کتاب «مرض تا به موت» [The sickness unto death] نوشته سورن کیرکگور [Søren Kierkegaard] با ترجمه صالح نجفی منتشر شد.

مرض تا به موت» [The sickness unto death] نوشته سورن کیرکگور

به گزارش کتاب نیوز به نقل از مهر، کتاب «مرض تا به موت» با زیر عنوان «شرحی روان‌شناختی از منظر مسیحی به قصد علوبخشیدن و بیدارکردن» توسط نشر مرکز راهی بازار نشر شده است.

کیرکگور فیلسوف موحد دانمارکی است که دغدغه و چالش اصلی‌اش مساله ایمان بوده و در پی این‌درگیری درونی کتاب «ترس و لرز» را درباره حضرت ابراهیم (ع) و مساله قربانی‌کردن اسماعیل (به بیان کیرکگور اسحاق) نوشت. نشر مرکز تاکنون کتاب‌های «یا این یا آن» (دوجلدی)، «مفهوم آیرونی؛ با ارجاع مدام به سقراط»، «مفهوم اضطراب» و «تکرار؛ جستاری در روان‌شناسی تجربی» را با ترجمه صالح نجفی از این‌فیلسوف چاپ کرده است.

فیلسوف مضطرب دانمارکی رساله‌ «مرض تا به موت» را برای تعالی‌دادن به روح مخاطبش و بیدارکردن او نوشته است. او این‌کتاب را با نام مستعار «آنتی کلیماکوس» نوشت و در آن گفت بزرگ‌ترین خطری که انسان را تهدید می‌کند، خود اوست چون چنان در دنیا گم می‌شود که گویی اتفاقی نیافتاده و همه‌چیز عادی است. کیرکگور می‌گوید چیزهای دیگر وقتی از بین بروند، رد و نشانی از خود به جا می‌گذارند اما آدمی وقتی در این‌دنیا گم می‌شود، طوری گم می‌شود که ردی از خود به جا نمی‌گذارد.

«آنتی کلیماکوس» در مقام نویسنده کتاب «مرض تا به موت»، یک‌مسیحی معتقد و موحد است و باور دارد غایت انسان در جهان، رسیدن به حیات ابدی است. این‌مهم هم از مسیر پاسخگویی مستقیم به خداوند حاصل می‌شود. اگر انسان بتواند خود حقیقی‌اش را کشف کند، به کمال مطلوب و آن‌هدف حیات ابدی رسیده است. کیرکگور با این‌اسم مستعار و کتاب مورد اشاره، در پی پاسخ به این‌سوال بوده که چرا انسان‌ها در رسیدن به این‌هدف ناتوان‌اند. فردیت و خودآگاهی دوکلیدواژه مهمی هستند که فیلسوف دانمارکی در این‌رساله به آن‌ها پرداخته است.

بدنه اصلی رساله کیرکگور ۲ بخش دارد که عبارت‌اند از «مرض تا به موت یاس است» و «یاس گناه است». بخش اول، دربرگیرنده ۳ فصل است که به‌ترتیب عبارت‌اند از: A) اینکه یاس مرض تا به موت است، B) همگانی‌بودن این مرض (یاس)، C) صورت‌های این‌مرض (یاس).

دومین‌بخش کتاب هم خود شامل دو فصل «A) یاس گناه است» و «B) استمرار گناه» است.

اما نسخه پیش رو از این‌کتاب ۷۷ صفحه پیش‌پرده دارد که شامل «یادداشت مترجم»، «مقدمه والتر لوری بر ترجمه مرض تا به موت»، «مقدمه تاریخی هاوارد وی.هانگ و اِدنا اچ.هانگ» و «مقدمه الستر هنی بر مرض تا به موت» می‌شود و تازه پس از این‌مطالب است که «دیباچه» و «مقدمه» خود کیرکگور قرار دارد. او، این‌رساله خود را با این‌کتیبه به‌زبان آلمانی آغاز کرده است:

«خداوندا، دیدگانی کم‌سومان بخش
از برای چیزهای بی‌قدر
و دیدگانی پرنور
در فراخنای حقیقت خویش.»

