مأموریت محرمانه | الف


«ام یا ان؟» [N or M] رمانی جنایی-جاسوسی درباره‌ی فعالیت‌های ستون پنجم به قلم آگاتا کریستی است که در فضای جنگ جهانی دوم و در انگلستان می‌گذرد. آگاتا کریستی که در ایران و جهان بیشتر با رمان‌های جنایی-پلیسی‌اش و با خلق شخصیت‌های درخشانی همچون هرکول پوآرو به عنوان کارآگاه خصوصی و خانم مارپل در نقش پیرزنی کنجکاو و دقیق با ذهنی منطقی و استدلالگر شناخته شده است، خالق بیش از شصت رمان پلیسی و جنایی است که تعداد پرشماری از آن‌ها در لیست پرفروش‌ترین‌های دنیا قرار دارند. رمان‌هایی همچون «جنایت‌های میهن‌پرستانه» (۱۹۴۰)، «سرو غمگین» (۱۹۴۰)، «شیطان زیر آفتاب» (۱۹۴۱)، «پنج خوک کوچک» (۱۹۴۲)، «قتل در تعطیلات» (۱۹۴۶)، «مرگ خانم مک‌گینتی» (۱۹۵۲) و بسیاری شاهکارهای دیگر لقب «ملکه جنایت» را برای این نویسنده‌ی انگلیسی به همراه داشته‌اند. آگاتا کریستی هر چند با نام مستعار ماری وستماکوت (Mary Westmacott) رمان‌های رمانتیک و عاشقانه نیز نوشته است اما این دسته از آثارش هیچ‌گاه محبوبیت ژانر اصلی رمان‌هایش را به دست نیاورده‌اند. بسیاری از آثار این رمان‌نویس انگلیسی در قالب نمایشنامه روی صحنه رفته‌اند و می‌روند. بسیاری دیگر از جمله «قتل در قطار سریع‌السیر اورینت»، «مرگ در رودخانه نیل» و «قطار چهار و پنجاه دقیقه از پدینگتون» به دنیای فیلم و سینما راه یافته‌اند. بسیاری دیگر از رمان‌ها و داستان‌های کوتاهش نیز در کشورهای مختلف در برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی اجرا شده‌اند.

ام یا ان؟ [N or M] آگاتا کریستی

زوج معروف تامی و تاپنس بریسفُرد (Tommy and Tuppence Beresford) نقش‌آفرینان اصلی داستان«ام یا ان؟» هستند. زوجی که هرچند به نسبت شخصیت اصلی سایر رمان‌های آگاتا کریستی کمتر شناخته شده‌اند اما به عنوان شخصیت‌هایی ثابت در بسیاری از آثارش هنرنمایی کرده‌اند. شاید از این روست که در این کتاب کمتر به توصیف مستقیم آن‌ها و جزئیات شخصیتی و خصوصیات اخلاقی‌شان پرداخته می‌شود. اطلاعاتی که در حین روایت رخدادهای داستانی کم کم به مخاطب داده می‌شود و او را تا پایان داستان درگیر شناختن این دو شخصیت نگه می‌دارد. یکی از دوستان با نفوذ تامی و تاپنس که در دولت انگلستان سمت مهمی دارد، از طریق یکی از سرگردهای اسکاتلندیارد، به تامی ماموریت می‌دهد تا برای یافتن عاملان ستون پنجم در انگلستان عازم منطقه‌ای به نام لیهمپتون شود. ماموریتی که به دلیل محرمانه بودن باید از چشم تاپنس دور بماند. تامی ماجرا را از ادامه‌ی فعالیت‌ها و مطالعات میدانیِ همکاری مرحوم پی می‌گیرد. تنها عباراتی که او قبل از مرگ به زبان آورده است: «اِم یا اِن، سانگ سوزی». تامی با این سرنخ به مهمانخانه‌ی سان‌سوسی به لیهمپتون می‌رود و در آن جا با آقای کِیلی، خانم اورورک، خانم پرنا و دخترش شیلا پرنا، ناخدا هِیداک، سرگرد بِلچلی و سایر شخصیت‌های داستان آشنا می‌شود.

در کتاب «اِم یا اِن؟» در حین روایت ماجرای اصلی، گهگاه با بررسی‌های موشکافانه‌ی جامعه‌شناختی نیز رو به رو می‌شویم؛ برداشت‌های عامه مردم انگلستان از اوضاع پدیده‌ای مهم به نام جنگ جهانی: «این جنگ را با اعتماد به نفسی خوش‌بینانه شروع کردند. البته منظورم کسانی نیست که واقعاً مطلع و آگاه بودند ... ما از همان اول می‌دانستیم که با چه دشمن قدرتمندی رو به رو هستیم ... از توانایی‌های دشمن، قدرت نیروی هوایی‌اش، ارادة آهنینش و نظم و طراحی فوق‌العادة ماشین جنگی‌اش باخبر بودیم. می‌خواهم بگویم که عموم مردم به جنگ خوش‌بین بودند. این آدم‌های خوش‌قلب اما گیج و منگِ طرفدارِ دموکراسی فقط آنچه را که مطابق میل‌شان است باور می‌کنند ... اینکه آلمان به زودی از پا در می‌آید یا در آستانة انقلاب است، سلاح‌هایش را از قوطی حلبی می‌سازند و سربازانش آن قدر گرسنگی کشیده‌اند که وقتی قدم‌رو می‌روند غش می‌کنند ... خلاصه از این جور مزخرفات که، به قول معروف، همه‌اش خواب و خیال بود.»

