شرمین نادری نویسنده‌ای است که کارش را از نشریات شروع کرد و کم‌کم وارد دنیای نویسندگی شد. خیلی‌ها او را با قصه‌گویی‌هایش چه برای بزرگسالان و چه برای کودکان می‌شناسند. فضاسازی‌هایش در داستان‌هایش مختص خودِ اوست و در اغلب آثارش راوی قصه‌هایی قدیمی و گاه عجیب برای مخاطب است. از او به تازگی مجموعه داستانی به نام «مرگامرگی» منتشر شده که از همان ابتدا متفاوت آغاز می‌شود؛ این کتاب تقدیم شده به «اهالی عمارت نادری شیراز، از آدم گرفته تا ارواح». گفت‌وگوی ایبنا را می‌خوانید با این نویسنده درباره موضوع اصلی داستان‌های کتاب «مرگامرگی»:

شرمین نادری مجموعه داستان مرگامرگی

از عنوان کتاب «مرگامرگی» به نظر می‌رسد مخاطب با داستان‌هایی تلخ روبه‌رو باشد. کمی درباره موضوع محوری داستان‌های این کتاب و ایده شکل‌گیری آن‌ها توضیح می‌دهید؟
درونمایه اصلی داستان‌ها در مجموعه «مرگامرگی» مانند اغلب کتاب‌های دیگری که نوشته‌ام به باورهای عامیانه و قصه‌های مردم مربوط است. این نوشته‌ها برگرفته از داستان‌هایی است که مردم کوچه و بازار و روستاها تعریف می‌کنند و داستان‌ها فضایی جادویی دارند؛ یعنی فضایی متفاوت با فضای حقیقی و روزمره که پر است از خیال و اعتقادات عجیب و غریب مردم عامه.
داستان‌های این کتاب در دو تا سه سال گذشته شکل گرفته‌ و برخی از آن‌ها در نشریات هم به چاپ رسیده‌اند. یک سری از نوشته‌ها هم پیش از این چاپ نشده بودند که شامل مجموعه‌ داستان‌هایی است مرتبط به خانه پدربزرگ پدرم؛ همان خانه‌ای که یک داستان بلند به نام «ماه‌گرفته‌ها» درباره‌اش نوشته بودم که در قالب یک کتاب هم منتشر شده. در واقع برخی از داستان‌های این کتاب، داستان‌های کوتاهی درباره همین خانه و در ارتباط با کتاب «ماه‌گرفته‌ها» هستند که در مجموعه «مرگامرگی» آورده شده است. فضای داستانی هم رئالیسم جادویی و شامل همان خیالی است که همیشه در قصه‌های من وجود دارد.

آیا داستان‌ها زمان و مکان مشخصی دارند؟
ایده بیشتر داستان‌ها در سفرهایی شکل گرفتند که در حدود سه سال گذشته با هدف تجهیز کتابخانه در روستاها انجام دادم. در این سفرها ساکنان روستاها قصه‌های مختلفی برایم تعریف کردند که ایده اصلی داستان‌نویسی من شدند و مجموعه «مرگامرگی» را شکل دادند. در مورد زمان و مکان شکل‌گیری داستان‌ها هم شاید بتوانم بگویم داستان‌ها بی‌زمان هستند و مکان‌شان ایران.

این کتاب تقدیم شده به «اهالی عمارت نادری شیراز، از آدم گرفته تا ارواح». منظورتان از این تقدیمی چیست؟ کمی توضیح دهید که اصلا این عمارت در کجاست و اهالی‌اش چه کسانی هستند؟
چند داستان کوتاه در این مجموعه، به ماجرای کتاب «ماه‌گرفته‌ها» مربوط است. این کتاب را درباره عمارت قدیمی پدربزرگ پدرم، آقا بزرگ، نوشته‌ام و برگرفته از داستان‌های عجیب و غریبی است که عموهای پدرم درباره این عمارت تعریف می‌کردند که البته با خیال و رویا آمیخته شده‌اند.
بعد از انتشار رمان «ماه‌گرفته‌ها» خیلی‌ها از من می‌پرسیدند سرنوشت آن عمارت و اهالی آن چه شد. به همین دلیل چند داستان کوتاهی که در همین رابطه نوشته بودم را در این مجموعه گنجاندم. در رمان «ماه‌گرفته‌ها» نمی‌خواستم بگویم داستان‌ها در کدام شهر شکل گرفته‌اند ولی بعد از انتشار آن کتاب با خیال راحت توانستم داستان‌های کتاب «مرگامرگی» را به اهالی عمارت نادری شیراز تقدیم کنم.

