جدیدترین اثر مستند نگار آمریکایی | اعتماد


جو ساکو (Joe Sacco) طراح، کاریکاتوریست و مستندنگار برجسته آمریکایی در جدیدترین اثر خود با عنوان «مرثیه ‌ای برای غزه» [requiem for gaza]، روایتی تکان‌ دهنده از آلام آوارگان فلسطینی و فجایع جاری در این باریکه به تصویر کشید؛ اثری که به گفته خالق آن، «وظیفه ‌ای اخلاقی» در برابر دیدن بی‌عدالتی و دفاع از حقیقت است. کاریکاتوریست آمریکایی، رمان گرافیکی جدید خود را بر اساس اظهارات اهالی غزه که در جریان حمله اسرائیل به مصر گریختند، نوشته شده است، کتابی که به گفته او «ترجیح می‌داد آن را ننویسد.»



«مرثیه ‎ای برای غزه»، که توسط انتشارات فرانسوی فوتوروپلیس (Futuropolis) منتشر شده اثری تحقیقی است که کمیک استریپ‌های (مجموعه تصاویر دنباله‌ دار و مصور) ساکو را با متون نوشته شده توسط کریس هجز (Chris Hedges)، روزنامه ‌نگار و خبرنگار جنگی سابق نیویورک تایمز، ترکیب می‌کند. این کتاب که پیش از این در فرانسه، سوئیس و بلژیک منتشر شده در ۶ اکتبر (۱۴ مهر) در آمریکا و پس از آن در بریتانیا منتشر خواهد شد.

ساکو، ۶۵ ساله، در حاشیه جشنواره «کتاب نانسی- (Nancy اعلام داشت: «از دهه ۱۹۹۰، این چهارمین کتابی است که درباره فلسطینی‌‌ها نوشته ‌ام. این کار برنامه ‌ریزی شده نبود چون می‌خواستم از ترسیم خشونت دست بردارم، اما ضروری شد. یک تعهد اخلاقی بود. هر چند ترجیح می ‌دادم این کار را نکنم. من «یک فعال سیاسی» نیستم. من انسانی هستم که بی‌عدالتی را می ‌بینم و آن را آنطور که می ‌بینم نامگذاری می ‌کنم. من یک روزنامه‌ نگارم».

«مرثیه‎ای برای غزه» بر اساس اظهارات حدود سی خانواده در غزه است که «ساکو و هجز» در بهار ۲۰۲۵ در مصر، جایی که این فلسطینیان آواره به آن پناه برده بودند، با آنها ملاقات و مصاحبه کردند. ساکو در معرض هجمه‌های سازمان ‌یافته‌ ای قرار گرفته که تلاش دارند او را بدنام کنند. این هنرمند با رد این اتهامات کلیشه ‌ای می‌گوید: «ممکن است مرا به یهودستیزی متهم کنند؛ اما این ‌ها همه مهملاتی سازمان ‌یافته برای مرعوب کردن و واداشتن من به سکوت است. این سناریوها نه برای حقیقت‌ جویی، بلکه با یک هدف مشخص طراحی شده‌ اند: منحرف کردن افکار عمومی از حقایق هولناک میدانِ نبرد، به سمت حاشیه ‌سازی‌های سیاسی درباره‌ شخصِ من.»

در سال ۲۰۲۵میلادی ساکو با آرت اشپیگلمن Art Spiegelman، نویسنده کتاب ماوس (Maus) رمان گرافیکی مهمی درباره یادبود هولوکاست، همکاری کرد تا داستان کوتاهی را در چندین روزنامه با اشاره به توبه ای شکسته شده و عنوان «دیگر هرگز! ولی دوباره... و دوباره... و دوباره...» درباره وضعیت غزه منتشر کند. این نویسنده، از پیشگامان داستان‌های مصور (کمیک‌) مستند با آلبوم‌هایی درباره جنگ بوسنی، بحران مهاجرت و مردم بومی است.

ساکو کارکاتوریست و روزنامه ‌نگار مالتی-آمریکایی متولد ۲ اکتبر ۱۹۶۰ است. در سن یک سالگی، به همراه خانواده‌ اش به استرالیا نقل مکان کرد. دوران کودکی خود را تا سال ۱۹۷۲ در آنجا گذراند و سپس به لس‌آنجلس نقل مکان کردند. او حرفه روزنامه ‌نگاری خود را با کار در روزنامه دبیرستان آغاز کرد. در سال ۱۹۷۸ از دبیرستان فارغ‌ التحصیل شد.

آثار او که زندگی فلسطینیان در غزه و کرانه باختری را مستند می‌کند، در سال ۱۹۹۶ جایزه ملی کتاب را دریافت کرد و در روایت تصویری فلسطین (۲۰۰۱) گردآوری شد. از دیگر آثار قابل توجه او می ‌توان به «پاورقی‌ها در غزه» (۲۰۰۹) که برنده جایزه کتاب «رایدنهور» شد، «منطقه امن گوراژده» (۲۰۰۰) و «کارچاق ‌کن» (۲۰۰۳) درباره جنگ بوسنی، «پرداخت زمین» (۲۰۲۰)، «جنگ غزه» (۲۰۲۴) و «شورش روزگار و آینده» (۲۰۲۵) اشاره کرد.

