برگزیدگان و شایستگان تقدیر بخش مجموعه داستان کوتاه و بخش ویژه (رمان زبان مادری) بیستمین دوره جایزه «مهرگان ادب» معرفی شدند.

آه ای مامان احمد حسن زاده

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، دبیرخانه جایزه مهرگان کتاب  «آه ای مامان» نوشته احمد حسن‌زاده به عنوان بهترین مجموعه داستان کوتاه در دوره نوزدهم و بیستم خود انتخاب کرد. همچنین  «او» از محمد کلباسی و «خاطرات یک دروغگو» نوشته نسیم وهابی به عنوان مجموعه داستان کوتاه تحسین‌شده هیأت‌داوران، و دو مجموعه داستان «دوازده نت برای سکوت» نوشته کیوان صادقی و «بوطیقای شیطان» نوشته علیرضا لبش شایسته تقدیر این دوره از جایزه «مهرگان ادب» شناخته شدند.

هیأت‌داوران جایزه مهرگان ادب با خواندن و ارزیابی ۹۳۴ مجموعه داستان که چاپ اول آن‌ها در سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ در ایران منتشر شده، برندگان نهایی «مهرگان ادب» در بخش مجموعه داستان کوتاه را برگزیده است.

هیأت‌داوران در بخش مجموعه داستان کوتاه از میان هفت مجموعه داستان راه‌یافته به مرحله نهایی با اکثریت آرا مجموعه داستان  «آه ای مامان» نوشته احمد حسن‌زاده از نشر نون را به دلیل تاثیر پیرامتن‌هایی مانند عناوین داستانی و فصل‌بندی در خوانش اثر و ایجاد روایتی ناگفته به منظور فعال کردن نقش مخاطب، شباهت ساختار و معنا به لحاظ دستور زبانی و مفهوم‌سازی که نمایانگر ارتباط اثر با هستی‌شناسی انسان است، انتخاب دقیق واژه‌ها و دلالت‌مندی آن‌ها در ساختار کلی اثر، رابطه بینامتنی با آثار کلاسیک جهان، و ایجاد تغییر شناختی به واسطه هنجارشکنی‌های زبانی و مفهومی، به عنوان بهترین مجموعه داستان کوتاه انتخاب کرده و شایسته دریافت تندیس مهرگان ادب، جایزه نقدی و لوح تقدیر دانسته است.

هیأت‌داوران همچنین با اکثریت آرا مجموعه داستان  «او» نوشته محمد کلباسی از نشر چشمه را به دلیل پیرنگ محکم و منسجم داستان‌ها، پرداختی مناسب و قابل باور جهت ساخت جهانی رئالیستی و همچنین نثری استوار و بی‌پیرایه و پایبندی به زبان و ادبیات کهن این سرزمین، به‌کارگیری هوشمندانه و دقیق عناصر توصیف، تصویر و رویداد، به عنوان اولین مجموعه داستان تحسین‌شده هیأت داوران انتخاب کرده و شایسته دریافت لوح تقدیر مهرگان ادب دانسته است.  مجموعه داستان «خاطرات یک دروغگو» نوشته نسیم وهابی از نشر مرکز را نیز به دلیل شکستن هنجارهای داستان‌نویسی و پیشنهاد ساختاری نو در روایت، استفاده از امکانات ادبیات تجربه‌گرا برای ساخت داستان موفق بدون پیرنگ که در ایران سابقه چندانی نداشته است، ایجاد روایت‌های چندگانه و ذهنی برای انعکاس زیرساخت فرهنگی به واسطه تمرکز بر امور در ظاهر بدیهی و ساده مانند خوراک، و استفاده از زبانی موجز برای ساخت روایت‌های تودرتو و متراکم، به عنوان دومین مجموعه داستان تحسین‌شده هیأت‌داوران انتخاب کرده و شایسته دریافت لوح تقدیر مهرگان ادب دانسته است.

