چنین است هالیوود! | آرمان ملی

«ویرانه‌های زیبا» [Beautiful ruins] عنوان رمانی از جس والتر [Jess Walter] است که از دو منظر می‌توان آن را بررسی کرد: نخست متن پرپیچ‌وخم آن‌ و سپس ترجمه‌ای که در راستای پیچیدگی‌های متن اصلی قطعا سختی‌هایی را به مترجم تحمیل می‌کند. «ویرانه‌های زیبا» داستانی تخیلی را در یک مقطع زمانیِ خاص و مهم از تاریخ سینما روایت می‌کند؛ داستانی که اگر ندانیم شاید فکر کنیم براساس واقعیت محض نوشته شده است. بزرگ‌ترین تبحر والتر در حقیقت همین است که داستانی تخیلی را به شیوه‌ای کاملا مستندگونه و رئالیستی روایت می‌کند؛ طوری که انگار کتاب سرگذشت یک هنرپیشه‌ واقعی به‌نام دی موری است.

ویرانه‌های زیبا» [Beautiful ruins] جس والتر [Jess Walter]

«ویرانه‌های زیبا» را می‌توان در گروه ادبیات عاشقانه دسته‌بندی کرد، اما وجوه و ابعاد رمانتیک آن، آنقدر پررنگ نمی‌شوند که داستان را به سمت یک رمانتیسیسم محض بکشانند و درواقع داستان با توصیفات عینی و دقیقش به‌نحوی سینمای هالیوود را در سال‌های ابتدایی دهه‌ 1960 میلادی ترسیم می‌کند. از دیگر امتیازات والتر علاوه بر داستان‌گویی سرراست و روانش مهارت او در تقسیم‌بندی کتاب به بازه‌های زمانی مختلف است که هرکدام، بخشی از پازل روایی داستان را تکمیل می‌کنند. به‌واسطه‌ اینکه هربخش از داستان در دوره‌ زمانی به‌خصوصی روایت می‌شود می‌توان سایه‌ اتفاقات و وقایع آن برهه‌ از تاریخ را بر سر آنها دید؛ سایه‌ جنگ در خواندنی‌ترین داستان کتاب که همان روایت پاسکواله و دی موری است (با اینکه خود داستان در دوران جنگ نمی‌گذرد) پررنگ است و تاثیرگذار. ضمن آنکه نویسنده کوشیده زیروبم‌های فرهنگی، اجتماعی، هنری و سیاسی هر برهه را به داستان‌ها وارد کند تا مخاطب از داستان فاصله نگیرد و خود را جزیی از آن به شمار آورد.

والتر در هر اپیزود، پیرنگ مجزایی را شکل داده و داستانش را کامل و به تفصیل جلو برده و به پایان می‌رساند. درواقع شیوه‌ روایت داستان‌ها کلاسیک اما نوع تقسیم‌بندی‌شان در کتاب یادآور داستان‌های مدرن است و او به‌خوبی از پس ادغام این دو سبک روایی برآمده است. «ویرانه‌های زیبا» را می‌توان یک رمان تصویری به‌شمار آورد؛ شاید دلیل تصویری از آب‌درآمدن آن قابلیت بالای دراماتیکش باشد. نویسنده به شیوه‌ روایت‌پردازی کلاسیک، در ترسیم جزییات پرهیز نمی‌کند و با ذکر آنها تصویرسازی‌شان را در ذهن مخاطب مهیا می‌سازد. با اینکه فصل‌های مختلف کتاب با ذکر مکان و سال از یکدیگر مجزا شده‌اند اما حتی اگر نویسنده در سرفصل‌های کتابش این جداسازی را اعمال نمی‌کرد همچنان به‌واسطه‌ تفاوت لحن و تغییر جزئیات روایی، مخاطب می‌توانست این تفاوت‌ها را در ذهن خود ایجاد کند.

