به گزارش کتاب نیوز به نقل از شرق: «مهرجویی: کارنامه 40ساله»، عنوان کتابی است شامل گفتوگوی مانی حقیقی با داریوش مهرجویی و مرور کارنامه سینمایی مهرجویی از خلال این گفتوگو؛ گفتوگویی که البته آنطور که مانی حقیقی در مقدمه کتاب نوشته است، بخشی است از پروژه فیلمی مستند درباره داریوش مهرجویی.
مانی حقیقی در این کتاب، طی گفتوگو با مهرجویی کارنامه سینمایی او را از «الماس33» تا «سنتوری» فیلم به فیلم بررسی و مرور کرده است. گفتوگو با بحث از فیلم الماس33 و بازگشت مهرجویی از آمریکا آغاز میشود و جالب اینکه مانی حقیقی میکوشد به الماس 33، که بیشتر منتقدان آن را چندان در کارنامه مهرجویی به جد نمیگیرند، از زاویهای دیگر نگاه کند و ریشههای طنز و شوخطبعی و هجو و هزل در فیلمهایی مثل «اجارهنشینها» و «میکس» و «دختردایی گمشده» و «مهمان مامان» را در این اولین فیلم داریوش مهرجویی ردیابی کند. در فصل دوم فیلمهای «گاو»، «آقای هالو»، «پستچی» و «دایره مینا» بررسی شدهاند و اینکه چطور از پستچی به بعد «مضامینی مثل غذا و غذا خوردن، هرجومرج در لوکیشنها، ساختمانهای نیمهویران یا در حال تخریب و تعمیر و رابطه غریب بین زن و مرد» وارد سینمای مهرجویی میشوند. همچنین در این فصل، مهرجویی از این میگوید که چطور توقیف فیلم «دایره مینا» به سیر فیلمسازیاش آسیب زد.
مهرجویی میگوید: «وقتی دایره مینا را ساختم، میدانستم کارنامه حرفهایام شروع شده و دارم افقهای تازهای را تجربه میکنم. توقیفش خیلی برایم گران تمام شد و سهسال چارشاخ مانده بودم که چهکار کنم. متاسفانه اینها نمیدانند مساله ممیزی تا چه حد میتواند از نظر روحی به آدم لطمه بزند و مسیر زندگی حرفهایاش را عوض کند. زمانی هست که مینشینی و فکر میکنی این مسیر چندساله و متفاوتی را که آمدهای، محصول سلیقه یا نظر کسی بوده که پشت میزی نشسته و فکر کرده صلاح در این است که فیلم من را توقیف کند یا جلوی نمایشاش را بگیرد.» فصل بعدی گفتوگو اختصاص دارد به فیلمهای «مدرسهای که میرفتیم»، «الموت» و «سفر به سرزمین آرتور رمبو» و همچنین سالهای اقامت مهرجویی در پاریس و فیلمنامههایی که مهرجویی و ساعدی در آنجا با هم نوشتند. فصل چهارم درباره «اجارهنشینها» و «شیرک» است و فصل پنجم درباره «هامون». فیلمهای «بانو»، «سارا»، «پری» و «لیلا» هم، همه در یک فصل یعنی فصل ششم بررسی شدهاند و فصل هفت هم درباره درخت گلابی و فصل هشتم درباره «دختردایی گمشده»، «میکس» و «بمانی» است. فصل پایانی کتاب هم به «مهمان مامان» و «سنتوری» اختصاص دارد.
مانی حقیقی در این کتاب، طی گفتوگو با مهرجویی کارنامه سینمایی او را از «الماس33» تا «سنتوری» فیلم به فیلم بررسی و مرور کرده است. گفتوگو با بحث از فیلم الماس33 و بازگشت مهرجویی از آمریکا آغاز میشود و جالب اینکه مانی حقیقی میکوشد به الماس 33، که بیشتر منتقدان آن را چندان در کارنامه مهرجویی به جد نمیگیرند، از زاویهای دیگر نگاه کند و ریشههای طنز و شوخطبعی و هجو و هزل در فیلمهایی مثل «اجارهنشینها» و «میکس» و «دختردایی گمشده» و «مهمان مامان» را در این اولین فیلم داریوش مهرجویی ردیابی کند. در فصل دوم فیلمهای «گاو»، «آقای هالو»، «پستچی» و «دایره مینا» بررسی شدهاند و اینکه چطور از پستچی به بعد «مضامینی مثل غذا و غذا خوردن، هرجومرج در لوکیشنها، ساختمانهای نیمهویران یا در حال تخریب و تعمیر و رابطه غریب بین زن و مرد» وارد سینمای مهرجویی میشوند. همچنین در این فصل، مهرجویی از این میگوید که چطور توقیف فیلم «دایره مینا» به سیر فیلمسازیاش آسیب زد.
