بیتا ناصر | ایبنا


جیلیان مک‌الیستر [Gillian McAllister] (زاده 28 فوریه 1985) نویسنده پرفروش ساندی تایمز و نیویورک تایمز، و نویسنده هفت رمان پرفروش به نام‌های «همه‌چیز جز حقیقت»، «هر چیزی که شما می‌گویید»، «بدون سوال بیشتر»، «شواهد علیه شما»، «چگونه ناپدید شویم»، «آن شب» و «ناگاه ناکجا» است که تاکنون آثار او به بیش از 40 زبان ترجمه شده است.

خلاصه ناگاه ناکجا» [Wrong place, wrong time...] جیلیان مک‌الیستر [Gillian McAllister]

رمان «ناگاه ناکجا» [Wrong place, wrong time] که در سال 2021 منتشر شد، به رتبه چهارم در فهرست پرفروش‌ترین‌های ساندی تایمز و رتبه دو در فهرست پرفروش‌ترین‌های نیویورک تایمز رسید. این رمان به‌تازگی با ترجمه محدثه احمدی و از سوی نشر آموت راهی بازار کتاب شد:

جیلیان مک‌الیستر در کتاب «ناگاه ناکجا»، داستان را از نیمه‌شب صبح هالووین آغاز می‌کند، آنجا که «جِن» از پشت پنجره مشتاقانه منتظر رسیدن پسر ۱۸ ساله‌اش است اما فضای آرام کار با دیدن چاقو در دستان «تاد» و قتل یک غریبه به تریلری هیجان‌انگیز و رازآلود مبدل می‌شود. درباره پیرنگ و طرح داستان توضیح دهید.

در این رمان ما با اثری هوشمندانه طرف هستیم. به گفته نویسنده، ایده رمان کاملا اتفاقی و در مسیر زندگی روزمره به ذهنش رسیده اما درنهایت چارچوب و ساختاری بسیار منسجم و البته خلاقانه آفریده است. در هسته داستان با مفهوم زمان روبه‌رو هستیم؛ ولی ماجرا فقط رفتن به گذشته و دستکاری در وقایع یا جبران اشتباهات نیست بلکه یک تراژدی در زمان حال، شخصیت اصلی قصه را چنان منقلب می‌کند که ناخودآگاه حلقه زمانی می‌سازد و عقب و عقب‌تر می‌رود تا معمایی را حل کند که حدود دو دهه قدمت دارد. داستان بر پایه عشق مادر-فرزند و بنیان خانواده استوار است و مک‌الیستر هنرمندانه، آن را با جنایت و سفر در زمان درآمیخته و اثری خلق کرده که می‌تواند در چند ژانر قرار بگیرد.

جن مدام در گذشته از خواب بیدار می‌شود و این سفر تا روزها، هفته‌ها و سال‌ها در گذشته ادامه می‌یابد و هربار با حقایقی تازه و اشخاص جدید مواجه می‌شود. نویسنده با برگشت به گذشته در مراحل مختلف زمانی، بازی ذهنی متفاوتی را ایجاد می‌کند که در این فرایند مخاطب را به حل پازلی از رویدادهای متعدد وامی‌دارد. مک‌الیستر چگونه از کارکردهای جریان سیال ذهن برای نگارش پیچش‌های داستانی بهره برده است؟

از همان صفحه نخست، عنوان فصل توجه مخاطب را جلب می‌کند؛ روز صفر. در ابتدای کتاب سرعت حرکت معکوس در زمان کم است تا خواننده گیج و سردرگم نشود و آرام‌آرام به این بازی عادت کند. رمان به صورت سوم‌شخص روایت می‌شود و شخصیت جن از روزهایی سر درمی‌آورد که سرنخ‌هایی برای حل معما و جنایت در دل دارند و ما در کنار او باید تیزبین باشیم و همچون یک کارآگاه، همه چیز را ثبت و ضبط کنیم. بنابراین شاید بتوان گفت نویسنده تا حدی از جریان سیال ذهن الهام گرفته و از سبک نوشتاری کاملا خطی خارج شده است. یکی دیگر از مشخصه‌های این تکنیک، توجه ویژه به ذهن و عواطف است و در رمان «ناگاه ناکجا» نیز اساس قصه و وقایع بر همین است.

