کتاب «اندیشه سیاسی شیخ عبدالکریم زنجانی» نوشته یوسف‌ خان‌محمدی و تهیه شده توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، از سوی موسسه بوستان کتاب تجدید چاپ شد.

به گزارش ایبنا، این اثر، برای نخستین‌بار ضمن بررسی مبانی فکری شیخ عبدالکریم زنجانی و نیز فعالیت‌های سیاسی‌اش در جهان اسلام، خواننده را با تفکر سیاسی او آشنا می‌سازد.

بر اساس مطالب کتاب، یکی از علل انحطاط مسلمانان و توسعه‌نیافتگی جهان اسلام، وجود اختلاف مذهبی و تشتت در بین آنهاست. رفع یا کم‌رنگ کردن این اختلاف‌ها از دغدغه‌های اندیشمندان مسلمان نظیر شیخ عبدالکریم زنجانی بوده است. زنجانی علاوه بر مرجعیت دینی شیعیان، استاد فلسفه اسلامی در نجف اشرف و آشنا به مبانی فلسفه غرب بود. در اندیشه شیخ عبدالکریم زنجانی، عمده‌ترین علت انحطاط مسلمانان، اختلافات مذهبی است و برای غلبه بر مشکلات جهان اسلام باید به اسلام اصیل برگشت و به تعالیم آن عمل کرد. بررسی اندیشه زنجانی درباره حکومت اسلامی، اقتصاد و اخلاق اسلامی، هم در فهم نظریه علمای شیعه درباره مسائل معاصر و حکومت اسلامی در دوره غیبت مفید است و هم از نتایج تحقیقات او می‌توان در بررسی مسائل و مشکلات نظام جمهوری اسلامی ایران بهره برد. پرسش اصلی اثر حاضر این است که مبانی نظری و اجتماعی اندیشه سیاسی زنجانی چیست و مولفه‌های اندیشه سیاسی وی کدام است.

در تبیین و پاسخ به این سوال، می‌توان گفت که اندیشه و عمل سیاسی شیخ عبدالکریم زنجانی، متاثر از مبانی فکری اسلامی و از نوع اصلاحی و در پی سامان‌بخشی به جهان اسلام از طریق احیای اندیشه سیاسی اسلام و تشکیل حکومت اسلامی بوده است. او براساس مبانی عقلانی، معتقد به ولایت سیاسی فقهاست، هر چند دلایل نقلی را بر این امر کافی نمی‌داند.

شیخ عبدالکریم زنجانی در تاریخ هشتم رمضان 1304 قمری در باردوق آقاجی، از روستاهای زنجان، در خانواده‌ای اهل فضیلت و علم به دنیا آمد و در شب چهارشنبه هفدهم جمادی‌الثانی 1388 هجری قمری مطابق با هجدهم شهریور 1347 هجری شمسی، در شهر نجف اشرف رحلت کرد. جد اعلای پدری او از علمای عرب اهل نجف بود که در مسافرت به مشهد مقدس به درخواست مردم در شهر زنجان مقیم شد و جد مادری او سیدمحمد مجتهد، امام جمعه زنجان بود. جد و پدر او نیز از علمای طراز اول زنجان بودند.

زنجانی تحصیلات ابتدایی و بخشی از دروس حوزوی را در زنجان گذراند و برای ادامه تحصیل به شهر تهران و سپس نجف اشرف روانه شد. او در علوم معقول و منقول تبحر وافری یافت و از مراجع زمان و اساتیدش اجازه اجتهاد گرفت.

نکته شایان ذکر، بیان موقعیت سیاسی و علمی زنجان در دوره قاجاریه است. شهر زنجان به دلیل قرار گرفتن در مسیر پایتخت به اروپا و نیز پایتخت دوم و مرکز استقرار نایب‌السلطنه یعنی تبریز، در تحولات سیاسی اجتماعی ایران نقش موثری داشت و نیز حوزه علمیه‌اش از رونق زیادی برخوردار بود؛ همین عامل زمینه تامل و تفکر زنجانی در مسائل سیاسی و اجتماعی را بیشتر فراهم ساخت.

