کانن فیشر [Conan Fischer] نویسنده کتاب «اروپا میان دموکراسی و دیکتاتوری» [Europe between democracy and dictatorship] بر اين باور است که بالندگی اروپای اوايل قرن بيستم از روابط تضادآميز جنگ و صلح و دموکراسی و ديکتاتوری دوران مذکور برآمده است. وی ضمن پرداختن به تاريخ عمومي اروپا از خصلت‌های ملی، خيزش‌های انقلابی، بحران‌های اقتصادی محلي نيز غافل نمانده است.

کانن فیشر [Conan Fischer] نویسنده کتاب «اروپا میان دموکراسی و دیکتاتوری» [Europe between democracy and dictatorship]

به گزارش کتاب نیوز به نقل ازایبنا، کتاب «اروپا میان دموکراسی و دیکتاتوری» نوشته کانن فیشر با ترجمه فرزام امین‌صالحی از سوی انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شد. کانن فیشر (متولد: 14 ژوئن 1951، ولینگتون، نیوزیلند)، استاد تاریخ، دانشگاه سنت اندروز متولد ولینگتون، نیوزیلند، کانن فیشر استاد افتخاری دانشکده تاریخ دانشگاه سنت اندروز است. این کتاب در 9 فصل تنظیم شده است. معماری اروپا، بروز جنگ، شرکت در جنگ، سرانجام جنگ: انقلاب‌ها و برقراری صلح، تجدیدنظر و بهبودی 1919-1929، گرمی بازار دیکتاتورها، بازگشت به جنگ، اروپا در سایه و اروپا یک میراث آبرومند؟ بخش‌های کتاب را تشکیل می‌دهد.

این کتاب روایتی است از کشاکش‌های جهانی پنجاه ساله (حدود 1900-1945) بالیده میان دو جنگ عالمگیر اول و دوم: در این اثر به کند و کاو در چگونگی سربرآوردk شالوده‌های جهانی‌ آباد و آزاد بر محور دیپلماسی بین‌المللی پرداخته شده است. نویسنده ضمن پرداختن به تاریخ عمومی اروپا از خصلت‌های ملی، خیزش‌های انقلابی، بحران‌های اقتصادی محلی نیز غافل نمانده است. فیشر بر این باور است که بالندگی اروپای قرن بیستم از روابط تضادآمیز جنگ و صلح، مدرنیته و ارتجاع نوستالژیک، انسانیتو بربریت، و دموکراسی و دیکتاتوری دوران مذکور برآمده است. نویسنده با ارائه اسناد چگونگی این تقابل‌ها و تاثیرات را تبیین کرده است.

بین سال‌های 1900 و 1945 دو جنگ جهانی و زنجیره‌ای از دیکتاتوری‌های مرگبار در دوران برتری جهانی اروپا هم از نظر مادی و هم معنوی وقفه ایجاد کردند. این وقایع جان مایه اصلی کتاب «اروپا میان دموکراسی و دیکتاتوری» را تشکیل می‌دهند ولی همه حجم کتاب را اشغال نمی‌کنند. اروپای بین دو جنگ تغییرات ریشه‌ای و گسترده‌ای را از سر گذراند که شاهدی که شاهدی بر قدرت نوآوری و نوسازی جامه بشری بودند و بسیاری از شالوده‌های جهان بعد از 1945 را بنا نهادند. از این رو، الگوهای متضادی برای جلب توجه ما با یکدیگر رقابت می‌کنند: قصه دوزخی کشمکش، بحران اقتصادی، دیکتاتوری و سلاخی که تا 1945 بخش عمده‌ای از قاره را به سرزمینی بایر و سوخته مبدل کرده بود، اما در عوض ثمرات و میراث دیپلماسی سازنده پویایی فرهنگی، آزادی سیاسی و اجتماعی رفاه و پیشرفت فنی هم بود.

پیچیدگی هزارتوی داستان اروپا به تعمیم ساده یا برخورد کامل و برابر با همه درون‌مایه‌ها، مکان‌ها و رویدادها مجال نمی‌دهد. هر نویسنده‌ای دیدگاه، انگیزه و تبحر خاص خودش را در تدوین تاریخ عمومی به کار می‌گیرد و این اثر هم مستثنی نیست و تاکیدی خاص بر و گاه بردای تجدیدنظر طلبانه در مورد دیپلماسی بین‌المللی عصری پرآشوب و خشن است. کتاب بک رویکرد عمدتا زمان‌بندی شده به تاریخ عمومی اروپا را برمی‌گزیند، دو جنگ بزرگ را در حکایت می‌گنجاند، ولی مضامین و رویدادهای عمده منتخب از قبیل قراردادهای صلح بعد از 1918، خیزش‌های کلیدی انقلابی، بحران‌های اقتصادی و دگرگونی‌های فرهنگی را هم واکاوی می‌کند.