تلفیق ژانرهای مختلف و چگونگی بهره‌گیری از قابلیت‌های ژانر، چه تاثیری بر خلق پیچ و تاب‌های داستانی و وقایع غیرمنتظره داشته است؟

رمان در دسته‌بندی معمایی و تریلر قرار می‌گیرد اما از عناصر ژانرهای علمی‌-تخیلی و روان‌شناسی نیز استفاده شده است. ادبیات انگلیسی به نوعی از داستان‌های معماییِ صرف اشباع شده و برای نگارش آثار خلاقانه‌تر و برجسته، حقیقتاً به تلفیق ژانر نیاز است. البته برای این کار باید مؤلفه‌ها با دقت و هوشمندانه کنار هم قرار بگیرند تا داستان از زندگی واقعی فاصله زیادی پیدا نکند و مرزهای ژانری کم‌رنگ شوند.

در نقدی که در «هفته‌نامه ناشران» بر این اثر نوشته شد، آمده است که «مک‌الیستر به خوانندگان این فرصت را می‌دهد تا جنایت را از منظری تازه بررسی و حل کنند.» فرصت جلوگیری از وقوع جنایت در این اثر، از بعد روانشناختی چه تاثیری می‌تواند بر مخاطبان داشته باشد؟

همه چیز از درماندگی یک مادر آغاز می‌شود؛ جن نگران تک‌فرزندش است و در زمان حال به هر دری می‌زند تا نجاتش دهد ولی موفق نمی‌شود و در اندوهی غرق می‌شود که مسیر رفتن به گذشته را سنگفرش می‌کند. در ابتدا خواننده گمان می‌کند با داستان ساده نوجوانی بزهکار روبه‌روست که نمونه‌اش بارها نوشته شده است. اما این‌طور نیست. این جنایت لایه‌های پیچیده‌ای دارد و قصد نویسنده، طرح چنین پرسشی است که «آیا تمام جنایت‌ها از گذشته شروع می‌شوند و ریشه در عمق تاریخ دارند؟» در زندگی بارها پیش می‌آید آرزو کنیم به عقب برگردیم و اشتباهی را جبران یا اصلاح کنیم. این رمان فرصت خیال‌پردازی در این زمینه را در اختیار ما می‌گذارد و البته از عواقبش هم می‌گوید. شاید شانس دوباره به معنای انتخاب مسیری بهتر نباشد و گاهی هر چقدر هم که در زمان به عقب برویم، بعضی اتفاقات اجتناب‌ناپذیرند.

نویسنده در این اثر نشان می‌دهد که زندگی آن‌طور که به نظر می‌آید نیست و انسان‌ها با انبوهی از رازهایی مواجه هستند که آنها را به نقطه کنونی در آینده سوق داده است. لطفا درباره مفاهیم و پیام‌هایی که مخاطب در خوانش این اثر با آن مواجه است، توضیح دهید.

انسان موجودی اجتماعی است و ما در عادی‌ترین سبک زندگی هم با شبکه‌ای از دیگران در تعاملیم که هیچ بعید نیست رازهایی داشته باشند. ظاهر زندگی هیچ‌وقت نمی‌تواند قابل اعتماد باشد و انسان وجودی بسیار پیچیده دارد. بنابراین هر حرکت ما می‌تواند بر هستی بقیه اثر بگذارد و حتی چند نسل بعد، عواقبش نمایان شوند. مفهوم دیگری که نویسنده به آن می‌پردازد، تزلزل دیواری است که بر پایه دروغ بنا شده است.

ناگاه ناکجا در گفت‌وگو با محدثه احمدی

خبری برای مخاطبانتان دارید؟

این مژده را به طرفداران هارلن کوبن می‌دهم که به‌زودی ترجمه فارسی تازه‌ترین اثر این نویسنده مطرح ژانر معمایی در دسترس‌شان قرار خواهد گرفت.

