کتاب «مجموعه مقالات کرونا و علوم عقلی» به کوشش حسین شیخ رضایی توسط مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران منتشر شد.

مجموعه مقالات کرونا و علوم عقلی حسین شیخ رضایی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، کتاب مجموعه مقالات کرونا و علوم عقلی به کوشش حسین شیخ رضایی توسط مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با قیمت ۱۲۰ هزار تومان منتشر شد.

مقالات این مجموعه پاسخی است که جمعی از استادان علوم فلسفی و عقلی به فراخوان مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران دادند، در دعوت برای تأمل در باب پدیده‌ای شوم و جهانگیر که جهان را درنوردید، زندگی‌ها را گرفت، صور حیات را دستخوش تغییر کرد، نظام‌های باور را دگرگون ساخت و آدمی را به مرزهای زیست بدوی بازگرداند: همه‌گیری ویروس کرونا و بیماری کووید ۱۹.

در فراخوان مؤسسه آمده بود: «گسترش جهانی ویروس کرونا و به‌دنبال آن قرنطینه، خانه‌نشینی و فاصله‌گذاری اجتماعی در ابعادی بی‌سابقه، سبب تغییر بسیاری از رویه‌ها و پیش‌انگاشته‌های بشری شده است. به همین دلیل، اندیشمندان رشته‌های مختلف به تأمل دربارة ابعاد مختلف این پدیده در زمان حال و اثراتی که بر آیندة حیات بشری خواهد گذاشت پرداخته‌اند. فیلسوفان و دیگر عالِمان علوم عقلی در سطح بین‌المللی نیز شروع به تأمل‌ورزی دربارة این پدیده کرده‌اند، چراکه آنان خود را همواره در کار تعریف و ارزیابیِ مفاهیم، اصول و ارزش‌های بنیادین زندگی بشر می‌دانسته‌اند. در ایران نیز شایسته است اکنون که چالش‌های فکری، معنایی و دینی فراوانی در ارتباط با این همه‌گیری مطرح شده است، اندیشمندان تأملات خود را در این حوزه مطرح و منتشر کنند».

فهرست مقالات عبارتند از:

نسبت وظیفه و احساس/میل در نظریه اخلاقی کانت(در باب امکان جمع میان کانتی بودن و لذت بردن از پرستاری از بیماری کرونایی/ مهدی اخوان
کرونا و بازگشت انسان به خویشتن/ شهین اعوانی
کرونا به روایت عرفانی مولانا/ شهرام پازوکی
تأملی بر رابطه اجتماعی – سیاسی انسانها در مواجهه با کرونا به رویکردی نظریه من و تو مارتین بویر/ الناز پروانه زاد
کرونا و پرسش فلسفی از ما/ سیدحسین حسینی
کرونا ویروس به مثابه مجهول خزیده/نصرالله حکمت
بیماری های عالم گیر/ترجمه امیرحسین خداپرست
فتنه متناقض کرونا/ سید موسی دیباج
مرگ آگاهی در حکمت اشراق/غلامرضا زکیانی
ویروس کرونا، قرنطینه: مؤمنان ادیان و حساب مهربانی/ رضا کوهکن
از بحران رابطه من با من تا بحران رابطه من با دیگری: مواجهه پدیدارشناسانه با دو سطح بحران ناشی از پاندمی کووید ۱۹(کرونا)/حسین مصباحیان
هراس از کرونا و ضرورت بازپرسش از معنای زندگی/شمس الملوک مصطفوی
بحران کرونا و پرسش از وضع تکنولوژی و قدرت/علی اصغر مصلح
کرونا و پرسشهای معرفتی(کلام، اخلاق، فلسفه حیات)/اردشیر منصوری
اپیدمی و تبقی انسان گرایانه از بیماری/محمدمهدی هاتف

مصاحبه ها:
جنگ جهانی سوم بدون جنگ/ گفت وگو با شاپور اعتماد
بازگشت به بدویت؟/ گفت وگو با حسین شیخ رضایی

در بخشی از مقدمه این اثر به قلم شیخ رضایی عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران آمده است: شاید بتوان یکی از آفات دانشگاهی شدن فلسفه و دیگر علوم عقلی را قطع ارتباط آنها با مسائل انضمامی جهان خارج دانست. گسستن این حلقه اتصال سبب می شو اندیشمندان در باب اموری بیندیشند که ما به ازایی در جهان خارج ندارند و شهروندان نیازی به عرصه مسائل ملموس خود به اندیشمندان علوم عقلی حس نکنند. موقعیتهایی مرزی مانند مواجهه با مرگ، بلایای طبیعی، بحرانهای اقتصادی و اجتماعی و همه گیری بیماری ها از جمله مواردی است که به شکلی طبیعی این اتصال را دوباره برقرار می کند و سبب می شود دانشگاهی و غیردانشگاهی در دغدغه هایی مشترک هم کلام و هم افق شوند. نوشته های این مجموعه تلاشی در راه رسیدن به این هم کلامی است و البته طبیعی است که اندیشمندان علوم عقلی مسائل را در چهارچوب های مفهومی خود بررسی کند و بکوشند موقعیتهای پیش رو را با واژگان خویش توصیف نمایند.

