رازهای یک زندگی و ذهن آشفته | الف


امیررضا کوهستانی، نویسنده و کارگردان تئاتر، با اجراهای پرشمار در ایران و خارج از کشور از معروف‌ترین نویسندگان و کارگردانان جوان تئاتر ایران محسوب می‌شود. او که از سال ۱۳۷۴ به عضویت کارگاه و‌ گروه تئاتر مهر به سرپرستی نادعلی شجاعی در شیراز در آمده بود، اولین نمایشنامه‌ی خود را به اسم «و روز هرگز نیامد»، در سال ۱۳۷۷ نوشت. از جمله آثار او می‌توان به «بی‌تابستان» (۱۳۹۷)، «در میان ابرها» (۱۳۹۶)، «ایوانف آنتون چخوف» (۱۳۹۵) و «تاکسی نوشت» (۱۳۹۴) اشاره کرد.

قصه‌های درگوشی و رقص روی لیوان‌ها  امیررضا کوهستانی

در جلد اول از مجوعه نمایش‌نامه‌های امیررضا کوهستانی دو نمایشنامه آورده شده‌اند: «قصه‌های درگوشی» که برای اولین‌بار در نهمین جشنوارهی تئاتر استان فارس در سال ۱۳۷۸ در سالن ابوریحان شیراز به روی صحنه رفت و «رقص روی لیوان‌ها» که برای اولین‌بار در ۵ آذر ۱۳۸۰ در جشنوارهی تئاتر استان فارس در سالن استاد لایق به اجرا درآمد. این دو نمایش‌نامه را مقدمه‌ای از نویسنده همراهی می‌کند. کوهستانی در این مقدمه‌ی به نسبت مفصل معتقد است که نمایش‌نامه برای اجرا نوشته می‌شود و به کمک دیالوگ‌هایی که با لحن و اجرای بازیگران بیان می‌شوند و به مدد حرکات و بازی‌های روی صحنه است که جان می‌گیرد و معنی پیدا می‌کند. نمایش‌نامه‌ای که چاپ می‌شود، نه تنها حرکت و حضور بازیگران در اجرای زنده‌ی صحنه را از دست می‌دهد، بلکه حتی با صدای بلند نیز خوانده نمی‌شود و تنها با حرکت چشم است که دنبال می‌شود. در نتیجه حتی موجودیت صدا و لحن را نیز از دست می‌دهد، از هویت نمایش‌نامه بودن خالی می‌شود و شاید فقط بتواند در کنار رمان، داستان کوتاه و شعر به نوعی ضلع چهارم ادبیات باشد. نویسنده با وجود همه‌ی این کمبودها دلایلی ارائه می‌دهد که او را متقاعد کرده است تا در نهایت نمایش‌نامه‌هایش را با افزودن توصیفاتی برای جبران کاستی‌های مورد نظر، آماده‌ی چاپ کند. این مقدمه‌ی مفصل، علاوه بر داشتن نقش پیرامتنی برای نمایش‌نامه‌ها که در واقع بدنه‌ی اصلی کتاب را شکل می‌دهند، خود بخشی خواندنی و مورد توجه در بدنه‌ی کتاب است که آن را نه تنها برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی و تئاتر که برای خواننده‌ی علاقه‌مند به ادبیات نیز جالب توجه می‌کند.

«قصه‌های درگوشی» داستان آشنایی اتفاقی پسری جوان و دختری دانشجو است که در طبقات مختلف یک ساختمان زندگی می‌کنند. دختر ناخواسته سر از ماجراهایی در می‌آورد که رازهای زندگی و ذهن آشفته‌ی پسر را آشکار می‌کنند. کشمکش این دو هرچند در آغاز به صورت رابطه‌ی قربانی-ستمگر شکل می‌گیرد اما در چرخشی تدریجی، دختر نقش نوعی راهنما و والد سرزنشگر را بازی می‌کند. در حالی که پسر در قالب کودکی پرخاشجو در مقابل او ظاهر می‌شود:

«- پسر: من پسرم، فرق می‌کنه. می‌دونم چه جوری با این بچه پول‌دارها سر کنم. بعد هم، این جوری نیگام نکن اومدم این جای شهر خونه گرفتم. من خونه‌ی خودمون اگه هر هفته، دوست و رفیق‌هام رو شام و ناهار مهمون نمی‌کردم، نمی‌شد. حالا یه جوری شده، اومدم این جا. والا من هم مثل همین‌ها بودم؛ کسی نیستم ازشون بخورم. [مکث] ببین چه بلایی سر دختره آوردم که اگه پنج دقیقه به‌ش این‌ور اون‌ورتر زنگ بزنم، قلبش تالاپ تالاپ می‌کنه، هزارجا دنبالم می‌گرده.

- دختر: شما که به‌ش علاقه ندارین چرا هنوز باهاش ارتباط می‌گیرین؟
- پسر: ربطی به علاقه نداره.
- دختر: پس به چی ربط داره؟...»

