شرمین نادری نویسنده‌ای است که کارش را از نشریات شروع کرد و کم‌کم وارد دنیای نویسندگی شد. خیلی‌ها او را با قصه‌گویی‌هایش چه برای بزرگسالان و چه برای کودکان می‌شناسند. فضاسازی‌هایش در داستان‌هایش مختص خودِ اوست و در اغلب آثارش راوی قصه‌هایی قدیمی و گاه عجیب برای مخاطب است. از او به تازگی مجموعه داستانی به نام «مرگامرگی» منتشر شده که از همان ابتدا متفاوت آغاز می‌شود؛ این کتاب تقدیم شده به «اهالی عمارت نادری شیراز، از آدم گرفته تا ارواح». گفت‌وگوی ایبنا را می‌خوانید با این نویسنده درباره موضوع اصلی داستان‌های کتاب «مرگامرگی»:

شرمین نادری مجموعه داستان مرگامرگی

از عنوان کتاب «مرگامرگی» به نظر می‌رسد مخاطب با داستان‌هایی تلخ روبه‌رو باشد. کمی درباره موضوع محوری داستان‌های این کتاب و ایده شکل‌گیری آن‌ها توضیح می‌دهید؟
درونمایه اصلی داستان‌ها در مجموعه «مرگامرگی» مانند اغلب کتاب‌های دیگری که نوشته‌ام به باورهای عامیانه و قصه‌های مردم مربوط است. این نوشته‌ها برگرفته از داستان‌هایی است که مردم کوچه و بازار و روستاها تعریف می‌کنند و داستان‌ها فضایی جادویی دارند؛ یعنی فضایی متفاوت با فضای حقیقی و روزمره که پر است از خیال و اعتقادات عجیب و غریب مردم عامه.
داستان‌های این کتاب در دو تا سه سال گذشته شکل گرفته‌ و برخی از آن‌ها در نشریات هم به چاپ رسیده‌اند. یک سری از نوشته‌ها هم پیش از این چاپ نشده بودند که شامل مجموعه‌ داستان‌هایی است مرتبط به خانه پدربزرگ پدرم؛ همان خانه‌ای که یک داستان بلند به نام «ماه‌گرفته‌ها» درباره‌اش نوشته بودم که در قالب یک کتاب هم منتشر شده. در واقع برخی از داستان‌های این کتاب، داستان‌های کوتاهی درباره همین خانه و در ارتباط با کتاب «ماه‌گرفته‌ها» هستند که در مجموعه «مرگامرگی» آورده شده است. فضای داستانی هم رئالیسم جادویی و شامل همان خیالی است که همیشه در قصه‌های من وجود دارد.

آیا داستان‌ها زمان و مکان مشخصی دارند؟
ایده بیشتر داستان‌ها در سفرهایی شکل گرفتند که در حدود سه سال گذشته با هدف تجهیز کتابخانه در روستاها انجام دادم. در این سفرها ساکنان روستاها قصه‌های مختلفی برایم تعریف کردند که ایده اصلی داستان‌نویسی من شدند و مجموعه «مرگامرگی» را شکل دادند. در مورد زمان و مکان شکل‌گیری داستان‌ها هم شاید بتوانم بگویم داستان‌ها بی‌زمان هستند و مکان‌شان ایران.

این کتاب تقدیم شده به «اهالی عمارت نادری شیراز، از آدم گرفته تا ارواح». منظورتان از این تقدیمی چیست؟ کمی توضیح دهید که اصلا این عمارت در کجاست و اهالی‌اش چه کسانی هستند؟
چند داستان کوتاه در این مجموعه، به ماجرای کتاب «ماه‌گرفته‌ها» مربوط است. این کتاب را درباره عمارت قدیمی پدربزرگ پدرم، آقا بزرگ، نوشته‌ام و برگرفته از داستان‌های عجیب و غریبی است که عموهای پدرم درباره این عمارت تعریف می‌کردند که البته با خیال و رویا آمیخته شده‌اند.
بعد از انتشار رمان «ماه‌گرفته‌ها» خیلی‌ها از من می‌پرسیدند سرنوشت آن عمارت و اهالی آن چه شد. به همین دلیل چند داستان کوتاهی که در همین رابطه نوشته بودم را در این مجموعه گنجاندم. در رمان «ماه‌گرفته‌ها» نمی‌خواستم بگویم داستان‌ها در کدام شهر شکل گرفته‌اند ولی بعد از انتشار آن کتاب با خیال راحت توانستم داستان‌های کتاب «مرگامرگی» را به اهالی عمارت نادری شیراز تقدیم کنم.