هیأت داوران مجموعه داستان  «دوازده نت» برای سکوت نوشته کیوان صادقی از نشر نیماژ را به دلیل بازنمایی رنج‌های ناشی از مهاجرت در ابعادی انسانی و گسترش‌یافته، زبان و روایتی هماهنگ با زیست انسان معاصر و دغدغه‌های او، استفاده از تکنیک روایی ساده و هماهنگ با ضرباهنگ زندگی و روان شخصیت‌های درگیر در داستان‌ها، تأمین وجه ادبی و زیبایی‌شناسانه اثر با فضاسازی عالی داستانی درکنار بازنمایی ساده‌ترین عواطف انسانی؛ و نیز مجموعه داستان  «بوطیقای شیطان» نوشته علیرضا لبش از نشر هیلا را به دلیل تخیلی خلاقانه و به کارگیری امر غریب همراه با آغازهایی فرامتنی، جذاب و متناسب با اتمسفر هر داستان، استفاده از طنزی عمیق که علاوه بر انسجام ساختاری در پایان‌بندی، مسیر معنایی اثر را نزد مخاطب معکوس می‌کند، به عنوان مجموعه داستان‌های تقدیرشده جایزه مهرگان ادب انتخاب کرده و شایسته دریافت لوح تقدیر مهرگان ادب می‌داند.

همچنین  «آخرین روزهای زندگی هلاله» نوشته عطا نهایی به عنوان بهترین رمان بخش ویژه بیستمین دوره جایزه مهرگان ادبی  (رمان زبان مادری) و  «پرنده‌ها دیگر نمی‌ترسند» نوشته رقیه کبیری به عنوان رمان تقدیرشده بخش ویژه این دوره معرفی شدند.

همچنین در میان ۱۰۲۴ عنوان رمان که در دوره بیستم جایزه‌ مهرگان ادب به دبیرخانه جایزه رسیده بود، چندین اثر از نویسندگان ایرانی وجود داشت که ابتدا به زبان‌های غیرفارسی حوزه فرهنگ ایران - زبان مادری نویسنده - منتشر شده و سپس از سوی مترجمان به فارسی برگردانده و توسط ناشران داخل کشور در بازه‌ زمانی جایزه به چاپ رسیده بود.

بنا بر آیین‌نامه جایزه مهرگان، در دوره‌های پیشین جایزه این‌گونه آثار، ترجمه ادبی شناخته شده و از چرخه داوری کنار گذاشته می‌شد.

در بیستمین دوره جایزه «مهرگان ادب» به منظور رعایت حقوق معنوی این گروه از نویسندگان ایرانی که به زبان مادری خود نوشته‌اند، امکان داوری و ارزیابی این آثار در بخش ویژه جایزه فراهم شده است و دو رمان شایسته دریافت این جایزه به شرح زیر معرفی می‌شوند.

هیأت‌داوران با اکثریت آرا رمان  «آخرین روزهای زندگی هلاله» نوشته عطا نهایی را که رضا کریم‌مجاور از زبان کردی به زبان فارسی برگردانده و نشر افراز آن را انتشار داده به دلیل داشتن انسجام معنایی، رنگ محلی و بومی برجسته، دفاع از حقوق زنان، چندصدایی و ترسیم گفتمان انتقادی میان فرهنگ ایلیاتی و سنتی با مدرنیته‌ اروپایی و گزینش گفتمان و مبارزه فرهنگی بر مبارزه خشونت‌آمیز به عنوان بهترین رمان بخش ویژه بیستمین دوره جایزه مهرگان ادب انتخاب کرده و شایسته دریافت تندیس مهرگان ادب، جایزه نقدی و لوح تقدیر می‌داند.

هیأت‌داوران همچنین با اکثریت آرا رمان  «پرنده‌ها دیگر نمی‌ترسند» نوشته رقیه کبیری را که حمزه فراهتی از زبان ترکی آذربایجانی به فارسی برگردانده و نشر نشانه آن را انتشار داده به دلیل کاربست درست سازه‌های داستانی، پیوند خلاقانه میان دو مقطع تاریخی، صداقت در پرداخت شخصیت‌ها و روابط میان انسان‌ها در بستری از رخدادهای اجتماعی  به عنوان رمان تقدیرشده بخش ویژه بیستمین دوره جایزه مهرگان ادب انتخاب کرده و شایسته دریافت لوح تقدیر مهرگان ادب می‌داند.

جواد اسحاقیان، هلن اولیائی‌نیا، حسین آتش‌پرور، پروین سلاجقه، سیاوش گلشیری، لیلا صادقی و ابوالفضل حسینی داوری این دوره از جایزه مهرگان ادب را بر عهده داشته‌اند.

................ هر روز با کتاب ...............

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...