در حدود ده مرد، در اجرای اوامر دو درجهدار خرفت و میخواره که مدام ناسزا نثار آنان میکنند، بارها و بارها دور حیاط بزرگ غمافزایی که درست سنگفرش نشده است و باد و باران در آن هیاهو به راه انداختهاند، میدوند. چون سرجوخه رهایشان میکند، به اسطبلی پناه میبرند. و پس از آنکه خیس و سراپا گلآلود، سرانجام به دسته قراولان میرسند، دیگر وقت بیدارباش است.
معرکه [Casse-pipe]. (Cannon-Fodder) اثر لویی فردینان سلین (1) (نام مستعار لوئی فردینان دِتوش (2)، 1894-1961)، نویسنده فرانسوی، این رمان را در 1936 آغاز کرد. دستنوشته آن در روزهای نجات فرانسه گم شد. با این حال، حدود صد برگ از آن پیدا شد و نخستین بار در 1949، یعنی زمانی که سلین هنوز در تبعید به سر میبرد، انتشار یافت. به یاد میآوریم که در پایان مرگ قسطی، فردینان جوان که بار دیگر بیکار و تاحدی از اوضاع دلزده شده بود، با عمویش ادوارد، درباره خدمت در ارتش سخن میگفت. این کتاب، نخستین شب اقامت فردینان را در پادگان نقل میکند. شبی است وهمانگیز. در حدود ده مرد، در اجرای اوامر دو درجهدار خرفت و میخواره که مدام ناسزا نثار آنان میکنند، بارها و بارها دور حیاط بزرگ غمافزایی که درست سنگفرش نشده است و باد و باران در آن هیاهو به راه انداختهاند، میدوند. چون سرجوخه رهایشان میکند، به اسطبلی پناه میبرند. و پس از آنکه خیس و سراپا گلآلود، سرانجام به دسته قراولان میرسند، دیگر وقت بیدارباش است. این روایت مختصر، که به سبکی مقطع و عامیانه و خشن نوشته شده است و صرفاً شامل توصیفهای کوتاه اما برجسته و خطابههای بلندی است، زندگی نظامی را شدیداً به طنز میکشد. حماقت و بینظمی بر داستان حاکم است. سرجوخه، که اسم شب را فراموش کرده است، جرئت نمیکند قراولانی را که خود قرار داده است تعویض کند. مافوقش بر اثر مستی مفرط به حمله صرع دچار میشود و سرجوخه با ریختن چندین سطل آب بر سر او، مدعی معالجهاش میشود. در این حال، نگهبان اسطبل، که کارش فقط ناله و شکایت است و گردآوری پول از فروش دوباره شراب، قادر به مهارکردن اسبها نیست و اسبها هم بیش از یک دسته دانشآموز بدون مراقب سر و صدا و بینظمی میکنند. البته، این اثر طرح گونه با تابلو وسیعی که میشد از آن به دست داد فاصله بسیار دارد، اما در حد اثری فرعی از نویسندهای بزرگ، عاری از فایده نیست. مبالغه بدیع در به تصویر کشیدن حرکت بینظم و ناهنجار جمعیت پیشزمینهای بر نورمانس بوده و دستنوشته معرکه محسوب میشود.
مهشید نونهالی. فرهنگ آثار. سروش
1.Louis-Ferdinand Celine 2.Destouches
................ تجربهی زندگی دوباره ...............