«ویرانه‌های زیبا» را می‌توان یک کتاب ایتالیایی-آمریکایی به حساب آورد؛ نه به جهت خاستگاه نویسنده بلکه از لحاظ موقعیت جغرافیایی و فرهنگی شخصیت‌ها و واقعه‌هایی که در داستان اتفاق می‌افتند. آدم‌های اصلی داستان ایتالیایی و آمریکایی هستند و مواجهه‌ آنها با یکدیگر رخدادهای اصلی اثر را شکل می‌دهد. اینجاست که دیالوگ‌ها و کنش‌ها همه و همه حائز اهمیت می‌شوند. نویسنده برای درست‌درآمدن تفاوت‌های زبانی، ضعف پاسکواله را در صحبت به زبان انگلیسی در شیوه‌ سخن‌گفتن او در قالب دیالوگ‌ها لحاظ می‌کند و فرناز کامیار در ترجمه‌ کتاب این تمهید را به شکلی هوشمندانه رعایت می‌کند. درواقع، انگلیسی دست‌و پاشکسته‌ پاسکواله و دیگر شخصیت‌های ایتالیایی‌زبان در ترجمه به شکل درستی تمییز داده می‌شوند و همان موقعیت مد نظر نویسنده را در داستان اصلی بازنمایی می‌کنند. همان‌قدر که جس والتر داستان را روان پیش می‌برد، کامیار نیز در ترجمه‌ آن می‌کوشد تا روایت دچار لکنت نشود و متن سرراست و روان پیش برود. چیزی از داستان حذف نشده و متن تمامی جزییات مدنظر نویسنده را در زبان فارسی به مخاطب منتقل می‌کند. اگر باز به داستان‌پردازی جس والتر بازگردیم ذکر نکته‌ دیگری نیز ضروری ا‌ست. در داستانی بلند با شاخ‌وبرگ‌های متعدد و شخصیت‌های پرشمار، نویسنده باید حواسش را جمع کند تا در گره‌افکنی‌ها، ایجاد تعلیق و حفظ کشش دراماتیک در سراسر داستان دچار تکرار و یکنواختی نشود و ضمنا کار چندپاره از آب درنیاید. والتر در این زمینه عملکرد درستی دارد. ساختار کلی داستان او مستحکم و پرملات است و روح واقع‌گرای اثر در بخش‌های مختلف آن حفظ شده‌اند. نویسنده بارها در طول داستان ماجراها و شخصیت‌هایش را می‌سازد و دوباره ویران می‌کند و این عمل آنقدر تکرار می‌شود تا رمان به پایانی متقاعدکننده برسد؛ پایانی که بی‌تردید تأمل‌برانگیز است و درست‌ترین پایان‌بندی برای چنین داستانی.

                                                     ................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

در نقش پدر دوقلوها ... فیلمنامه‌ی این اثر اقتباسی بومی شده از رمان اریش کستنر است... هنرنمایی مرحوم ناصر چشم آذر در مقام نویسنده‌ی ترانه‌های متن... دغدغه‌های ذهنی خانواده‌ها و روش حل مساله به سبک ایرانی؛ مخصوصا حضور پررنگ مادربزرگ بچه‌ها در داستان، از تفاوت‌های مثبت فیلمنامه با رمان مبدا است... استفاده‌ی به‌جا و جذاب کارگردان از ترانه‌های کودکانه در پرورش شخصیت آهنگساز ایرانی از دیگر نقاط قوت اقتباس پوراحمد است ...
حتی اندکی نظرمان را در مورد پسر ولنگار داستان که روابطی نامتعارف و از سر منفعت با زنان اطرافش دارد، تغییر نمی‌دهد... دورانی که دانشجویان در پی یافتن اتوپیا روانه شهرهای مختلف می‌شدند و «دانشجو بودن» را فضیلتی بزرگ می‌شمردند. دورانی که تخطی از ابرساختارهای فرهنگی مسلط بر روابط بین جنس مخالف تقبیح می‌شد و زیرپوست شهر نوعی دیگر از زیستن جاری بود... در مواجهه با این رمان با پدیده‌‌ی تمام‌‌عیار اجتماعی روبه‌رو هستیم ...
حتی ناسزاهایی که بر زبان او جاری می‌شود از کتاب‌هایی می‌آید که خواندن‌شان برای کودکی هفت‌ساله دشوار است... معلم سرخانه‌ی او، نویسنده‌ای است که از فعالیت‌های روشنفکری سرخورده شده و در کلام او می‌توان رگه‌هایی از تفکر یک اصلاح طلبِ ناامید از بهبود اوضاع را مشاهده کرد... توی کتاب‌ها هیچ‌چیزی درباره‌ی امروز نیست، فقط گذشته است و آینده. یکی از بزرگ‌ترین نواقص کتاب‌ها همین است. یکی باید کتابی اختراع کند که همان موقع خواندن، به آدم بگوید در همین لحظه چه اتفاقی دارد می‌افتد ...
داستان عصیان و سرکشی است. عصیان انسانی که مقهور یک سیستم سرکوبگر شده و این سیستم، هیولاوار، همه‌چیز او را بلعیده. انسانیتش را، معیارها، علایق، اهداف و حتی خاطرات او را مصادره کرده و حالا از او چیزی نمانده جز یک تفاله ترس‌خورده... مک‌مورفیِ رند، شوخ و قمارباز یک‌تنه ایستاده است و قصدش تغییر سیستم سرکوبگر است... برای کفری‌کردن آدم‌های رذلی که می‌خواهند همه‌چیز را از آنچه هست، برایت سخت‌تر کنند، راهی بهتر از این نیست که وانمود کنی از هیچ‌چیز دلخور نیستی ...
ویلیام بندلر مثل خیلی از مفسران اروپایی که ریشه هر ژانر امروزی را اگر نتوانستند در یونان باستان پیدا کنند، به کتاب مقدس مسیحیان ربط می‌دهند، ریشه داستان‌نویسی جاسوسی را هم به فصل دو از کتاب یوشع انجیل برمی‌گرداند... MI6 بزرگ‌ترین بنگاه تولید نویسندگان بزرگ در ژانر جاسوسی است... تالکین با آن داستان‌های اسطوره‌ای غریب، به‌دلیل همین مهارت‌هایی که در امر اسطوره‌شناسی و زبان‌شناسی داشت، توسط نیروهای امنیتی انگلستان به همکاری دعوت شد. ...