در بخشی از کتاب آمده است:
«ماه اکتبر است. به میانه مه خیره می‌شود و بالاخره تاد را می‌بیند. همان لحظه ساعت رسمی عقب کشیده می‌شود. نگاهی به موبایلش می‌اندازد. ساعت 01:59 به 01:00 تبدیل می‌شود. لبخندش را مخفی می‌کند. به لطف تغییر ساعت، تاد دیگر دیر نکرده. او چنین آدمی است؛ بازی‌های زبانی و معنایی برایش مهم‌تر از دلایل هستند.
آرام‌آرام قدم برمی‌دارد. پوست و استخوان است. انگار هیچ‌وقت چاق نمی‌شود. موقع حرکت، زانوهایش به شلوارش فشار می‌آورند. مه بی‌رنگ است و درختان و پیاده‌رو سیاه. هوا رنگی سفید به خود گرفته و جهان خاکستری شده.»

نشر آموت اخیرا رمان «ناگاه ناکجا» را در 380 صفحه، با شمارگان 550 نسخه و قیمت 225 هزار تومان در اختیار مخاطبان قرار داده است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

وقتی با یک مستبد بی‌رحم که دشمنانش را شکنجه کرده است، صبحانه می‌خورید، شگفت‌آور است که چقدر به ندرت احساس می‌کنید روبه‌روی یک شیطان نشسته یا ایستاده‌اید. آنها اغلب جذاب هستند، شوخی می‌کنند و لبخند می‌زنند... در شرایط مناسب، هر کسی می‌تواند تبدیل به یک هیولا شود... سیستم‌های خوب رهبران بهتر را جذب می‌کنند و سیستم‌های بد رهبران فاسد را جذب می‌کنند... به جای نتیجه، روی تصمیم‌گیری‌ها تمرکز کنیم ...
دی ماهی که گذشت، عمر وبلاگ نویسی من ۲۰ سال تمام شد... مهر سال ۸۸ وبلاگم برای اولین بار فیلتر شد... دی ماه سال ۹۱ دو یا سه هفته مانده به امتحانات پایان ترم اول مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه اخراج شدم... نه عضو دسته و گروهی بودم و هستم، نه بیانیه‌ای امضا کرده بودم، نه در تجمعی بودم. تنها آزارم! وبلاگ نویسی و فعالیت مدنی با اسم خودم و نه اسم مستعار بود... به اعتبار حافظه کوتاه مدتی که جامعه‌ی ایرانی از عوارض آن در طول تاریخ رنج برده است، باید همیشه خود را در معرض مرور گذشته قرار دهیم ...
هنگام خواندن، با نویسنده‌ای روبه رو می‌شوید که به آنچه می‌گوید عمل می‌کند و مصداق «عالِمِ عامل» است نه زنبور بی‌عسل... پس از ارائه تعریفی جذاب از نویسنده، به عنوان «کسی که نوشتن برای او آسان است (ص17)»، پنج پایه نویسندگی، به زعم نویسنده کتاب، این گونه تعریف و تشریح می‌شوند: 1. ذوق و استعداد درونی 2. تجربه 3. مطالعات روزآمد و پراکنده 4. دانش و تخصص و 5. مخاطب شناسی. ...
کتاب نظم جامعه را به هم می‌زند و مردم با کتاب خواندن آرزوهایی پیدا می‌کنند که حکومت‌ها نمی‌توانند برآورده کنند... فرهنگ چیزی نیست که یک بار ساخته شود و تمام شود. فرهنگ از نو دائماً ساخته می‌شود... تا سال ۲۰۵۰ ممکن است مردم کتاب را دور بریزند... افلاطون می‌گوید کتاب، انسان‌زدایی هم می‌کند... کتاب، دشمن حافظه است... مک لوهان می‌گوید کتاب به اندازه تلویزیون دموکراتیک نیست و برای نخبگان است! ...
حریری از صوَر و اصوات طبیعت ژاپنی را روی روایتش از یک خانواده ژاپنی کشیده و مخاطب را با روح هایکوگون حاکم بر داستانش پیش می‌برد... ماجرای اصلی به خیانت شوئیچی به همسرش برمی‌گردد و تلاش شینگو برای برگرداندن شرایط به روال عادی‌... زنی که نمونه کامل زن سنّتی و مطیع ژاپنی است و در نقطه مقابل معشوق عصیانگر شوئیچی قرار می‌گیرد... زن‌ها مجبورند بچه‌هایی را بزرگ کنند که پدرهای‌شان مدت‌ها قبل فراموش‌شان کرده‌اند ...