شیخ عبدالکریم در فقه، اصول، کلام، فلسفه و دیگر علوم اسلامی بیش از 70 جلد کتاب تالیف کرده که اکثر آنها منتشر شده است.

کتاب حاضر در پنج فصل و یک خاتمه سامان یافته است که عناوین فصول پنجگانه آن از این قرارند: زمینه‌های تکوین شخصیت سیاسی، مبانی اندیشه سیاسی زنجانی، جامعه سیاسی مطلوب، معضلات و مشکلات جهان اسلام، در جست‌وجوی خروج از انحطاط.

در انتهای این اثر، نمایه‌ای از آیات، روایات و اعلام نیز درج شده است.

چاپ سوم کتاب «اندیشه سیاسی شیخ عبدالکریم زنجانی» در شمارگان 1000 نسخه، 236 صفحه و بهای 47000 ریال راهی بازار نشر شد.

او اگرچه همچون «همینگوی»، روایتگری را مقدم بر توصیف‌گری «زولا» قرار می‌دهد، اما این روایتگری کاملا «ایرانیزه» و بومی شده است... نویسنده با تشخص‌بخشی به کلیسای «تارگمانچاتس» از این بنا، یک شخصیت تاریخی در داستان می‌آفریند، شخصیتی ارمنی! در قلب تهران... ملک بدرقه، شکارچی کلمات مقدس و فاتحه‌های سرگردان است، ملکی که مأمور است فاتحه‌های فرستاده‌شده و سرگردان را برای افراد بی‌وارث و بد‌وراث شکار کند ...
او «آدم‌های کوچک کوچه»ــ عروسک‌ها، سیاه‌ها، تیپ‌های عامیانه ــ را از سطح سرگرمی بیرون کشید و در قامت شخصیت‌هایی تراژیک نشاند. همان‌گونه که جلال آل‌احمد اشاره کرد، این عروسک‌ها دیگر صرفاً ابزار خنده نبودند؛ آنها حامل شکست، بی‌جایی و ناکامی انسان معاصر شدند. این رویکرد، روایتی از حاشیه‌نشینی فرهنگی را می‌سازد: جایی که سنت‌های مردمی، نه به عنوان نوستالژی، بلکه به عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی احیا می‌شوند ...
زمانی که برندا و معشوق جدیدش توطئه می‌کنند تا در فرآیند طلاق، همه‌چیز، حتی خانه و ارثیه‌ خانوادگی تونی را از او بگیرند، تونی که درک می‌کند دنیایی که در آن متولد و بزرگ شده، اکنون در آستانه‌ سقوط به دست این نوکیسه‌های سطحی، بی‌ریشه و بی‌اخلاق است، تصمیم می‌گیرد که به دنبال راهی دیگر بگردد؛ او باید دست به کاری بزند، چراکه همانطور که وُ خود می‌گوید: «تک‌شاخ‌های خال‌خالی پرواز کرده بودند.» ...
پیوند هایدگر با نازیسم، یک خطای شخصی زودگذر نبود، بلکه به‌منزله‌ یک خیانت عمیق فکری و اخلاقی بود که میراث او را تا به امروز در هاله‌ای از تردید فرو برده است... پس از شکست آلمان، هایدگر سکوت اختیار کرد و هرگز برای جنایت‌های نازیسم عذرخواهی نکرد. او سال‌ها بعد، عضویتش در نازیسم را نه به‌دلیل جنایت‌ها، بلکه به این دلیل که لو رفته بود، «بزرگ‌ترین اشتباه» خود خواند ...
دوران قحطی و خشکسالی در زمان ورود متفقین به ایران... در چنین فضایی، بازگشت به خانه مادری، بازگشتی به ریشه‌های آباواجدادی نیست، مواجهه با ریشه‌ای پوسیده‌ است که زمانی در جایی مانده... حتی کفن استخوان‌های مادر عباسعلی و حسینعلی، در گونی آرد کمپانی انگلیسی گذاشته می‌شود تا دفن شود. آرد که نماد زندگی و بقاست، در اینجا تبدیل به نشان مرگ می‌شود ...