کتاب «مصاحبه با تاریخ‌سازان عصر قاجار و مشروطیت» (مجموعه مصاحبه‌های مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی و خارجی با مقامات و رجال سیاسی، اجتماعی، نظامی و مذهبی در دوره قاجار و مشروطیت 1860 ـ 1952) به کوشش مسعود کوهستانی‌نژاد از سوی پیام امروز منتشر شد.

مصاحبه با تاریخ‌سازان عصر قاجار و مشروطیت مسعود کوهستانی‌نژاد

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا،‌ انقلاب مشروطیت ایران فارغ از نتایج و دستاوردهای آن، به عنوان یکی از عظیم‌ترین و تأثیرگذارترین وقایع چند قرن اخیر ایران به شمار آمده و تأثیر بسیار گسترده‌ای بر کلیه ابعاد زندگانی اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، هنری و اقتصادی ایران باقی گذارد. به گونه‌ای که تاریخ معاصر ایران را به نحوی اساسی دگرگون کرد. اگر انقلاب مشروطیت را نه‌فقط از بعد سیاسی، بلکه به طور همه‌جانبه مورد توجه قرار دهیم، در حدود یک‌ونیم قرن از شروع وجه فرهنگی آن می‌گذرد.

انقلابی که آغاز آن از تحولات اواسط دوره ناصرالدین شاه شروع و به مرور زمان در ابعاد فرهنگی و اجتماعی گسترش یافته و سپس به امور سیاسی تسری پیدا کرده و در نهایت در سال 1324 قمری در ایران پیروز شده و نظام سیاسی ـ حکومتی کشور را مشروطه کرد. اما طی دو دهه پس از آن و برخلاف امیدها، آرزوها و رؤیاهای انقلابیون، تیره‌ترین ایام چند قرن اخیر ایران رقم خورد. تجاوزات و مداخلات بی‌پایان قدرت‌های خارجی و به‌ویژه روس‌ها و انگلیس‌ها در امور داخلی ایران به اندازه‌ای رسید که کشور تقریباً در تحت کنترل آن دولت‌ها قرار گرفت. افزون بر آن از‌هم‌گسیختگی نظام حکومتی و دولتی ایران، درگیرشدن ناخواسته ایران در جنگ جهانی اول و وقوع قحطی گسترده در کشور از مهم‌ترین عوامل فروپاشی ایران در دو دهه پس از پیروزی انقلاب مشروطیت محسوب می‌شود.

چنین وضعیتی سبب شد از اوایل دهه 1300 به بعد تفکرات، نگرش‌ها و بینش‌ها و داوری‌های متفاوتی از جوهره اندیشه و تفکر مشروطیت، در فضای عمومی جامعه ایران از جمله فضای سیاسی و فرهنگی کشور رواج یافته و پشتوانه دولت تمرکزگرایی شود که کمترین تعهد را نسبت به جوهره انقلاب مشروطیت و نظام سیاسی ـ فرهنگی برآمده از آن نداشت.

مطبوعات یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ورد افکار و تکنولوژی ارتباطی مدرن به ایران بوده و متقابلاً به‌نوبه خود نقش بسیار مهم و حیاتی در شکل‌گیری انقلاب مشروطیت در تمام ابعاد آن در ایران داشت. انتشار روزنامه «وقایع اتفاقیه» هم‌زمان با شروع تحولات ساختاری در ایران شده و آن روزنامه افزون بر اینکه مظهری از آغاز تحولات به شمار می‌آید، متقابلاً تأثیر مهمی در روند انجام اصلاحات در ایران عصر ناصرالدین شاه باقی گذارد. به مرور زمان و با افزایش تعداد عناوین جراید چاپ‌شده، مطبوعات به یک قدرت تأثیرگذار در تحولات ایران بدل شد. هم‌زمان با گسترش مطبوعات فارسی‌زبان در میان جامعه‌های ایرانیان در خارج از کشور، از قاهره تا کلکته و از قفقاز تا جده و اروپا، افزون‌تر شدن قدرت مطبوعات را در تحولات داخلی ایران به همراه داشت. این روند به‌ویژه از اواسط عصر ناصرالدین شاه و با شروع انقلاب فرهنگی مشروطیت بیش از پیش نمایان شد.

