آناتومی یک سقوط | شهرآرانیوز


«تیتو مبتلا به فلج مغزی است.» کتاب با تیتو آغاز می‌شود و با او به پایان می‌رسد. شاید از همان ابتدا باید فهمید که تیتو قرار است مرکز ثقل تمام روایت باشد؛ همان‌طور که نویسنده می‌گوید: «تیتو قانون جاذبه من بود. متر و معیاری که با آن افتادم به اندازه گیری واقعیت»

افتادن» [The fall : a father's memoir in 424 steps]

دیوگو مایناردی [Diogo Mainardi]، نویسنده و روزنامه‌نگار برزیلی، سال‌ها با نوشته‌های صریح و طعنه‌آمیزش درباره‌ی سیاست و جامعه شناخته شده است. او از چهره‌های جنجالی مطبوعات برزیل به شمار می‌رود؛ نویسنده‌ای که در نوشته‌هایش کمتر ملاحظه‌ی جناح‌ها و جریان‌های سیاسی را می‌کند و همین رویکرد برایش هم طرفداران جدی به همراه داشته و هم مخالفان سرسخت. مایناردی در کنار فعالیت روزنامه‌نگاری، از بنیان‌گذاران یکی از سایت‌های خبری تأثیرگذار برزیل است. «افتادن» [The fall : a father's memoir in 424 steps] وجه متفاوتی از نویسندگی او را نشان می‌دهد؛ جایی که به‌جای سیاست و جامعه، زندگی شخصی و تجربه‌ی پدر شدن به موضوع اصلی نوشته‌هایش تبدیل می‌شود.

دیوگو مایناردی در «افتادن» به دنبال مقصر فلج مغزی پسرش می‌گردد. تیتو هنگام تولد در بیمارستانی در ونیز، بر اثر یک اشتباه پزشکی دچار فلج مغزی می‌شود. نویسنده برای پیدا کردن علت، زنجیره‌ای از اتفاقات را دنبال می‌کند. جست‌وجویش را حتی از پی‌ترو لامباردو، معمار بیمارستان، آغاز می‌کند؛ ساختمانی که زیبایی معماری‌اش یکی از دلایلی بوده که مایناردی آن را برای تولد فرزندش انتخاب کرده است. او قدم‌به‌قدم به عقب برمی‌گردد و می‌کوشد رابطه‌ای میان اتفاقات پیدا کند. گویی اگر بتواند تمام علت‌ها را کنار هم بچیند، سرانجام به نقطه‌ای می‌رسد که می‌توانست از وقوع این اتفاق جلوگیری کند.

اما مایناردی واقعاً به دنبال چیست؟ آیا پیدا کردن مقصر می‌تواند چیزی را تغییر دهد؟ آیا دانستن اینکه کدام تصمیم، کدام اشتباه یا کدام اتفاق باعث وضعیت تیتو شده، می‌تواند از سنگینی این واقعیت کم کند؟ نویسنده در این جست‌و‌جو گاهی چنان در احساسات و خاطراتش غرق می‌شود که مسیر اصلی روایت را فراموش می‌کنیم. او از تیتو به تاریخ، از تاریخ به پزشکی، از معماری به خاطرات شخصی و از یک اتفاق کوچک به زنجیره‌ای طولانی از علت و معلول می‌رسد. ما هم همراه او وارد این مسیر‌های فرعی می‌شویم؛ مسیری که شاید مقصد مشخصی نداشته باشد.

اما در پس تمام این جست‌وجوها، رابطه پدر و پسر قرار دارد. تیتو در ابتدا برای نویسنده یادآور یک فاجعه و چیزی است که باید برایش توضیحی پیدا کند. با گذشت زمان، این نگاه تغییر می‌کند. تیتو از جایگاه کودکی که ممکن است دیگران با ترحم به او نگاه کنند، بیرون می‌آید و به مرکز جهان پدرش تبدیل می‌شود. او دیگر صرفاً موضوع یک اتفاق ناگوار نیست؛ بلکه معیاری تازه برای دیدن جهان است. مایناردی کم‌کم درمی‌یابد که واقعیت را باید با حضور تیتو فهمید، نه اینکه تیتو را با معیار‌های از پیش تعیین‌شده جهان اندازه گرفت.

