کتابخانه تاریخ اسلام و ایران در یادداشت امروز خود اقدام به معرفی یکی از کتابهای مجموعه تاریخ کمبریج پرداخته است.

کتاب حاضر ترجمه جلد دوم از مجموعه "تاریخ کمبریج" است. 

مترجم کتاب از مترجمین پر کار و در زمینه تاریخ باستان دارای تالیفاتی است ایشان مجموعا 5 عنوان کتاب تالیف و 70 جلد کتاب از زبانهای انگلیسی، فرانسه و گاه آلمانی به فارسی ترجمه کرده است. تنها در زمینه تاریخ دوران هخامنشی غیر از کتاب حاضر 11کتاب ترجمه اوست . او تاکنون حدود 25 مقاله نوشته و 100 مقاله نیز ترجمه کرده است.

تاریخ کمبریج مجموعه ای 8 جلدی است به زبان انگلیسی که بیشتر مجلّدات آن ترجمه شده است.

آ. ج. آر. بری سرویراستار و استاد زبان عربی دانشگاه کمبریج در پیشگفتار کتاب اول از این مجموعه هدف از تدوین آن را احساس خلائی می‌داند که در معرفی فرهنگ و تمدن شکوهمند ایران وجود داشته است، وی همچنین به مراحل تدوین کتاب نیز اشاره دارد.

تشکیل گروه ویراستاران و مکاتبه با صاحب‌نظران در هر رشته در سراسر جهان این اثر را محصول یک همکاری بین‌المللی ساخته است. جلد نخست کتاب در سال 1968م. به چاپ رسیده است مجلّدات دوم تا هفتم بر حسب رویدادها و دودمان‌های پادشاهی مهم تاریخ ایران طراحی شده است .

به گفته آ.ج.  آربری در مقدمه  کتاب سرزمین ایران، در این مجموعه سعی شده فقط حوادث تاریخی بیان نشود بلکه پژوهشی در باره فرهنگی که در منطقه ایران شکوفا شده و سهم این فرهنگ در تمدن جهانی نیز بیان شود. افزون بر تاریخ، سهم عناصر مذهبی، فلسفی، سیاسی، اقتصادی، علمی و هنری در تمدن ایران نیز با تاکید بر عوامل جغرافیایی و بوم شناختی که در شکل گیری این تمدن سهم داشته اند، توصیف شده است.

طرح کلی این 8 جلد به قرار زیر است :

جلد یکم: سرزمین ایران، جغرافیای طبیعی و اقتصادی، انسان‌شناسی و جمعیت شناسی.

این کتاب را مرتضی ثاقب‌فر در دو مجلد ترجمه کرده و انتشارات جامی در سال  1383آن را به چاپ رسانده است.

جلد دوم: پیش از تاریخ، دوره‌های باستان شناختی، ایران در ارتباط با جهان باستان، هخامنشیان، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، در این نوشتار با مباحث آن بیشتر آشنا می‌شویم .

جلد سوم: دوره های سلوکیان، پارتیان و ساسانیان، ترجمه این جلد را حسن انوشه بر عهده داشته و انتشارات امیرکبیر آن را در دو مجلد به چاپ رسانده است. چاپ‌های آن نیز در سال‌های 1368 و 1373 بوده است.

جلد چهارم: از ورود اعراب تا سلجوقیان،  متر جم این مجلد: حسن انوشه و گرد آورنده: ر. ن .فرای در انتشارات امیر کبیر سال 1372 چاپ شده است. لازم به ذکر است در این جلد مقالاتی از دکتر زرین کوب، شهید مطهری و سید حسن نصر نیز به چشم می‌خورد .

جلد پنجم: دوره‌های سلجوقی و مغول، ترجمه حسن انوشه، انتشارات امیرکبیر در 1366 آن را به چاپ رسانده است .

جلد ششم : دوره‌های تیموری و صفوی ، تاریخ تیموریان ترجمه جلد ششم تاریخ کمبریج است که یعقوب آژند آنرا ترجمه کرده و انتشارات جامی در  1378آن را به چاپ رسانده است. تاریخ ایران دوره صفویه نیزدر انتشارات جامی و با ترجمه یعقوب آژند به چاپ رسیده است.

