کتاب «واج‌شناسی شاهنامه (پژوهشی در خوانش واژگان شاهنامه)» نوشته جلال خالقی مطلق توسط انتشارات دکتر محمود افشار منتشر و راهی بازار نشر شد.



به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، یکی از بایسته‌ترین پژوهش‌ها درباره متن شاهنامه، تعیین خوانش واژه‌های آن است، به‌ترتیبی که خود سراینده می‌خواند. رسیدن به این‌هدف، به‌علت نداشتن متون مشکول از زمان و زیستگاه سراینده به‌طور دقیق انجام‌پذیر نیست. اما نویسنده اثر پیش‌رو تلاش کرده با بهره‌گیری از همه منابع موجود خوانش احتمالی سراینده را که در مواردی خوانش حتمی او و در مواردی خوانش نزدیک به زمان او خواهد بود تعیین کند.

به‌این‌ترتیب خالقی تلاش کرده برای تعیین خوانش واژه‌های شاهنامه، نخست وضعیت هر واژه را در دو دوره که با فاصله زمانی نسبتاً کوتاهی پیش و پس از شاهنامه قرار گرفته‌اند بررسی کند. دوره اول، زبان پارسی میانه (پارسیگ) است که گهگاه گونه پارتی (پهلویگ) و مانوی (پارتی تُرفانی) آن هم افزوده‌ شده و در مورد نام افراد گاه ریخت اوستایی و اینجا و آنجا ریخت پارسی باستان (در این کتاب: پایا) نیز آورده شده است. دوره دوم هم، متن دستنوشته پنچ کتاب از سده پنجم هجری به نام‌های ۱. الابنیة عن الحقایق الادویة، ۲. (بخشی از) شرح التعرّف لمذهب التصوّف، ۳. هدایة المتعلمین فی الطّب، ۴. معانی کتاب الله تعالی و تفسیره المنیر، ۵. تفسیر قرآن پاک است.

خوانش واژگان در این‌دو دوره ،در کنار توانش قافیه در خود شاهنامه، مهم‌ترین ملاک و دستمایه خالقی در تعیین خوانش احتمالی یا حتمی واژگان شاهنامه است. با این‌حال، این‌پژوهشگر از چند مأخذ دیگر نیز چون فرهنگ جهانگیری و برهان قاطع و فرهنگ زبان تاجیکی بهره گرفته‌ است. وی پس از ثبت خوانش هر واژه در متون و برخی گویش‌ها، آنگاه به بررسی آن واژه در شاهنامه پرداخته‌ و خواننده را از درجه کاررفت هر واژه در شاهنامه آگاه کرده‌ است. پس از آن هم، نظر خود را درباره هر واژه به گونه‌ای که از پیش در سرواژه (مدخل) آمده، ذکر کرده‌اند.

واژه‌های بررسی‌شده در کتاب واج‌شناسی شاهنامه، نخست طبق موضوع همخوان‌ها (صامت‌ها) و واکه‌ها (مصوت‌ها) و سپس به ترتیب الفبایی تنظیم شده‌اند. خالقی برای نگهداشت احتیاط علمی، خوانش خود را غالباً محتمل، محتمل‌تر و نزدیک‌تر نامیده است.

این‌کتاب با ۶۸۰ صفحه، شمارگان ۲ هزار و ۲۰۰ نسخه و قیمت ۱۵۰ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ..............

دختر به پدر می گوید: برای تو همه جا میدون جنگه، ولی برای من نه... درباره‌ی یک زخم ناسور ملی ست، که این بار، از یک دعوای مضحک دونفره، سر باز کرده است. یک زخمی قومیتی، یک زخم مذهبی، یک زخم به پشتوانه‌ی سالها جنگ داخلی... فهمیدن اینکه همیشه و همه جا و در برابر همه کس نیاز به روحیه جنگاوری و سلحشوری نیست، و هر اختلافی را نباید تبدیل به جنگ حیثیتی کرد؛ سخت است ولی لازم ...
گوشه‌هایی مهم از تاریخ تجدد در ایران... 6 محصل مسلمان از ایران، برای آموختن علوم جدید و آشنایی با تمدن غرب وارد لندن می‌شوند... روبه‌رو شدن با تندروهای مسیحی، تبشیری های متعصب، حلقه‌ی فراماسون‌های پنهان کار، انجمن‌های کارگری رادیکال... جامعه‌ای که تصویر دقیقی از آن در آثار جین آستین ترسیم شده است... یکی از آنها نام کتاب خاطرات خود از این سفر را «حیرت نامه» نامید ...
ماجرای گروه پیکان سیاه در زمان جنگ گل‌ها در انگلستان اتفاق می‌افتد... پدر ریچارد را کشته است تا بتواند قیم او شود و از دارایی‌اش سوءاستفاده کند... ریاکار، خائن، مرافعه‌جو و پیمان‌شکن است و حتی حاضر است در گرماگرم جنگ تغییر تابعیت بدهد تا بتواند از بدبختی شکست‌خوردگان بهره‌برداری کند... جان، در واقع جواناست! دختری یتیم که سر دانیل، قصد دارد او را به همسری ریچارد دربیاورد ...
بازنویسی بخشی از روایت هفت پیکر... یکی از چکمه‌های سمانه گم می‌شود... کابوس‌های جوانی را حکایت می‌کند که خاطرات پدر مرده‌اش، شهر زادگاهش یعنی اصفهان و رودخانه زاینده رود او را به مرز پریشانی می‌رساند... روایت‌گر پسر خنگی است که تا پیش از رفتن به مدرسه حرف نمی‌زند... باید به تنهایی چند اسیر عراقی را به پشت جبهه منتقل کند... تصمیم می گیرد که با همسر واقعی اش همبازی شود ...
ماجرای رستم و سهراب، تنها موردی است که در آن پدری ناخواسته فرزندش را -چون که معترض حکومت شاه ایران شده بود- می‌کشد و تراژدی فرزندکشی را رقم می‌زند... تنها زن باقرآباد که بلد است از روی کتاب شعر بخواند... با یکه‌بزن‌های دیگر به طمع پول همراه شده تا دل «آذر» را به دست بیاورد... اما آذر دلش برای زندگی با «گروهبان رستمی» هوایی شده... معلوم نمی‌شود این مادر متفاوت و قوی، چه تأثیری در زندگی سالار داشته ...