حکمتِ تیرِ زندگی | آرمان ملی


«کیمیاگر» مشهور پائولو کوئیلو با کتاب‌هایی که یکی پس از دیگری به چاپ می‌رساند، صنعت نشر را از قالب مسی خود خارج کرده و به صنعتی طلایی تبدیل کرده است. چندین دهه است، کتاب‌های الهام‌بخش و انگیزشی او ثابت کرده‌اند که مشتاقان کتاب‌های خودسازی در جای‌جای دنیا تاب مقاومت در برابر آنها را ندارند و بلافاصله پس از انتشار هریک از کتاب‌های کوئیلو سیل طرفدارانش به سوی آنها روانه می‌شوند. از این رو است که پائولو کوئیلو با بیش از سیصد میلیون نسخه کتاب چاپ‌شده، یکی از پرفروش‌ترین نویسندگان زنده دنیا به شمار می‌رود. آنطور که نیویورک‌تایمز در ستایش این نویسنده می‌نویسد، پائولو کوئیلو داستان‌نویسی است که زبانی جهانی دارد و کتاب‌هایش زندگی میلیون‌ها نفر را غنا بخشیده است.

کماندار» [The Archer یا The Way of the Bow] پائولو کوئیلو

کتاب «کماندار» [The Archer یا The Way of the Bow] در ابتدا به صورت کتابی الکترونیکی با عنوان پرتغالی «آیین کمان‌گیری» در سال 2003 منتشر شد. اکنون که این نویسنده‌ برزیلی بیش از هر زمان دیگری ارزش پیدا کرده و مورد توجه قرار گرفته است، این کتاب راهنما و آموزنده‌ کوچک با چاپی بسیار زیبا و موردپسند برای طرفداران در سراسر جهان منتشر شده است، از جمله فارسی با ترجمه مسیحا وسیق در نشر شورآفرین.

صحنه‌های «کمان‌دار» دنیایی تمثیلی را به تصویر می‌کشد که ممکن است آن را با عالم معنا یکی بدانیم. یک قلمروی معنوی همراه با رنگ‌های ملایم و محیطی مبهم و تار، در کنار دروسی که در شرف کشف هستند. طرح همان‌طور که می‌بینیم، فقط چند صفحه‌ آغازین را درگیر خود می‌کند و به چالش می‌کشد، غریبه‌ای از راه می‌رسد و فاش می‌کند که تتسویا، نجار شهر، درحقیقت «بهترین تیرانداز کشور است». با وجود اینکه تتسویا سال‌ها پیش کمان خود را کنار گذاشته بود و از آن زمان عزلت را انتخاب کرده و با فروتنی زندگی می‌کرد اما غریبه‌ تازه‌وارد با دعوت او به مسابقه‌ تیراندازی او را به چالش می‌کشد. استاد بازنشسته با اکراه، موافقت می‌کند اما به سرعت با تیراندازی معجزه‌آسای خود غریبه را شکست می‌دهد. بله راز تتسویا فاش می‌شود و جوان غریبه از این تیرانداز افسانه‌ای شکست می‌خورد. پسربچه‌ای که شاهد ماجرا است فریاد می‌زند: «به او نشان دادی که واقعا بهترین هستی!»

پس از شنیدن صحبت‌های تتسویا درباره «آیین کمان‌گیری»، پسربچه شیفته‌ او می‌شود و با ترس و دلهره می‌گوید: «می‌توانی به من هم یاد بدهی؟» و از اینجا است که کلاس درس استاد و شاگرد شکل می‌گیرد. ادامه‌ داستان به صورت مجموعه‌ای از آموزه‌های تعلیمی و انگیزشی آشکار می‌شود که تیراندازی با کمان را به‌عنوان استعاره‌ای برای خوب‌زندگی‌کردن به کار می‌گیرد.

«کمان‌دار» شامل تصاویری تمام صفحه از هنرمند آلمانی کریستف نیمان است، تا فضایی آرام را برای درک این نوع حکمت در اختیار خوانندگان قرار دهد. از سویی دیگر بسیار از صفحات آن خالی هستند تا به خواننده این پیام را برسانند که «الهامات خود را باور داشته باشید و به گفته‌های دیگران توجه نکنید.» کل کتاب نتیجه و نهایت برنامه «بهترین باش» ملانیا ترامپ را نشان می‌دهد. سبک مرگ‌گونه و ارتباطی که بین مرگ و زندگی وجود دارد، کتاب را جذاب‌تر می‌کند.

حُکمی قاطع که وقتی تیر کج است هرگز نباید آن را از ترکش بیرون آورد. «تیری که رها شده دیگر به کمان بازنمی‌گردد. بنابراین رهانکردن تیر خیلی بهتر از آن است که بخواهید فقط به این خاطر که کمان کاملا تنظیم شده و هدف در انتظار بوده است، با حرکات نسنجیده و نادرست و با بی‌دقتی تیر را رها کنید.»

