کتاب «حماسه میرزا کوچک خان» نوشته حمید گروگان از سوی انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی در 132 صفحه به چاپ رسیده است.
در دو قرن اخیر و بلکه در تمام چند قرنی که استعمار در اشکالی گوناگون چهره نمایانده، به جرئت می‎توان گفت، هیچ واقعع تاریخی، مصون از دخالت نیروهای استعماری نمانده است. بنابراین بررسی یک جریان تاریخ، بدون توجه به روال و خصوصیات مطامع استعماری قطعا ناقص و بلکه اشتباه است.

حماسه میرزا کوچک خان» نوشته حمید گروگان

نهضت جنگل به عنوان رویداری مهم در تاریخ معاصر ایران نیز از جمله مواردی است که هدف تیر فتنه استعمار شرق و غرب قرار می‎گیرد و مانند بسیاری از نهضت‎های اسلامی، از پشت ضربه می‌خورد. میرزا کوچک خان با درک درست موقعیت آن روزگار، به جنگل رفت و بر سر روس‎ها آن آورد که قدم به قدم از خاک ایران بیرونشان راند، اما وقتی کار به آخر رساند، خصم تازه‎ای از راه رسید.

پایان جنگ جهانی اول، یعنی نابودی روسیه تزاری؛ یعنی روی کار آمدن انقلابیون مارکسیست، و در ایران یعنی به قدرت رساندن رضا خان میرپنج، و همین جاست که سد میرزاکوچک خان هم باید شکسته شود. اما چه کسانی باید این کار ا بکنند؟ همان یاران مثلا همراه و همرزم میرزا که با روس‎ها جنگیدند ولی در پایان کار، به نفع اربایانشان به میرزا خیانت کردند، والا میرزا کوچک خان نباید این گونه شکست می‎خورد.

خیانت بعدی را هم، تاریخ نویس‎های حرفه‎ای یا مزدور و یا بی سواد کردند و کوشیدند از چهره میرزا کوچک خان، مثل بسیاری از چهره‎های ارزشمند دیگر، چیزی غیر از آنچه بود بسازند: یک چریک کمونیست که با روس‎ها جنگید و با مارکسیست‎های شوروی ارتباط داشت؛ یا یک آدم ماجراجو که می‎خواست به حکومت برسد؛ و یا هر توجیه و تفسیر دیگر. در حالی که میرزا مسلمانی مبارز بود که برای دین و وطنش می‎جنگید و هم با روسیه مخالف بود و هم با انگلیس و هم با مارکسیسم و هم با فراماسونری و هم با رضا شاه و... تنها خدا را داشت و امثال مدرس را و مردم پاکباز و مسلمان از جان گذشته فداکار را.

کتاب «حماسه میرزا کوچک خان» شامل بخش‎های «از تولد تا قیام، از قیام تا انقلاب اکتبر، از انقلاب اکتبر تا کودتای رضا خان و از کودتای رضاخان تا شهادت» است. پایان بخش این کتاب منابع و مآخذ و نمایه است.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...