«رقص روی لیوان‌ها»، نمایشی دیالوگ‌محور است که بارهای عاطفی و روان‌شناسانه‌ای را حمل می‌کند. گفت‌وگویی طولانی بین دو بازیگر، فرود و شیوا، شکل می‌گیرد که در واقع در دل گفت‌وگوی تلفنی فرود با دکتر روان‌شناسش جای گرفته است:

«- صدای فرود: همه‌چی از سردردهام شروع شد. شب‌ها خوابم نمی‌بره. هر چی هم قرص‌مرص دور و برم بود می‌خوردم، ولی فایده‌ای نداشت؛ تا چشم‌هام رو می‌بستم که بخوابم فقط خواب می‌دیدم. خوابم اصلاً نمی‌برد، ولی خواب می‌دیدم. فقط کافی بود چشم‌هام رو ببندم. یه شب صدای نفس کشیدن یه نفر رو از زیر تختم شنیدم. بلند شدم، چراغ رو روشن کردم، ولی هیچکی نبود، شب‌های بعد هم همین‌جور. گاهی این‌جوری می‌شد. بعضی وقت‌ها می‌شنیدم یه نفر رو شیروونیِ خونه داره راه می‌ره، ولی تا چشم‌هام رو باز می‌کردم، دیگه صدا قطع می‌شد. این‌ها بود، تا این‌که یه شب دیگه رسماً از دریچهی اتاق یه پسر هندو رو دیدم که توی کوچه زیر نور چراغ‌برق داشت می‌رقصید.»

فرود که مربی رقص است و در مرز رهایی از مواد مخدر، در تلاش است تا با تأثیرگذاری بر شیوا و تمرکز بر تعلیم و هدایت استعداد رقص او، مسیر زندگی‌اش را تغییر دهد. شیوا اما دختری است که از خانواده گریخته و در کنار دوستانی زندگی می‌کند که با آن‌ها نیز احساس آرامش و امنیت ندارد. شیوا در ذهن فرود و از نگاه او، تجلی الهه‌ی رقص هندو است و تجسم هنر زن بودن در عین مردانگی. اما در نظر خودش، دختری تنها و بی‌پناه است که نیاز به پیداکردن کاری دارد که برایش پول به همراه داشته باشد. تقابل نگاه فلسفی و درون‌گرایانه‌ی فرود با نگاه ماتریالیستی و برون‌گرایانه‌ی شیوا موضوع محوری بحث بین این دو و پیکره‌ی اصلی کل نمایش‌نامه را شکل می‌دهد.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

خود را آنارشیستی می‌داند که به دموکراسی عشق می‌ورزد... در جنبش‌های دانشجویی خشونت‌آمیز حضوری فعال داشته است و سپس راهی آمریکا می‌شود و در گروه نمایشی دوره‌گرد نقش ایفا می‌کند. او مجددا به ژاپن برمی‌گردد و سرآغاز شورش‌های دیگری در روستای اجدادی‌شان می‌شود... کره‌ای‌ها به‌عنوان برده از وطن‌شان به ژاپن آورده شده‌اند و تحت استعمار ژاپنی‌ها قرار دارند ...
همۀ فکر و ذکرش این است که جوک‌های خوب تعریف کند تا تحویلش بگیرند و خودی نشان دهد ولی ماجرا همیشه آن‌گونه که او می‌خواهد پیش نمی‌رود... بخش مهمی از کتاب به تقابل نسلی در قالب ماجرای درگیری‌های پوتر با پسرش اختصاص دارد. پوتر که معتقد است جوانک‌ها تهوع‌آورند، نه از زبان جاهلانه و عامیانه پسرش سر درمی‌آورد و نه از برنامه‌های تفریحی او... سراسر رمان پر است از کلاه‌های گشادی که از تعمیرکار گرفته تا بقال و سبزی‌فروش و همکار و رئیس و فرزند و دوست سرش گذاشته‌اند ...
بخش‌هایی که ناظر به تأیید بخشی از سیره خلفای راشدین توسط امام حسین(ع) بود را ترجمه نکرده بود... اگر سیره ائمه(ع) را کج بفهمیم، دینداری امروز نیز به صورت منحرف شکل می‌گیرد و این اتفاق‌ها زیاد رخ داده است... تئوری‌های مهمی برای مطالعه متن و انکشاف تاریخ از دل متن‌ها پیدا شده‌اند... یا ائمه(ع) را عصری می‌کنیم و یا سیاست‌ امروز را کهنه می‌کنیم. مثلا شورا را تبدیل به مجلس می‌کنیم و بالعکس. یا رأی و انتخابات را به بیعت ارجاع می‌دهیم ...
مجموعه 7جلدی هری پاتر اثر جی کی رولینگ تاکنون توسط ناشران متعددی در سراسر جهان ترجمه و گاه با طرح جلدهای اختصاصی منتشر شده است. در این طرح‌ جلدهای جدید، غالبا با تصاویری متفاوت از هری پاتر، دامبلدور، ققنوس، زندانی آزکابان و دیگر شخصیت‌های این مجموعه روبرو می‌شویم که نشان از خلاقیت طراح و نکته‌سنجی ناشر است. در ادامه 18 طرح روی جلد برگزیده از این مجموعه که توسط ناشران مختلف و در سالهای متفاوت منتشر شده است، قابل مشاهده است. ...
اصلِ موسیقی، آبی است روان در جان آدمی... چند گونه از آیات قرآن به ستایش موسیقی پرداخته‌اند... دوازده روایت در ستایش موسیقی وجود دارد و بیست و پنج روایت در نکوهش آن.... حاکمان اموی و عباسی، نه تنها موسیقی را از روح و هدفش و گوهرش که همانا لطافت بخشیدن به روح و روان است، خالی کردند، بلکه در کنار آن، بساط عیاشی و میگساری و قمار و انواع آلودگی‌ها را گستردند... ...