کمان‌دار می‌پرسد: «اگر من هدف هستم، کجا قرار دارم؟» یا «دوست داری تیر چگونه به او اصابت کند؟» این همان نقطه‌ای است که می‌توانید آن را بسیار دوست داشته باشید. لحظات طنزگونه‌ای هم که در کتاب وجود دارد مایه‌ دلگرمی هر خواننده‌ای است. مثل زمانی که کتاب توصیه‌هایی دارد از قبیلِ «انرژی خود را هدر ندهید، به این ترتیب قادر خواهید بود، تیرهای زیادی را بدون خستگی پرتاب کنید» که همچون برخی از خطبه‌های ویکتوریا برخلاف اوانیسم است.

کوئیلو می‌نویسد «همان‌طور که تیر به دنبال هدف است، هدف نیز به دنبال تیر است.» به عبارت دیگر، کتابی که می‌خوانید در حال خواندن شما نیز هست. پس مراقب باشید! این داستان کوئیلو نشان می‌دهد زندگانی بدون برقراری ارتباط میان روح و عمل تحقق نمی‌یابد و زندگی‌ای که با ترسِ از طردشدگی و شکست محدود شده باشد بی‌ارزش است. درعوض باید ریسک کرد، شجاعت به خرج داد و سفر غیرمنتظره‌ای را که سرنوشت سر راهمان می‌گذارد پذیرفت.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

او «آدم‌های کوچک کوچه»ــ عروسک‌ها، سیاه‌ها، تیپ‌های عامیانه ــ را از سطح سرگرمی بیرون کشید و در قامت شخصیت‌هایی تراژیک نشاند. همان‌گونه که جلال آل‌احمد اشاره کرد، این عروسک‌ها دیگر صرفاً ابزار خنده نبودند؛ آنها حامل شکست، بی‌جایی و ناکامی انسان معاصر شدند. این رویکرد، روایتی از حاشیه‌نشینی فرهنگی را می‌سازد: جایی که سنت‌های مردمی، نه به عنوان نوستالژی، بلکه به عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی احیا می‌شوند ...
زمانی که برندا و معشوق جدیدش توطئه می‌کنند تا در فرآیند طلاق، همه‌چیز، حتی خانه و ارثیه‌ خانوادگی تونی را از او بگیرند، تونی که درک می‌کند دنیایی که در آن متولد و بزرگ شده، اکنون در آستانه‌ سقوط به دست این نوکیسه‌های سطحی، بی‌ریشه و بی‌اخلاق است، تصمیم می‌گیرد که به دنبال راهی دیگر بگردد؛ او باید دست به کاری بزند، چراکه همانطور که وُ خود می‌گوید: «تک‌شاخ‌های خال‌خالی پرواز کرده بودند.» ...
پیوند هایدگر با نازیسم، یک خطای شخصی زودگذر نبود، بلکه به‌منزله‌ یک خیانت عمیق فکری و اخلاقی بود که میراث او را تا به امروز در هاله‌ای از تردید فرو برده است... پس از شکست آلمان، هایدگر سکوت اختیار کرد و هرگز برای جنایت‌های نازیسم عذرخواهی نکرد. او سال‌ها بعد، عضویتش در نازیسم را نه به‌دلیل جنایت‌ها، بلکه به این دلیل که لو رفته بود، «بزرگ‌ترین اشتباه» خود خواند ...
دوران قحطی و خشکسالی در زمان ورود متفقین به ایران... در چنین فضایی، بازگشت به خانه مادری، بازگشتی به ریشه‌های آباواجدادی نیست، مواجهه با ریشه‌ای پوسیده‌ است که زمانی در جایی مانده... حتی کفن استخوان‌های مادر عباسعلی و حسینعلی، در گونی آرد کمپانی انگلیسی گذاشته می‌شود تا دفن شود. آرد که نماد زندگی و بقاست، در اینجا تبدیل به نشان مرگ می‌شود ...
تقبیح رابطه تنانه از جانب تالستوی و تلاش برای پی بردن به انگیره‌های روانی این منع... تالستوی را روی کاناپه روانکاوی می‌نشاند و ذهنیت و عینیت او و آثارش را تحلیل می‌کند... ساده‌ترین توضیح سرراست برای نیاز مازوخیستی تالستوی در تحمل رنج، احساس گناه است، زیرا رنج، درد گناه را تسکین می‌دهد... قهرمانان داستانی او بازتابی از دغدغه‌های شخصی‌اش درباره عشق، خلوص و میل بودند ...