از جمله مطالب مهم چاپ‌شده در صفحات مختلف جراید، مصاحبه‌هایی است که خبرنگاران و مدیران جراید در ایران و جراید فارسی‌زبان در خارج از کشور با مقامات، رجال و سیاست‌مداران ایرانی و غیرایرانی پیرامون وقایع، رویدادها، حوادث جاری کشور انجام می‌دادند. افزون بر آن و به درجه‌ای مهم‌تر و گسترده‌تر در ارتباط با موضوع‌های مشابه، خبرنگاران جراید، مطبوعات و خبرگزاری‌های خارجی نیز مقامات، رجال و شخصیت‌های ایرانی و خارجی را مورد سؤال قرار داده و با آنان گفتگو می‌کردند. از اواسط دوره قاجار به بعد گسترش مراودات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی ایران با دیگر کشورها به‌ویژه کشورهای اروپایی و نیز گسترش روزافزون نفوذ قدرت‌های بزرگ اروپایی در خاورمیانه و ایران سبب اهمیت‌یافتن وقایع و رویدادهای ایران برای سیاست‌مداران و افکار عمومی کشورهای دیگر شد.

این کتاب گونه‌ای جدید از اطلاعات، مدارک و اسناد تاریخی پیرامون انقلاب مشروطیت بوده که نتیجه پژوهش‌های چندساله در یکی از مهم‌ترین منابع تاریخ معاصر ایران (مطبوعات و جراید چاپ‌شده در طول سال‌های اواسط دوره ناصرالدین شاه تا آغاز سلطنت رضاشاه) فراهم شده و با عنوان «مصاحبه با تاریخ‌سازان انقلاب مشروطیت» عرضه شده است. این مصاحبه‌ها توسط خبرنگاران، مدیران و اصحاب جراید و خبرگزاری‌های داخلی و خارجی با رجال، سیاست‌مداران و مقامات مختلف پیرامون وقایع، رویدادها، حوادث و مسائل ایران در ایام مشروطیت انجام شده است.

در مجموع مصاحبه‌های ارائه‌شده در این کتاب، شامل گفتگوهایی با عالی‌ترین مقامات سیاسی و رجال و دولت‌مردان ایرانی در عصر مشروطیت است. اشخاصی همچون محمدعلی شاه، احمدشاه، سردار سپه (رضاشاه بعدی)، رئیس‌الوزراها (نخست‌وزیران)، وزرا و اشخاص و رجال پرنفوذ آن دوره نظیر علما و مراجع تقلید همچون آیت‌الله طباطبایی، شیخ فضل‌الله نوری و آیت‌الله مدرس، شخصیت‌های ملی همچون ستارخان و رجال پرنفوذ غیردولتی همچون سردار اسعد بختیاری دوم، شیخ خزعل و صولت‌الدوله قشقایی که برخی از آنها ایفاگر نقش‌های مهمی در پیروزی انقلاب مشروطیت و همچنین شکل‌گیری و فرجام رویدادها و وقایع پس از آن بودند.

اگر به مجموعه اشخاص مذکور، فهرستی از مصاحبه‌های مقامات سیاسی و نظامی خارجی مرتبط با ایران در دوره مشروطیت را نیز اضافه کنیم، شاهد مجموعه گفتگوهایی از رجال و سیاست‌مداران داخلی و خارجی از هستیم که به نحوی از انحاء در شکل‌گیری روند رویدادهای ایران در دو دهه بعد از انقلاب مشروطیت سهمی داشتند. مصاحبه‌های متعدد با سفرا و مقامات سیاسی و نظامی روسی، همچنین مصاحبه با سفیران و مقامات مختلف انگلیسی، آمریکایی، آلمانی، فرانسوی و ... در ایران پیرامون وضعیت ایران، روابط آن کشورها با ایران و اوضاع و احوال گذشته و آینده ایران، حاوی نظرات و دیدگاه‌های گرانبهایی در تحلیل و بررسی وقایع عصر مشروطیت است.

کتاب «مصاحبه با تاریخ سازان عصر قاجار و مشروطیت» (مجموعه مصاحبه‌های مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی و خارجی با مقامات و رجال سیاسی، اجتماعی، نظامی و مذهبی در دوره قاجار و مشروطیت 1860 ـ 1952) به کوشش مسعود کوهستانی‌نژاد در 540 صفحه، شمارگان 500 نسخه و قیمت 140 هزار تومان از سوی انتشارات پیام امروز منتشر شد.

................ هر روز با کتاب ................

آثاری از این دست فقط ما را عالم‌تر یا محقق‌تر نمی‌کنند، بلکه حال ما را خوش‌تر و خوب‌تر می‌کنند... می‌گوید مفاهیم اخلاقی 8 تاست... ما نخست قهرمانان اخلاقی و قدیسان اخلاقی و فرزانگان اخلاقی (به صورت خلاصه اسوه‌های اخلاقی) را تشخیص می‌دهیم، سپس می‌گوییم هر چه در اینها هست، از نظر اخلاقی خوب یا درست یا فضیلت است... اما ما نمی‌توانیم به احساسات و عواطف صرف تکیه کنیم... ممکن است کسی از یک جنبه الگو باشد و از جنبه‌های دیگر خیر... پس ما معیاری مستقل از وجود الگوها یا اسوه‌ها داریم! ...
شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...