عنوان کتاب «مرگامرگی» انتخاب شده؛ این کلمه اشاره به چه مفهومی دارد؟ چرا این نام را انتخاب کردید در حالی‌که عنوان هیچ کدام از داستان‌های کتاب مرگامرگی نیست؟
مرگامرگی آنطور که در لغتنامه دهخدا آمده به معنای بلای عام است، چیزی مشابه اتفاقی که در این دو سال برای مردم کل دنیا افتاد. بلای عام می‌تواند ذات‌الریه ۱۲۹۷ باشد یا وبای دوره ناصری. این بلای عام در عصر ما هم اتفاق افتاده و مرگامرگی عنوان یکی از داستان‌های کتاب بود که حذف شد، اما من عنوان‌داستان را به یادگار برای عنوان اصلی کتاب حفظ کردم.
معتقدم قصه و اسطوره برای این به وجود آمده که پیشینیان ما تجربیات غیرقابل توضیحی داشتند و می‌خواستند تجربه خودشان را در مورد آن اتفاق‌ها به دیگران منتقل کنند، به همین دلیل است که قصه و اسطوره به وجود آمد. با خود فکر کردم شاید آیندگان ما هم بخواهند قصه‌ای از ما درباره این سال‌های عجیب و سخت بشنوند، پس چه بهتر که ما به رویایی‌ترین شکل این موضوعات را تعریف کنند.

و سخن پایانی؟
دوست داشتم مجموعه داستان‌هایم در کتاب «مرگامرگی» بسیار پربارتر باشد؛ اما این امکان به وجود نیامد. با این حال خوشحال می‌شوم که افراد مختلف داستان‌های این کتاب را با صدای خودشان بخوانند، زیرا این روزها انگار شنیدن کتاب صوتی آسان‌تر است و من دوست دارم داستان‌هایم را از زبان مخاطبان بشنوم.

درباره کتاب:
در بخشی از داستان «خارتوران» از مجموعه «مرگامرگی» آمده است:
«زیر درخت انار رشته گیس‌های سفید زن را پیداکرده بودند که از زیر سنگ‌های روی‌هم چیده شده پیدا بود. محیط‌بانی که رفته بود انار بچیند اول خیال کرده بود مثل همیشه حیوانی تکه باقی‌مانده‌های خوراک ظهرش را جاگذاشته و بعد اما دسته‌ای موی سفید دیده بود که زیر سنگ‌ها باد می‌خورد و هول کرده بود.
مرد یک دور دور خودش چرخیده بود و به صحرایی نگاه کرده بود که مثل گرگی هار می‌چرخید دور درخت و آن‌وقت خم‌شده بود و تکه سنگ‌ها را برداشته بود و دسته موی سفید موجی خورده بود و با باد رفته بود و چند دانه‌اش هم رشته‌رشته، نشسته بود روی درخت انار که انگار سرخم کرده بود و توی گور تازه را نگاه می‌کرد.
نمی‌دانم ظهر بود یا عصر که مرد بیسیم زده بود به مرکز و گفته بود یک نفر را اینجا در منطقه فلان و به یسار دفن کرده‌اند، فقط می‌دانم قاتل را دم غروب گرفتند...»

مجموعه داستان «مرگامرگی» نوشته شرمین نادری در ۲۰۰ صفحه و با جلد شومیز به قیمت ۴۵ هزار تومان از سوی انتشارات بان راهی کتابفروشی‌ها شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

راسکلنیکوف بر اساس جان‌مایه‌ای از فلسفه هگل دست به جنایت می‌زند... انسان‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کند: نخست انسان‌های عادی که می‌بایست مطیع باشند و حق تجاوز از قانون را ندارند و دوم انسان‌های که او آن را «مافوق بشر» یا غیرعادی می‌نامد و اینان مجازند که برای تحقق اهداف والای خود از قانون عدول کنند... به زعم او همه‌ی قانون‌گذاران و بنیان‌گذاران «اصول انسانیت» به نوعی متجاوز و خونریز بوده‌اند؛ ناپلئون، سولن و محمد را که از او تحت عنوان «پیامبر شمشیر» یاد می‌کند از جمله این افراد استثنایی می‌‌داند ...
انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...