کتاب «اندیشه سیاسی شیخ عبدالکریم زنجانی» نوشته یوسف‌ خان‌محمدی و تهیه شده توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، از سوی موسسه بوستان کتاب تجدید چاپ شد.

به گزارش ایبنا، این اثر، برای نخستین‌بار ضمن بررسی مبانی فکری شیخ عبدالکریم زنجانی و نیز فعالیت‌های سیاسی‌اش در جهان اسلام، خواننده را با تفکر سیاسی او آشنا می‌سازد.

بر اساس مطالب کتاب، یکی از علل انحطاط مسلمانان و توسعه‌نیافتگی جهان اسلام، وجود اختلاف مذهبی و تشتت در بین آنهاست. رفع یا کم‌رنگ کردن این اختلاف‌ها از دغدغه‌های اندیشمندان مسلمان نظیر شیخ عبدالکریم زنجانی بوده است. زنجانی علاوه بر مرجعیت دینی شیعیان، استاد فلسفه اسلامی در نجف اشرف و آشنا به مبانی فلسفه غرب بود. در اندیشه شیخ عبدالکریم زنجانی، عمده‌ترین علت انحطاط مسلمانان، اختلافات مذهبی است و برای غلبه بر مشکلات جهان اسلام باید به اسلام اصیل برگشت و به تعالیم آن عمل کرد. بررسی اندیشه زنجانی درباره حکومت اسلامی، اقتصاد و اخلاق اسلامی، هم در فهم نظریه علمای شیعه درباره مسائل معاصر و حکومت اسلامی در دوره غیبت مفید است و هم از نتایج تحقیقات او می‌توان در بررسی مسائل و مشکلات نظام جمهوری اسلامی ایران بهره برد. پرسش اصلی اثر حاضر این است که مبانی نظری و اجتماعی اندیشه سیاسی زنجانی چیست و مولفه‌های اندیشه سیاسی وی کدام است.

در تبیین و پاسخ به این سوال، می‌توان گفت که اندیشه و عمل سیاسی شیخ عبدالکریم زنجانی، متاثر از مبانی فکری اسلامی و از نوع اصلاحی و در پی سامان‌بخشی به جهان اسلام از طریق احیای اندیشه سیاسی اسلام و تشکیل حکومت اسلامی بوده است. او براساس مبانی عقلانی، معتقد به ولایت سیاسی فقهاست، هر چند دلایل نقلی را بر این امر کافی نمی‌داند.

شیخ عبدالکریم زنجانی در تاریخ هشتم رمضان 1304 قمری در باردوق آقاجی، از روستاهای زنجان، در خانواده‌ای اهل فضیلت و علم به دنیا آمد و در شب چهارشنبه هفدهم جمادی‌الثانی 1388 هجری قمری مطابق با هجدهم شهریور 1347 هجری شمسی، در شهر نجف اشرف رحلت کرد. جد اعلای پدری او از علمای عرب اهل نجف بود که در مسافرت به مشهد مقدس به درخواست مردم در شهر زنجان مقیم شد و جد مادری او سیدمحمد مجتهد، امام جمعه زنجان بود. جد و پدر او نیز از علمای طراز اول زنجان بودند.

زنجانی تحصیلات ابتدایی و بخشی از دروس حوزوی را در زنجان گذراند و برای ادامه تحصیل به شهر تهران و سپس نجف اشرف روانه شد. او در علوم معقول و منقول تبحر وافری یافت و از مراجع زمان و اساتیدش اجازه اجتهاد گرفت.

نکته شایان ذکر، بیان موقعیت سیاسی و علمی زنجان در دوره قاجاریه است. شهر زنجان به دلیل قرار گرفتن در مسیر پایتخت به اروپا و نیز پایتخت دوم و مرکز استقرار نایب‌السلطنه یعنی تبریز، در تحولات سیاسی اجتماعی ایران نقش موثری داشت و نیز حوزه علمیه‌اش از رونق زیادی برخوردار بود؛ همین عامل زمینه تامل و تفکر زنجانی در مسائل سیاسی و اجتماعی را بیشتر فراهم ساخت.

شیخ عبدالکریم در فقه، اصول، کلام، فلسفه و دیگر علوم اسلامی بیش از 70 جلد کتاب تالیف کرده که اکثر آنها منتشر شده است.

کتاب حاضر در پنج فصل و یک خاتمه سامان یافته است که عناوین فصول پنجگانه آن از این قرارند: زمینه‌های تکوین شخصیت سیاسی، مبانی اندیشه سیاسی زنجانی، جامعه سیاسی مطلوب، معضلات و مشکلات جهان اسلام، در جست‌وجوی خروج از انحطاط.

در انتهای این اثر، نمایه‌ای از آیات، روایات و اعلام نیز درج شده است.

چاپ سوم کتاب «اندیشه سیاسی شیخ عبدالکریم زنجانی» در شمارگان 1000 نسخه، 236 صفحه و بهای 47000 ریال راهی بازار نشر شد.

آثاری از این دست فقط ما را عالم‌تر یا محقق‌تر نمی‌کنند، بلکه حال ما را خوش‌تر و خوب‌تر می‌کنند... می‌گوید مفاهیم اخلاقی 8 تاست... ما نخست قهرمانان اخلاقی و قدیسان اخلاقی و فرزانگان اخلاقی (به صورت خلاصه اسوه‌های اخلاقی) را تشخیص می‌دهیم، سپس می‌گوییم هر چه در اینها هست، از نظر اخلاقی خوب یا درست یا فضیلت است... اما ما نمی‌توانیم به احساسات و عواطف صرف تکیه کنیم... ممکن است کسی از یک جنبه الگو باشد و از جنبه‌های دیگر خیر... پس ما معیاری مستقل از وجود الگوها یا اسوه‌ها داریم! ...
شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...