مهرجویی میگوید: «وقتی دایره مینا را ساختم، میدانستم کارنامه حرفهایام شروع شده و دارم افقهای تازهای را تجربه میکنم. توقیفش خیلی برایم گران تمام شد و سهسال چارشاخ مانده بودم که چهکار کنم. متاسفانه اینها نمیدانند مساله ممیزی تا چه حد میتواند از نظر روحی به آدم لطمه بزند و مسیر زندگی حرفهایاش را عوض کند. زمانی هست که مینشینی و فکر میکنی این مسیر چندساله و متفاوتی را که آمدهای، محصول سلیقه یا نظر کسی بوده که پشت میزی نشسته و فکر کرده صلاح در این است که فیلم من را توقیف کند یا جلوی نمایشاش را بگیرد.» فصل بعدی گفتوگو اختصاص دارد به فیلمهای «مدرسهای که میرفتیم»، «الموت» و «سفر به سرزمین آرتور رمبو» و همچنین سالهای اقامت مهرجویی در پاریس و فیلمنامههایی که مهرجویی و ساعدی در آنجا با هم نوشتند. فصل چهارم درباره «اجارهنشینها» و «شیرک» است و فصل پنجم درباره «هامون». فیلمهای «بانو»، «سارا»، «پری» و «لیلا» هم، همه در یک فصل یعنی فصل ششم بررسی شدهاند و فصل هفت هم درباره درخت گلابی و فصل هشتم درباره «دختردایی گمشده»، «میکس» و «بمانی» است. فصل پایانی کتاب هم به «مهمان مامان» و «سنتوری» اختصاص دارد.
................ هر روز با کتاب ...............
معرفی و نقد کتاب
|
هنر
|
غالباً خشونتِ خود را زیر نام «دفاع از خود» پنهان میکنند. باتلر میپرسد: این «خود» کیست که حق دارد برای دفاع از بقای خود، دیگری را نابود کند؟ او پیشنهاد میدهد که ما باید «خود» را نه به عنوان یک فردِ مجزا، بلکه به عنوان بخشی از یک کلِ پیوسته تعریف کنیم. اگر من به تو آسیب بزنم، درواقع به ساختاری که بقای خودم به آن وابسته است آسیب زدهام
...
20 سال پیش خانه در دامنهی آتشفشان کردیم؛ بدان امید که چشم بر حقیقت بگشاییم... شرح همسایگی خاکستر و دود و آتش؛ نه گفتنی ست، نه خواندنی؛ که ما این خانهی دور از نفت! به شوق و رغبت برگزیده بودیم و هیچ منت و ملامتی بر هیچ دولت و صنف و حزب و نمایندهای نداشتیم و نداریم
...
او اگرچه همچون «همینگوی»، روایتگری را مقدم بر توصیفگری «زولا» قرار میدهد، اما این روایتگری کاملا «ایرانیزه» و بومی شده است... نویسنده با تشخصبخشی به کلیسای «تارگمانچاتس» از این بنا، یک شخصیت تاریخی در داستان میآفریند، شخصیتی ارمنی! در قلب تهران... ملک بدرقه، شکارچی کلمات مقدس و فاتحههای سرگردان است، ملکی که مأمور است فاتحههای فرستادهشده و سرگردان را برای افراد بیوارث و بدوراث شکار کند
...
او «آدمهای کوچک کوچه»ــ عروسکها، سیاهها، تیپهای عامیانه ــ را از سطح سرگرمی بیرون کشید و در قامت شخصیتهایی تراژیک نشاند. همانگونه که جلال آلاحمد اشاره کرد، این عروسکها دیگر صرفاً ابزار خنده نبودند؛ آنها حامل شکست، بیجایی و ناکامی انسان معاصر شدند. این رویکرد، روایتی از حاشیهنشینی فرهنگی را میسازد: جایی که سنتهای مردمی، نه به عنوان نوستالژی، بلکه به عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی احیا میشوند
...
زمانی که برندا و معشوق جدیدش توطئه میکنند تا در فرآیند طلاق، همهچیز، حتی خانه و ارثیه خانوادگی تونی را از او بگیرند، تونی که درک میکند دنیایی که در آن متولد و بزرگ شده، اکنون در آستانه سقوط به دست این نوکیسههای سطحی، بیریشه و بیاخلاق است، تصمیم میگیرد که به دنبال راهی دیگر بگردد؛ او باید دست به کاری بزند، چراکه همانطور که وُ خود میگوید: «تکشاخهای خالخالی پرواز کرده بودند.»
...