عنوان کتاب «مرگامرگی» انتخاب شده؛ این کلمه اشاره به چه مفهومی دارد؟ چرا این نام را انتخاب کردید در حالی‌که عنوان هیچ کدام از داستان‌های کتاب مرگامرگی نیست؟
مرگامرگی آنطور که در لغتنامه دهخدا آمده به معنای بلای عام است، چیزی مشابه اتفاقی که در این دو سال برای مردم کل دنیا افتاد. بلای عام می‌تواند ذات‌الریه ۱۲۹۷ باشد یا وبای دوره ناصری. این بلای عام در عصر ما هم اتفاق افتاده و مرگامرگی عنوان یکی از داستان‌های کتاب بود که حذف شد، اما من عنوان‌داستان را به یادگار برای عنوان اصلی کتاب حفظ کردم.
معتقدم قصه و اسطوره برای این به وجود آمده که پیشینیان ما تجربیات غیرقابل توضیحی داشتند و می‌خواستند تجربه خودشان را در مورد آن اتفاق‌ها به دیگران منتقل کنند، به همین دلیل است که قصه و اسطوره به وجود آمد. با خود فکر کردم شاید آیندگان ما هم بخواهند قصه‌ای از ما درباره این سال‌های عجیب و سخت بشنوند، پس چه بهتر که ما به رویایی‌ترین شکل این موضوعات را تعریف کنند.

و سخن پایانی؟
دوست داشتم مجموعه داستان‌هایم در کتاب «مرگامرگی» بسیار پربارتر باشد؛ اما این امکان به وجود نیامد. با این حال خوشحال می‌شوم که افراد مختلف داستان‌های این کتاب را با صدای خودشان بخوانند، زیرا این روزها انگار شنیدن کتاب صوتی آسان‌تر است و من دوست دارم داستان‌هایم را از زبان مخاطبان بشنوم.

درباره کتاب:
در بخشی از داستان «خارتوران» از مجموعه «مرگامرگی» آمده است:
«زیر درخت انار رشته گیس‌های سفید زن را پیداکرده بودند که از زیر سنگ‌های روی‌هم چیده شده پیدا بود. محیط‌بانی که رفته بود انار بچیند اول خیال کرده بود مثل همیشه حیوانی تکه باقی‌مانده‌های خوراک ظهرش را جاگذاشته و بعد اما دسته‌ای موی سفید دیده بود که زیر سنگ‌ها باد می‌خورد و هول کرده بود.
مرد یک دور دور خودش چرخیده بود و به صحرایی نگاه کرده بود که مثل گرگی هار می‌چرخید دور درخت و آن‌وقت خم‌شده بود و تکه سنگ‌ها را برداشته بود و دسته موی سفید موجی خورده بود و با باد رفته بود و چند دانه‌اش هم رشته‌رشته، نشسته بود روی درخت انار که انگار سرخم کرده بود و توی گور تازه را نگاه می‌کرد.
نمی‌دانم ظهر بود یا عصر که مرد بیسیم زده بود به مرکز و گفته بود یک نفر را اینجا در منطقه فلان و به یسار دفن کرده‌اند، فقط می‌دانم قاتل را دم غروب گرفتند...»

مجموعه داستان «مرگامرگی» نوشته شرمین نادری در ۲۰۰ صفحه و با جلد شومیز به قیمت ۴۵ هزار تومان از سوی انتشارات بان راهی کتابفروشی‌ها شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

آثاری از این دست فقط ما را عالم‌تر یا محقق‌تر نمی‌کنند، بلکه حال ما را خوش‌تر و خوب‌تر می‌کنند... می‌گوید مفاهیم اخلاقی 8 تاست... ما نخست قهرمانان اخلاقی و قدیسان اخلاقی و فرزانگان اخلاقی (به صورت خلاصه اسوه‌های اخلاقی) را تشخیص می‌دهیم، سپس می‌گوییم هر چه در اینها هست، از نظر اخلاقی خوب یا درست یا فضیلت است... اما ما نمی‌توانیم به احساسات و عواطف صرف تکیه کنیم... ممکن است کسی از یک جنبه الگو باشد و از جنبه‌های دیگر خیر... پس ما معیاری مستقل از وجود الگوها یا اسوه‌ها داریم! ...
شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...