کتاب «جوهره‌ی مکان» یا «پژوهشی درباب معماری کردن در اصفهان» به کوشش محمدرضا قانعی و سهند منشی منتشر شد.

جوهره‌ی مکان» یا «پژوهشی درباب معماری کردن در اصفهان محمدرضا قانعی

به گزارش کتاب نیوز، کتاب «جوهره مکان: پژوهشی درباب معماری کردن در اصفهان» رویکردهای جهانی درباره پیوند معماری (مکان) با بستر و زمینه‌اش را بررسی کرده و نشان می‌دهد که گروهی از معماران معاصر که به اهمیت امتداد سنت عظیم قدمایی ما در معماری پی برده‌اند چگونه تلاش کردند با اندیشه‌ورزیِ دوباره در محیط غنیِ شهر اصفهان، بناهای معاصر خود را با نبض این موجود زنده هماهنگ کنند.

سهند منشی یکی از نویسندگان کتاب در گفت‌وگو با ایسنا گفته است: هسته اولیه کتاب سال ۹۴ شکل گرفت، زمانی که چند نفر از معماران، گروهی تشکیل داده و مطالعات میدانی را درباره بناهای معاصر اصفهان انجام دادند تا این موضوع را بررسی کنند که کدام بناها به مباحث زمینه‌گرایی در معماری چند دهه اخیر ایران توجه کرده‌اند. ماحصل آن مطالعات، جزوه تحقیقاتی به نام زمینه‌گرایی شد که ما ترجیح دادیم آن را به کتابی تحلیلی تبدیل کنیم، بنابراین کار در خصوص کتاب «جوهره مکان» از سال ۹۸ شروع شد و بعد از ۳ سال کار پژوهشی تخصصی، این کتاب امسال به چاپ رسید.

منشی افزود: شهر اصفهان به‌ویژه از دوران صفوی به بعد دارای جریان معماری خاص و صاحب مکتب اصفهان شده است که چند قرن در معماری کشور تأثیر گذاشت؛ درواقع شهر اصفهان معمارانی را در دوران معاصر پروراند که به جوهره، اصالت و دستاوردهای معماری ایرانی و اصفهانی توجه کردند و تلاش کردند تا این دستاوردها را در بناهای خود نمود دهند.

نویسنده کتاب «جوهره مکان؛ پژوهشی درباب معماری کردن در اصفهان» گفت: در مباحث نظری معماری به این اشاره می‌شود که معماری چگونه به بسترها و زمینه خود توجه می‌کند؛ این بستر دارا معیارهای ملموس (فرم بنا و عناصر معماری) و ناملموس (عناصر جامعه‌شناختی و زیستن انسان‌ها) است و امروز گفته می‌شود که معماری دارای زمینه‌گرایی است که باید به این ملاک‌ها توجه شود.

او ادامه داد: از زمانی که این نظریه‌ها به ایران وارد شد، بسیاری از معماران به‌ویژه از ابتدای قرن حاضر شمسی تلاش کردند که زمینه و ماهیت بستر معماری ایرانی را در آثار خود لحاظ کنند، این کتاب نیز در چند فصل ابتدایی درباره این مبانی و نظریه‌ها و در ادامه به‌طورکلی درباره هنر و معماری ایران صحبت می‌کند و بعدازآن به بررسی معماری اصفهان از منظر تحلیلی و انتقادی به می‌رسد.

منشی با اشاره به برگزاری کنگره معماری در سال ۱۳۴۸ در مهمانسرای عباسی اظهار کرد: معماران در این کنگره به این توجه کردند که چگونه می‌توانیم معماری ایرانی را در بناهای جدید نمود بدهیم. کتاب جوهره مکان نیز در فصل‌های آخر ۱۰ بنای ساخته‌شده در اصفهان را موردبررسی تحلیلی و انتقادی قرار می‌دهد؛ اولین بنا، ساختمان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است که اواخر دهه ۴۰ در حوالی پل فلزی ساخته شد و بنای دیگر نیز مجتمع تجاری عباسی (آمادگاه) بود. بعد از انقلاب، انقطاعی در حوزه معماری ایجاد شد و از دهه ۷۰ معماران مجدداً به مباحث زمینه‌گرایی توجه کرده و تلاش کردند که معماری ایرانی و اصفهانی را در آثار خود ظهور و بروز دهند.

این محقق حوزه معماری اضافه کرد: از دهه‌های ۷۰ و ۸۰ که پروژه‌هایی مانند ساختمان فرشچیان، پروژه مجتمع اداره پلی اکریل و کتابخانه مرکزی اصفهان انجام شد تا سال ۹۵ و پروژه خانه آبان اثری از محمد عرب و مینا معین‌الدین به‌عنوان آخرین پروژه‌ای که با توجه به ملاک‌های زمینه‌گرایی انجام‌شده در کتاب بررسی می‌شوند.

کتاب «جوهره‌ی مکان» اثر محمدرضا قانعی و سهند منشی در 384صفحه و با قیمت 270هزار تومان توسط انتشارات فرهنگستان هنر (متن) منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

هنر |
انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...
شاید بتوان گفت که سینما غار پیشرفته‌ افلاطون است... کاتلین خون‌آشامی است که از اعتیادش به خون وحشت‌زده شده است و دیگر نمی‌خواهد تسلیم آن شود. به‌عنوان یک خون‌آشام، می‌داند که چگونه خود را از بین ببرد. اما کازانووا می‌گوید: «به این راحتی هم نیست»... پدر خانواده در همان آغاز شکل‌گیری این بحران محل را به‌سرعت ترک کرده و این مادر خانواده است که بچه‌ها را با مهر به آغوش کشیده است. اینجاست که ما با آغاز یک چالش بزرگ اخلاقی مواجه می‌شویم ...