کتاب «خطوط تفننی در ایران» اثری پژوهشی است که سیر تاریخی بدایع در حوزه هنر خوشنویسی را بررسی می‌کند.

خطوط تفننی در ایران تکتم رحمانی

به گزارش کتاب نیوز به نقل از هنرآنلاین، کتاب «خطوط تفننی در ایران» نوشته تکتم رحمانی با مقدمه‌ دکتر حمیدرضا قلیچ‌خانی از سوی انتشارات عقربه به تازگی منتشر شده است.

این کتاب پژوهشی به یکی از موضوعات خارج از سیر تاریخ هنر خوشنویسی پرداخته و زمینه‌‌های که باعث شکل‌گیری نقاشی‌خط در دنیای امروز شده را بررسی کرده است.

از آنجا که خط هنر اول مسلمانان و دامنه گستره زیبایی‌شناسی آن در حوزه جغرافیای ایران اتفاق افتاده، تکتم رحمانی در این کتاب به یکی از رسوم قابل توجه در میان خوشنویسان گذشته پرداخته است.

همانگونه که در مقدمه کتاب آمده است: «خطاطان هنرور پس از تسلط بر اقلام مختلف، خاطر هنرجوی خود را بفروع و خطوط تفننی تسلی می‌بخشند. این آثار به سبب تصرف شخصی که در قواعد خوشنویسی آن‌ها شده است، در ذیل خطوط مشخص و معروف اسلامی و ایرانی نمی‌گنجند. خطوطی که جنبه تزئین و آرایشی آن بیش از جنبه رعایت اصول خوشنویسی مطرح است و اوج این بدایع و تنوع در استفاده از خطوط و اقلام تفننی را در دوره قاجار شاهدیم. ترکیب‌هایی عجیب که به عمد از اصول خوشنویسی خارج است و آراسته به صفا و بهجت‌اند.»

تکتم رحمانی در کتاب «خطوط تفننی در ایران» از اولین نمونه‌های کوفی‌های تزئینی تا قطعه‌هایی که به تسامح نقاشی‌خط نامیده می‌شوند را در دوره‌های گوناگون تاریخی در این کتاب ذکر می‌کند و به شرح این گونه‌ آثار می‌پردازد. با توجه به کمبود منابع مطالعاتی در حوزه نقاشی‌خط سنتی ایران، این پژوهش بستری است که بنیان‌های نظری این هنر را گردآوری کرده است. .

کتاب «خطوط تفننی در ایران» نوشته تکتم رحمانی، در 120 صفحه به قیمت 70 هزار تومان از سوی انتشارات عقربه در دسترس علاقمندان به هنر قرار گرفته است.

................ هر روز با کتاب ...............

شاه می‌خواست بین استبداد پادشاهی سنتی و سنت دموکراتیک غربی آشتی ایجاد کند... اصلاحات ارضی موجب کاهش شدید پایگاه اقتدار سنتی زمین‌دارها و توسعه پایگاه اقتدار محدود شاه شد؛ سپاه‌های دانش، بهداشت و ترویج و آبادانی فاصله بین مناطق شهری و روستایی را پر کردند و نفوذ و کنترل رژیم بر حوزه‌های دور از دسترس را میسر نمودند ضمن آنکه به گسترش ماشین نظامی شاه مشروعیت بخشیدند... بیشتر تحلیل‌ها و داده‌ها مربوط به دهه 1340و 1350 است ...
نازی‌ها در فیلم‌های زندگینامه‌ای‌شان درباره چهره‌هایی چون بیسمارک یا فردریک کبیر وجوهی از شخصیت آنها را پررنگ می‌کردند که یادآور تصویری بود که در رسانه‌ها از هیتلر ساخته بودند... فیلمفارسی‌های روستایی نیمه نخست دهه چهل در تبلیغ اصلاحات ارضی گشاده‌دستند... ساختمان پلاسکو و فروشگاه بزرگ ایران که در فیلم‌های دهه چهل تجدد و مصرف‌گرایی را نمایندگی می‌کنند، در اخلاف دهه پنجاهی آنها وسیله‌ای برای نمایش شکاف طبقاتی‌اند ...
هفته‌هاست که حتی یک ماهی نیامده است که به طعمه‌ی قلاب‌های او دهن بزند، ولی ناامید نمی‌شود و برای بار هشتاد و پنجم راه دریا را در پیش می‌گیرد... وقت ظهر، ماهی بزرگی به قلاب می‌اندازد... ماهی در اعماق حرکت می‌کند و قایق را به دنبال خود می‌کشد...ماهی‌گیر پیر زمزمه می‌کند: «ای ماهی، من دوستت دارم و احترامت می‌گذارم، خیلی احترامت می‌گذارم. ولی تو را خواهم کشت»... ماهی سیمین‌فامْ سرانجام خط‌های ارغوانی پوست خود را بر سطح دریا نشان می‌دهد ...
به رغم کم‌حجم بودنش در واقع یک کتابخانه عظیم است... یکی از چالش‌های زمخشری در تفسیر کشاف این بود که مثلا با عرفا گلاویز است، چون عقل کلی که عرفا مطرح می‌کنند برای‌شان قابل قبول نیست... از لحاظ نگرشی من اشعری هستم و ایشان گرایشات اعتزالی دارد... حاکم مکه وقتی می‌بیند زمخشری به مکه می‌رود، می‌گوید اگر تو نمی‌آمدی، من می‌خواستم به خوارزم بیایم و تقاضا کنم این متن را به پایان برسانی... هنوز تصحیح قابل قبولی از آن در اختیار نداریم ...
نخستین بخش از سه‌گانه‌ پی‌پی جوراب‌بلند در کشتی و پی‌پی جوراب‌بلند در دریاهای جنوب... دخترکی نه‌ساله به تنهایی در خانه‌ای چوبی در وسط باغی خودرو، واقع در یکی از شهرهای کوچک سوئد، زندگی می‌کند... تقریباً یتیم است، زیرا که مادرش مرده است و پدرش در جزیره‌ی دوردستی در آفریقا حکومت می‌کند... با شادی آمیخته به ترس خود را به دست ماجراهای افسارگسیخته‌ای می‌سپارند... برداشت‌های سنتی از تعلیم و تربیت را دگرگون می‌کند ...