خواندن مقالات و یادداشتهای مجموعه حاضر از حیث دیگری نیز جالب توجه است. علی رغم وجود تنوع در نگرشهای عرضه شده، از فلسفه پزشکی و فلسفه های اگزیستانس و پدیدارشناسانه گرفته تا مطالعات اجتماعی علم و فلسفه سیاسی، آنچه دست بالا را در مجموعه حاضر دارد رویکردهای عرفانی و معنوی در معنای عام آن است: اینکه همه گیری کرونا نشان داده عقل آدمی زاد و علم او دچار غرور کاذب است، راه و روش جهان مدرن در بن خو دچار مشکلاتی اساسی است و بازگشت به معنویت درس اصلی ای است که باید از این رویداد شوم گرفت. میان مشتغلان به علوم عقلی در ایران چنین نگاهی غالب است و این چهارچوب مشترکی است که آنان در دل آن به تفکر می پردازند.

................ هر روز با کتاب ...............

سیمین جان، عزیز دلم، دختر سیاه‌سوخته شیرازی، چه بگویم؟ عمرم! جان من به لب آمد تا کاغذت رسید... سیمین جان، یک خریت کرده‌ام که ناچارم برایت بنویسم... هوای تو را بو کردم و در جست‌وجوی تو زیر همه درخت‌ها را گشتم ... همین‌طور گریه می‌کردم و هق‌هق‌کنان می‌رفتم... همین یک دسته کوچک مو کافی است... دانه دانه مرتب کرده‌ام و وسط آن را با یک نوار کوچک چسب روی یکی از عکس‌هایت چسبانده‌ام و بو می‌کنم. و راستی چه خوب بوی تو را دارد ...
گروهی از دانش‌آموزان انگلیسی هشت تا سیزده ساله... نخست می‌کوشند تا سازمان اجتماعی و سیاسی ثابتی برقرار کنند... بعد از آنکه ماده خوکی را به نحو وحشتناکی می‌کشند توتمی تأسیس می‌کنند... جزیره به صورت جهنمی درمی‌آید. شکارچیانِ ژولیده‌مو، با بدن نقاشی‌شده، مانند جنگجویان، مسلح به نیزه و تشنه‌ی خون... قصه قابل تفسیرهای مختلف (فرویدی، جامعه‌شناختی و مابعدالطبیعی) است ...
در آغاز دهه‌ی 60 انتشار یافت که خود شاهد جنبش فرهنگی نیرومندی بود: در امریکای شمالی، نخستین نسلی که با تلویزیون بزرگ شده بود، به سن رشد می‌رسید... گسترش فرهنگ کتاب اندیشه‌ی فردیت و ساختار اجتماعی دولت ملی را پدید آورد... با کشف الکتریسیته در مرحله‌ی چهارم تحول، جریان جایگزینی یک «کهکشان» تازه، با «کهکشان گوتنبرگ» آغاز می‌شود... نسل‌هایی که با تلویزیون و دیگر رسانه‌های نوین بزرگ شده‌اند، این توانایی را می‌یابند که آن یکپارچگی روانی جامعه‌ی قبیله‌ای را در «دهکده‌ی جهانی» برقرار سازند ...
مرد جوانی که همیشه در میان بومیان امریکایی زندگی کرده است... آنچه را می‌اندیشد ساده‌دلانه می‌گوید و آنچه را می‌خواهد انجام می‌دهد... داوری‌هایی به‌اصطلاح «ساده‌لوحانه» ولی آکنده از خردمندی بر زبانش جاری می‌شود... او را غسل تعمید می‌دهند... به مادر تعمیدی خود دل می‌بندد... یک کشیش یسوعی به او چنین تفهیم می‌کند که به هربهایی شده است، ولو به بهای شرافتش، باید او را از زندان رها سازد... پزشکان بر بالین او می‌شتابند و در نتیجه، او زودتر می‌میرد! ...
او کاملا در اختیار توست می‌توانی همه خوابها و خیالهایت را عملی کنی‌... او همان دکتری‌ است که سالها پیش در حکومت‌ دیکتاتوری نظامی، پائولینا را مورد شکنجه و تجاوز قرار داده است... بچه‌هاشان و نوه‌هاشان‌ می‌پرسند که‌ راست‌ است که‌ تو‌ این‌ کار را کرده‌ای و اتهام‌هایی که به‌ تو‌ می‌زنند راست است‌ و آنها مجبور می‌شوند دروغ بگویند... چگونه‌ می‌توان کشوری‌ را‌ التیام بخشید که از سرکوب، آسیب بسیار دیده و ترس از فاش سخن گفتن‌‌ بر‌ همه‌ جای آن سایه افکنده است؟ ...