تاریخچه‌های اجمالی ملی در جای مناسب ظاهر می‌شوند و تا جایی که حجم کتاب مجال می‌دهد، ملل کوچک‌تر و حاشیه‌ای اروپا نادیده گرفته نمی‌شوند. این ملت‌ها در اوایل قرن بیستم کمتر از قدرت‌های بزرگ اسیر موج حادثه نشدند، هر چند در اغلب موارد، به جای این‌که شکارچی باشند، شکار شدند.حجم ارجاع‌ها از بسیاری تاریخ‌های عمومی بیشتر است، ولی حجم وسیع تحقیقات طراز اول درباره این دوران باید به وسواس در گزینش ارجاع‌ها مجال دهد. این امر در اصل نقش دریچه‌ای به طیفی از آثار عمومی و تخصصی را ایفا می‌کند. از نقل قول به طور گسترده استفاده شده است تا هم حال‌وهوای آثار سایر نویسندگان را نشان دهد و هم به این دوران سحرانگیز تاریخ اروپا رنگ‌وبویی واقعی ببخشد. گاهی نیز از منابع غیرآکادمیک استفاده شده که هر از گاهی از چاشنی طنزی گیرا برخوردارند.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «در آستانه قرن بیستم، اروپا از رونقی بی‌سابقه و طراوت فرهنگی پرشوری برخوردار بود. قاره شاهد زنجیره‌ای از اختراعات و اکتشافات علمی نیز بود که بعدها در شکل‌گیری تجربه تاریخی قرن پیش رو نقشی تاثیرگذار ایفا کردند: بی سیم، اشعه رادیواکتیو، موتور بنزینی، هوانوردی و پزشکی، که همه این‌ها مشتی از خروار است. سرمایه‌گذاری و تجارت بین‌المللی بنیه اقتصادی قاره را تقویت کرد و آن‌هایی که دستشان می‌رسید قادر بودند آزادانه به سرتاسر قاره سفر کنند، بی‌آنکه تشریفات گذرنامه یا در واقع بازرسی‌های طاقت‌فرسای امنیتی مزاحمشان بشود.

ازدیاد جمعیت و فقر در شهرهای روبه‌افزایش اروپا بر گرده بسیاری از خانوارها سنگینی می‌کرد، ولی پیشرفت‌های چشمگیر در سلامت و بهداشت عمومی و افزایش سریع ذخایر مسکن، نوید آینده‌ای بهتر را می‌داد. شبکه‌های حمل و نقل مدرن شهری رویای زندگی در حومه شهر را برای بسیاری به واقعیت مبدل می‌کرد و در نواحی صنعتی اروپا نرخ بیکاری نسبتا ناچیز بود و مدام سیلی از مهاجران روستایی را به این مناطق جلب می‌‌کرد.

کتاب «اروپا میان دموکراسی و دیکتاتوری» نوشته کانن فیشر با ترجمه فرزام امین‌صالحی در 635 صفحه، شمارگان یک‌هزار نسخه و بهای 69 هزار تومان از سوی انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شد.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

فرم اولیه‌ای که سال 84 به ارشاد ارایه دادیم، کاملا فرم سناریویی داشت... «مکبث» بهترین کار شکسپیر است... موضوع‌های همیشگی که گرفتارش هستیم. جاه‌طلبی. قدرت‌طلبی. نقش تعیین‌کننده زن‌ها، خیانت و... شما فقط از آقازاده‌ها صحبت می‌کنید. از خانم زاده‌ها صحبت نمی‌کنید... به دلیل ممیزی سه بار اسم کتاب را عوض کردم... گفته بودند از نظر لوکیشن و هزینه و اینها برای ساخت در ایران دشوار است ...
اطلاعات ریز و دقیقی از افراد، جریان‌ها و تحولات لحظه به لحظه‌ای که در نیمه نخست حکومت مصدق ارایه می‌دهد... باید توجه داشت که در جدال بین کاشانی و مصدق، هر دو جناح به تدریج به این نتیجه رسیدند که نیازی به طرف مقابل ندارند... دکتر مصدق یا نخواست یا نتوانست برخی پیشنهادهای بین‌المللی مثل پیشنهاد بانک جهانی را در مساله نفت قبول کند و جامعه بین‌المللی را به این سوق داد که دولت ایران سازش‌ناپذیر، مذاکره‌ناپذیر و مصالحه‌ناپذیر است ...
یک پیشگویی انجام می‌شود و پدر برای محافظت از پسرش و پسر برای نجات جان خود به تکاپو می‌افتند... هر کسی تو این مملکت چند پدرخوانده دارد. پدرخوانده دولت، خدا، سردار، مافیا و … وقتی به خانه می‌آمد کتاب می‌خواند و با شوریدگی و سرگشتگی درباره آنها صحبت می‌کرد. من هم می‌خواستم مثل آن نویسنده‌ها کتاب بنویسم و مثل آنها نویسنده شوم. توی خانه از این سردار و فلان شخصیت تعریف نمی‌کرد بلکه مسخره‌شان می‌کرد ...
هفته‌هاست که حتی یک ماهی نیامده است که به طعمه‌ی قلاب‌های او دهن بزند، ولی ناامید نمی‌شود و برای بار هشتاد و پنجم راه دریا را در پیش می‌گیرد... وقت ظهر، ماهی بزرگی به قلاب می‌اندازد... ماهی در اعماق حرکت می‌کند و قایق را به دنبال خود می‌کشد...ماهی‌گیر پیر زمزمه می‌کند: «ای ماهی، من دوستت دارم و احترامت می‌گذارم، خیلی احترامت می‌گذارم. ولی تو را خواهم کشت»... ماهی سیمین‌فامْ سرانجام خط‌های ارغوانی پوست خود را بر سطح دریا نشان می‌دهد ...
به رغم کم‌حجم بودنش در واقع یک کتابخانه عظیم است... یکی از چالش‌های زمخشری در تفسیر کشاف این بود که مثلا با عرفا گلاویز است، چون عقل کلی که عرفا مطرح می‌کنند برای‌شان قابل قبول نیست... از لحاظ نگرشی من اشعری هستم و ایشان گرایشات اعتزالی دارد... حاکم مکه وقتی می‌بیند زمخشری به مکه می‌رود، می‌گوید اگر تو نمی‌آمدی، من می‌خواستم به خوارزم بیایم و تقاضا کنم این متن را به پایان برسانی... هنوز تصحیح قابل قبولی از آن در اختیار نداریم ...