در طی داستان هر جا که تاپنس وارد ماجرا می‌شود، بخش‌های طنزآمیز، بسیار منطقی، بسیار زنانه و دقیق نیز ظاهر می‌شوند. گاهی احساسات مادرانه‌ی او نسبت به دو فرزندش فضای جاسوسی داستان را تلطیف می‌کنند و گاه نقش‌هایی که او به شدت و عمیق در آن‌ها فرو می‌رود، بار حضور زنانه را در مقابل نقش‌آفرینی‌های شخصیت‌های مرد بالا می‌برند: «هر کاری که گرفتاری‌های مردم را کمتر کند، باارزش است ... هر کاری که مفید و سازنده باشد، نه مخرب. خیلی عادی است که ما به دشمن خودمان بد و بیراه می‌گوییم. مطمئنم که آلمان‌ها هم همین کار را می‌کنند. ... وقتی می‌گویم "آلمان‌ها" نفرت تمام وجودم را می‌گیرد. اما وقتی به تک تک مردم آلمان فکر می‌کنم، به مادرانی که با دلواپسی منتظر خبری از پسرهایشان هستند، به جوان‌هایی که خانه و زندگی‌شان را ترک می‌کنند و به میدان جنگ می‌روند، به کشاورزانی که محصول‌شان را درو می‌کنند، به مغازه‌دارها، به آلمانی‌های انسان‌دوستی که می‌شناسم ... آن وقت دیگر احساس نفرت نمی‌کنم.»

نثر روان و ترجمه‌ی‌ همگن کتاب «اِم یا اِن؟» علاوه بر موضوع آن که ذاتاً جذاب و سرگرم‌کننده است، آن را علاوه بر بزرگسالان برای گروه سنی نوجوانان نیز بسیار مناسب و خواندنی می‌کند.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

خود را آنارشیستی می‌داند که به دموکراسی عشق می‌ورزد... در جنبش‌های دانشجویی خشونت‌آمیز حضوری فعال داشته است و سپس راهی آمریکا می‌شود و در گروه نمایشی دوره‌گرد نقش ایفا می‌کند. او مجددا به ژاپن برمی‌گردد و سرآغاز شورش‌های دیگری در روستای اجدادی‌شان می‌شود... کره‌ای‌ها به‌عنوان برده از وطن‌شان به ژاپن آورده شده‌اند و تحت استعمار ژاپنی‌ها قرار دارند ...
همۀ فکر و ذکرش این است که جوک‌های خوب تعریف کند تا تحویلش بگیرند و خودی نشان دهد ولی ماجرا همیشه آن‌گونه که او می‌خواهد پیش نمی‌رود... بخش مهمی از کتاب به تقابل نسلی در قالب ماجرای درگیری‌های پوتر با پسرش اختصاص دارد. پوتر که معتقد است جوانک‌ها تهوع‌آورند، نه از زبان جاهلانه و عامیانه پسرش سر درمی‌آورد و نه از برنامه‌های تفریحی او... سراسر رمان پر است از کلاه‌های گشادی که از تعمیرکار گرفته تا بقال و سبزی‌فروش و همکار و رئیس و فرزند و دوست سرش گذاشته‌اند ...
بخش‌هایی که ناظر به تأیید بخشی از سیره خلفای راشدین توسط امام حسین(ع) بود را ترجمه نکرده بود... اگر سیره ائمه(ع) را کج بفهمیم، دینداری امروز نیز به صورت منحرف شکل می‌گیرد و این اتفاق‌ها زیاد رخ داده است... تئوری‌های مهمی برای مطالعه متن و انکشاف تاریخ از دل متن‌ها پیدا شده‌اند... یا ائمه(ع) را عصری می‌کنیم و یا سیاست‌ امروز را کهنه می‌کنیم. مثلا شورا را تبدیل به مجلس می‌کنیم و بالعکس. یا رأی و انتخابات را به بیعت ارجاع می‌دهیم ...
مجموعه 7جلدی هری پاتر اثر جی کی رولینگ تاکنون توسط ناشران متعددی در سراسر جهان ترجمه و گاه با طرح جلدهای اختصاصی منتشر شده است. در این طرح‌ جلدهای جدید، غالبا با تصاویری متفاوت از هری پاتر، دامبلدور، ققنوس، زندانی آزکابان و دیگر شخصیت‌های این مجموعه روبرو می‌شویم که نشان از خلاقیت طراح و نکته‌سنجی ناشر است. در ادامه 18 طرح روی جلد برگزیده از این مجموعه که توسط ناشران مختلف و در سالهای متفاوت منتشر شده است، قابل مشاهده است. ...
اصلِ موسیقی، آبی است روان در جان آدمی... چند گونه از آیات قرآن به ستایش موسیقی پرداخته‌اند... دوازده روایت در ستایش موسیقی وجود دارد و بیست و پنج روایت در نکوهش آن.... حاکمان اموی و عباسی، نه تنها موسیقی را از روح و هدفش و گوهرش که همانا لطافت بخشیدن به روح و روان است، خالی کردند، بلکه در کنار آن، بساط عیاشی و میگساری و قمار و انواع آلودگی‌ها را گستردند... ...