جلد هفتم: از سده هجدهم میلادی تا کنون شامل دوره‌های افشاریه، زندیه، قاجاریه و دوره پهلوی است. این دوره‌های تاریخ ایران را نیز مرتضی ثاقب‌فر ترجمه کرده و قرار است انتشارات جامی آن را منتشر کند.

جلد هشتم :کتابنامه و نمایه

جلد دوم از سری تاریخ ایران کمبریج به دوره هخامنشی اختصاص دارد. این کتاب شامل هفده مقاله و هفده فصل به شرح زیر است:

فصل نخست: ظهور هخامنشیان و بنیانگذاری امپراطوری هخامنشی نوشته: جان مانوئل کوک

فصل دوم: ایرانیان و یونانیان :آر.ر.برن

فصل سوم: کوروش بزرگ :ماکس مالووان فقید

فصل چهارم: اسکندر در ایران :بادیان استاد تاریخ هاروارد

فصل پنجم: اشغال مصر توسط ایران: برشانی

فصل ششم : مدارک بابلی در باره هخامنشیان:اوپنهایم

فصل هفتم: لوحه های تخت جمشید :هالوک

فصل هشتم :سکه های هخامنشی :بیوار استاد دانشگاه لندن

فصل نهم: جهان ایران باستان شرقی از دیدگاه اوستا:شوارتس

فصل دهم : دین ایرا ن هخامنشی : شوارتس

فصل یازدهم: زبان آرامی در امپراطوری هخامنشی :گرین فیلد

فصل دوازدهم: تقویم های ایران باستان:ویلی هارتنر

فصل سیزدهم: معماری و پیکر تراشی :ادیت پورادا

فصل چهاردهم: برجسته کاری بیستون:آن نارکاس

فصل پانزدهم : تپه نوشی جان اقامتگاه مادی :استروناک

فصل شانزدهم پاسارگاد: استروناک

فصل هفدهم: فلز کاری: موری مزه دار موزه اشمولین

آنچه دراین دوره تاریخ ایران دارای اهمیت است روش تحقیق، دقت، برنامه ریزی منظم و دقیق، استفاده از افراد کارشناس در هر موضوع؛ و همکاری بین این متخصصین است که توانسته اثری جامع و علمی ارائه دهد به طوری که برای هر دوره از متخصص آن استفاده شده و در پایان نیز گروهی از ویراستاران متخصص ویراستاری هر جلد را بر عهده داشته‌اند. این امر سبب یک دستی  و هماهنگی در این پژوهش عظیم است. و از این جهت نیز قابل توجه و در خور اهمیت است.

 اما نکته‌ای که باید توجه داشت این است که به هرحال اینها با دیدگاه خود به تاریخ ایران نگریسته‌اند و در برخی موارد حس نژادپرستی باعث شده موضع گیریهای نادرستی ارائه دهند. البته در بسیاری از موارد مترجم در پاورقی به توضیح و رفع شبهات پرداخته است. لذا هر پژوهشگری در تحقیق خود باید به این نکات توجه داشته باشد.

سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...
شاید بتوان گفت که سینما غار پیشرفته‌ افلاطون است... کاتلین خون‌آشامی است که از اعتیادش به خون وحشت‌زده شده است و دیگر نمی‌خواهد تسلیم آن شود. به‌عنوان یک خون‌آشام، می‌داند که چگونه خود را از بین ببرد. اما کازانووا می‌گوید: «به این راحتی هم نیست»... پدر خانواده در همان آغاز شکل‌گیری این بحران محل را به‌سرعت ترک کرده و این مادر خانواده است که بچه‌ها را با مهر به آغوش کشیده است. اینجاست که ما با آغاز یک چالش بزرگ اخلاقی مواجه می‌شویم ...
فنلاند امروز زنده است بخاطر آن وسط‌باز. من مخلص کسی هستم که جام زهر [پذیرش قطعنامه برای پایان جنگ 8ساله] را به امام نوشاند. من به همه وسط‌بازها ارادت دارم. از مرحوم قوام تا مرحوم هاشمی. این موضوع روشنی است که در یک جایی از قدرت حتما باید چنین چیزهایی وجود داشته باشد و اصلا نمی‌توان بدون آنها کشور را اداره کرد... قدرت حرف زدن من امروز از همان معترض است و اگر الان داریم حرف می‌زنیم به خاطر آن آدم است که به خیابان آمده است ...