این ساختار، همراه با ارجاعات فراوان تاریخی، فرهنگی و پزشکی، گاهی خواندن کتاب را دشوار می‌کند. ایتالیایی بودن فضای روایت و حجم زیاد جزئیات نیز می‌تواند برای بعضی خوانندگان جذاب و برای برخی دیگر خسته‌کننده باشد. بااین‌حال، همین رفت‌وآمد‌ها و پراکندگی‌ها تا حد زیادی بازتاب ذهن نویسنده‌ای است که تلاش می‌کند برای اتفاقی در زندگی‌اش معنایی پیدا کند.

«افتادن» در نهایت فقط روایت پدری نیست که به دنبال مقصر می‌گردد؛ روایت تغییر نگاه او به پسری است که تمام جهانش را دگرگون کرده است. شاید مایناردی هرگز نتواند پاسخ تمام پرسش‌هایش را پیدا کند، اما در این مسیر به چیزی می‌رسد که از یافتن مقصر مهم‌تر است: تیتو دیگر مسئله‌ای برای حل کردن نیست؛ خود او پاسخ بسیاری از پرسش‌های پدرش درباره زندگی است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ................

جلد سوم از جایی آغاز می‌شود که دو بحث قبلی به سیاست می‌رسند: اگر آزادی به قانون عمومی و نظم غیرمتمرکز نیاز دارد، چگونه باید قدرت سیاسی را مهار کرد؟ در واقع، کتاب از اقتصاد شروع نمی‌شود و به سیاست ختم نمی‌شود؛ بلکه از محدودیت دانش انسان آغاز می‌کند و به محدودیت قدرت انسان می‌رسد... زبان، عرف، بخش مهمی از حقوق و البته بازار، بدون طراحی و برنامه‌ریزی ایجاد شده و حاصل مشارکت میلیون‌ها انسان است... آیا انسان می‌تواند جامعه را به‌طور عقلانی و از بالا طراحی کند؟ ...
نویسنده سعی دارد به این پرسش اساسی پاسخ دهد که آیا مشروعیت و ساختار حاکمیت در اسلام می‌تواند بر پایه‌ی عقد «وکالت» (نمایندگی از طرف مردم و شهروندان) استوار باشد یا لزوماً باید در قالب «ولایت» تعریف شود؟... در اسلام، هیچ‌کس بر دیگری حق حکومتِ تحمیلی ندارد؛ بلکه این حقِ خودِ انسان‌هاست که برای اداره‌ی زندگی اجتماعی‌شان، نماینده و وکیل انتخاب کنند. بنابراین، مشروعیتِ اعمال قدرت در دولت، از تنفیذ و توکیل آحاد شهروندان نشأت می‌گیرد ...
پرسش اصلی رمان صرفاً این نیست که آیا آرمان‌ها شکست خورده‌اند یا نه.پرسش عمیق‌تر این است: انسان پس از شکست آرمان‌ها چگونه می‌تواند همچنان معنا و هویت خود را حفظ کند؟... پاسخی که ابراهیم برمی‌گزیند، نه پیروزی است و نه تسلیم. او راهی دیگر را انتخاب می‌کند: پذیرفتن شکست تاریخی، بدون آنکه به خیانت، گریز از واقعیت یا انکار زندگی پناه ببرد ...
گویی انسان‌ها ترمزِ خود را از دست داده‌اند و آن کُدِ اخلاقی که نگهبان عقل سلیم بود، فروریخته است. در دنیای امروز، همه می‌خواهند فاشیست باشند؛ یعنی می‌خواهند نفرت، محورِ زندگی‌شان باشد... ما با گوشت و پوست خود احساس کردیم «دیگری» بودن چه معنایی دارد... نوشتن پاسخی است به بی‌عدالتی‌هایی که ما را احاطه کرده‌اند، و در عین حال، ستایشی است از زیبایی زندگی و شادی‌هایش ...
انسان‌ها با ترس، طمع، امید، حسرت و مقایسه زندگی می‌کنند و همین احساسات، حتی در آگاه‌ترین افراد، تصمیم‌های مالی را شکل می‌دهد. از این منظر، «روان‌شناسی پول» بیش از آنکه درباره پول باشد، کتابی درباره انسان معاصر و رابطه پرتنش او با مفهوم ثروت و دارایی است... اوزل به‌جای ارائه نسخه‌های مستقیم یا توصیه‌های دستوری، تجربه زندگی سرمایه‌گذاران، کارآفرینان، میلیاردرها و حتی افراد عادی را روایت می‌کند و از دل این داستان‌ها روایت خود را برمی‌سازد و بحث را به پیش می‌راند ...