ساکو مدرک لیسانس روزنامه ‌نگاری خود را در سال ۱۹۸۱ و ظرف سه سال از دانشگاه «اورگان» دریافت کرد. او از کار روزنامه ‌نگاری که در آن زمان پیدا کرده بود، بسیار ناامید بود. پس از مدت کوتاهی که در مجله انجمن ملی دفاتر اسناد رسمی استخدام شد، شغلی که آن را «بسیار، بسیار کسل‌کننده» می دانست، به مالت بازگشت، در حالی که امیدهای روزنامه ‌نگاری ‌اش فراموش شده بود. او حتی در مصاحبه ای گفته بود «... من به نوعی تصمیم گرفتم آن را فراموش کنم و فقط مسیر دیگری را بروم، که اساساً سرگرمی ‌ام، یعنی کارتون کشیدن، را انتخاب کنم و ببینم آیا می ‌توانم از آن امرار معاش کنم یا نه.»

او شروع به کار برای یک ناشر محلی با نوشتن کتاب ‌های راهنما کرد. با بازگشت به علاقه‌ اش به کمیک، او یک کمیک عاشقانه مالتی به نام «عشق واقعی» نوشت، که یکی از اولین کمیک‌های هنری به زبان مالتی بود. ساکو سرانجام در سال 1985 به آمریکا بازگشت و یک مجله کمیک طنز جایگزین به نام Portland Permanent Press تأسیس کرد.

در سال ۱۹۸۸، او دوباره آمریکا را ترک کرد تا به سراسر اروپا سفر کند، سفری که آن را در کمیک زندگینامه‌ ای خود شرح داده است. 

در سال ۱۹۹۱ اثری با عنوان فلسطین منتشر کرد، یک رمان گرافیکی مستند که شهادت بازماندگان جنگ و آسیب‌های روحی را جمع ‌آوری می‌کند.

جنگ خلیج فارس، ساکو را به مطالعه سیاست خاورمیانه سوق داد و او برای تحقیق در مورد اولین اثر بلند خود به سرزمین‌‌های اشغالی فلسطین سفر کرد. فلسطین به عنوان نقطه عطفی در روزنامه ‌نگاری و هنر کمیک به وجود آمد. این اثر بر اساس چندین ماه تحقیق و بازدید طولانی از کرانه باختری و نوار غزه در اوایل دهه ۱۹۹۰ بود. فلسطین در سال ۱۹۹۶ برنده جایزه کتاب آمریکا شد و بیش از 30 هزار نسخه در انگلیس به فروش رفت.

ساکو سپس نزدیک به پایان جنگ بوسنی به سارایوو سفر کرد و مجموعه ‌ای از گزارش ‌ها را با همان سبک فلسطین تهیه کرد: کمیک‌های «منطقه امن گوراژده»، «کارچاق ‌کن» و داستان‌‌های جمع ‌آوری ‌شده در «پایان جنگ»؛ بودجه این مجموعه با برنده شدن او در بورسیه گوگنهایم در آوریل 2001 تأمین شد. «منطقه امن گوراژده» در سال 2001 جایزه آیزنر را برای بهترین رمان گرافیکی اصلی از آن خود کرد.

او همچنین گزارش‌های گرافیکی کوتاهی را برای مجلات مختلف، با موضوعاتی از جنایات جنگی تهیه کرد. در سال 2005، او دو کمیک هشت صفحه ‌ای که به وقایع عراق اختصاص داشت در گاردین منتشر کرد. در سال 2009، «پاورقی‌‌ها در غزه» او منتشر شد که به بررسی دو قتل عام فراموش شده که در نوامبر 1956 در «خان یونس و رفح» رخ داد، پرداخت. در ژوئن 2012، او با روزنامه ‌نگار کریس هجز، در کتاب «روزهای ویرانی، روزهای شورش»، کتابی درباره فقر در آمریکا همکاری کرد.

در سال 2024، ساکو مجموعه‌ ای از کمیک‌ها درباره جنگ غزه را در مجله کمیک منتشر کرد که بعداً در همان سال توسط فانتاگرافیکس با عنوان «جنگ علیه غزه» جمع‌ آوری و منتشر شدند. کتاب ساکو با عنوان «شورش یک بار و آینده» منتشر شد. کتاب‌های او به چهارده زبان ترجمه شده ‌اند و کمیک‌های او در مجلات Details، مجله نیویورک تایمز، تایم، هارپرز و گاردین منتشر شده‌ اند.

^{................} تجربه‌ی زندگی دوباره ^{...............}