجمه‌اش را در کتاب‌های دیگر یافت. همچنین پیمان خاکسار هم نسبت به این جریان اعتراض داشت و در صفحه اینستاگرامش از ترفند بازنویسی کتابش توسط این گروه «ناشران پخته‌خوار» خبر داد.

به‌این‌ترتیب پخته‌خواری‌ (استفاده از لقمه آماده دیگران) و همچنین کپی‌کاریِ بعضی ناشرنماها تبدیل شد به یکی از انتقادهای اصلی بسیاری از مترجمان و ناشران. آن‌ها حتی تکه‌هایی از ترجمه‌های دیگر را در صفحات شخصی خود در شبکه‌های اجتماعی با ترجمه‌های ناشرنماها دیگر تطبیق می‌دادند و از این جریان مصیبت‌بار پرده برمی‌داشتند. پخته‌خواران برای چیرگی به بازار، حتی به شاهکارهای ادبیات هم رحم نکرده‌اند و شما می‌توانید برخی رمان‌های بزرگ را که به شکل نصفه از سوی این گروه چاپ شده در بازار بیابید: «برادران کارامازوف» به شکل نصفه، «جنایت و مکافات» دونیم‌شده و «آرزوهای بزرگ» تکه‌پاره!

مافیای پخته‌خوار
تمام این انتقادها و اعتراض‌ها اما همچنان بی‌فایده بوده، چراکه جریان ناشران پخته‌خوار یا کپی‌کار چنان قدرتمند شده است که درحال حاضر بخش وسیعی از بازار دیجی‌کالا، کتابفروشی‌های مترو، شبکه‌های اجتماعی و دیگر مکان‌های فروش مقطعی کتاب از جمله نمایشگاه‌های استانی را در اختیار گرفته. هرچند همچنان عزم راسخی برای مبارزه با این گروه از سوی مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دیده نمی‌شود. درواقع جریانی که در دولت احمدی‌نژاد به جهت ممیزی‌های شدید کتاب، به قاچاق گسترده منجر شد، در دولت روحانی در سر و شکلی ظاهرا قانونی قدرت پیدا کرد و حالا تبدیل به هیولایی پخته‌خوار شده است؛ طوری‌که برای هیچ‌کدام از ناشران بزرگ و کوچک انگیزه‌ای باقی نگذاشته است. به‌خصوص مترجمان تولیدکننده کشور فهمیده‌اند به محض اینکه کتاب‌شان پرفروش شود، توسط سیل عظیمی از ناشرنماها، پخته‌خواری خواهد شد و عواید مالی و معنوی آن نیز به جیب این گروه منفعت‌طلب خواهد رفت. به‌این‌ترتیب ما با سیلی از کتاب‌های معروف مواجه هستیم با ترجمه‌های رونویسی، پر از غلط و کپی‌کاری‌شده که نام مترجمانش را هم نمی‌شناسیم؛ چراکه بعضی از آن‌ها اصلا وجود خارجی ندارند! ذهنیتِ نسلِ جوانِ کتاب‌خوان هم به‌تدریج از نام‌های مترجمان بزرگ قدیمی، پیشکسوت این عرصه و مترجمان تازه‌کار و خوش‌ذوق، خالی خواهد شد. ضمن اینکه با نوعی زبانِ آشفته و پرغلط تربیت خواهند یافت که خودش فاجعه‌ای تمام‌عیار برای فرهنگ کشور است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...
انسان را به نظاره‌ی شاعرانه‌ی اشیا در درونی‌ترین زندگی آنها می‌برد... اراده‌ی خدا را جانشین اراده‌ی خویش می‌کند، و به همین سبب، استقلال مطلق در برابر خلق و وارستگی در برابر اشیا پیدا می‌کند؛ دیگر خلق و اشیا را برای خودشان دوست می‌دارد؛ همان‌گونه که خدا آنها را دوست می‌دارد... انسان به عنوان آفریده‌ی عشق مرکز آزادی است و مغرورانه در برابر خدا و سراسر جهان هستی می‌ایستد. عمق درون او را تنها خدا می‌تواند بخواند! ...
گراس برای تک‌تک سال‌های یک قرن، داستانی به وجود آورده است... از اتفاقات بزرگ و گاه رویدادهای به نظر بی‌اهمیت تا تحولات فنی و اکتشافات علم و تکنولوژی، خودبزرگ‌بینی انسان‌ها، شکنجه و کشتار و در نهایت، شروع‌های دوباره... طوری به جنگ جهانی نگاه می‌کنند که انگار دارند درباره یک بازی فوتبال حرف می‌زنند...دلسردی چپ‌ها از تئودور آدورنو، تیراندازی به رودی دوچکه، محرک جنبش دانشجویی آلمان، ملاقات پل سلان و مارتین هایدگر ...
اکنون می‌توانند در زندگی زمینی خود تأمل کنند، گناهان و خطاهای خود را خود داوری کنند... نخست غرور است و حسد و خشم؛ در پی آنها تنبلی، خست، شکم‌پرستی و شهوت‌رانی... خدا دل‌هایی را که میان خود برادرند برکت می‌دهد. این راز ارواح است که زندگی آنها عین زندگی خداست... رفیق نوش‌خواری‌ها و سرگردانی‌های خود را ملاقات می‌کند. هردو، خوشحال از بازیافتن یکدیگر، از گذشته‌ی مشترک خود یاد می‌کنند ...
نابرابری به فلسفه سیاسی ربط پیدا می‌کند و فلسفه سیاسی هم با نهادها سروکار دارد. به تعبیر دیگر، مخاطب اسکنلن نهادها هستند و در میان نهادها مهم‌ترین آن دولت است... نابرابری‌های مبتنی بر نظام‌ کاستی، نژاد، یا جنسیت و ایجاد تفاوت‌های تحقیرآمیز در منزلت ... اگر رسانه‌های عمومی دراختیار عده قلیلی باشد، به این عده میزان کنترل غیرقابل‌قبولی اعطا می‌کند... ثروتمندان بیشتر از دیگران می‌توانند مناصب سیاسی را به دست آورند و بیشتر می‌توانند روی صاحب‌منصبان تاثیر بگذارند ...