در قسمتی از این‌کتاب می‌خوانیم:

هیچ‌کاره‌های روده‌دراز و مجلس‌گرم‌کن‌های پرچانه هیچ‌گاه احساس نیاز به خلوت‌داشتن نمی‌کنند و به پرنده‌هایی چون مرغ عشق می‌مانند که اگر دمی تنها شوند و مدتی تنها مانند درجا جان به جان‌آفرین تسلیم می‌کنند. همانطور که برای خواباندن بچه‌های خردسال باید لالایی خواند، اینان به نغمه‌های آرام‌بخش و تخدیرکننده زندگی جمعی نیاز دارند تا بتوانند بخورند و بیاشامند، نماز بخوانند و عاشق بشوند و هرکار دیگری. فقط در قرون وسطی نبود که آدمیان از این نیاز به خلوت‌داشتن آگهی داشتند. در عصر باستان هم مردمان برای معنای خلوت‌داشتن حرمت قایل بودند. در فضای جامعه‌گراییِ بی‌منتهای روزگار ما آدم‌ها چنان از خلوت و تنهایی گریزانند که کاربردی برای آن به‌جز تنبیه و مجازات قانون‌شکنان نمی‌شناسند (آخ! چه لطیفه نغزی): خلوت سلول‌های انفرادی. اما راست همین است؛ در روزگار ما روح‌داشتن به‌راستی جرم است و در نتیجه کاملا منطقی است که در این‌زمانه انسان‌هایی که دلباخته خلوت و تنهایی‌اند در زمره مجرمان و جانیان جای گیرند.

شخص مایوس تودار، امیدباخته‌ای که راز دل با کسی در میان نمی‌گذارد، ساعت به ساعت می‌زید، در ساعت‌هایی که هرچند ممکن است زندگی او در هوای ابدیت نگذرد به هر روی با وجه ابدی وجود او رابطه دارند چراکه او دلمشغولِ رابطه خود خویش با خودش است. اما راستش او از این حد برنمی‌گذرد. به اینجا که می‌رسد، ذوق خلوت و اشتیاق تنهاییش که فرو می‌نشیند، آنگاه گویی از خویش برون می‌آید _ حتی هنگامی که به درون خانه می‌رود و پیش همسر و خانواده می‌نشیند یا هنگامی که سرش را با کاروبار ایشان گرم می‌کند. گذشته از نیک‌سیرتی و وظیفه‌شناسی، آنچه او را شوهری چنین نرم‌خوی و پدری چنان دلسوز می‌گرداند اعترافی است که درباره ضعف خویش نزد خویش کرده است، در کنج خلوت باطن خویش، در نهانخانه توداریِ خویش.

این‌کتاب با ۲۰۲ صفحه، شمارگان هزار نسخه و قیمت ۲۲۰ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ................

بی‌فایده است!/ باد قرن‌هاست/ در کوچه‌ها/ خیابان‌ها/ می‌چرخد/ زوزه می‌کشد/ و رمه‌های شادی را می‌درد./ می‌چرخم بر این خاک/ و هرچه خون ماسیده بر تاریخ را/ با اشک‌هایم می‌شویم/ پاک نمی‌شود... مانی، وزن و قافیه تنها اصولی بودند که شعر به وسیلهء آنها تعریف می‌شد؛ اما امروزه، توجه به فرم ذهنی، قدرت تخیل، توجه به موسیقی درونی کلمات و عمق نگاه شاعر به جهان و پدیده‌های آن، ورای نظام موسیقایی، لازمه‌های شعری فاخرند ...
صدای من یک خیشِ کج بود، معوج، که به درون خاک فرومی‌رفت فقط تا آن را عقیم، ویران، و نابود کند... هرگاه پدرم با مشکلی در زمین روبه‌رو می‌شد، روی زمین دراز می‌کشید و گوشش را به آنچه در عمق خاک بود می‌سپرد... مثل پزشکی که به ضربان قلب گوش می‌دهد... دو خواهر در دل سرزمین‌های دورافتاده باهیا، آنها دنیایی از قحطی و استثمار، قدرت و خشونت‌های وحشتناک را تجربه می‌کنند ...
احمد کسروی به‌عنوان روشنفکری مدافع مشروطه و منتقد سرسخت باورهای سنتی ازجمله مخالفان رمان و نشر و ترجمه آن در ایران بود. او رمان را باعث انحطاط اخلاقی و اعتیاد جامعه به سرگرمی و مایه سوق به آزادی‌های مذموم می‌پنداشت... فاطمه سیاح در همان زمان در یادداشتی با عنوان «کیفیت رمان» به نقد او پرداخت: ... آثار کسانی چون چارلز دیکنز، ویکتور هوگو و آناتول فرانس از ارزش‌های والای اخلاقی دفاع می‌کنند و در بروز اصلاحات اجتماعی نیز موثر بوده‌اند ...
داستان در زاگرب آغاز می‌شود؛ جایی که وکیل قهرمان داستان، در یک مهمانی شام که در خانه یک سرمایه‌دار برجسته و بانفوذ، یعنی «مدیرکل»، برگزار شده است... مدیرکل از کشتن چهار مرد که به زمینش تجاوز کرده بودند، صحبت می‌کند... دیگر مهمانان سکوت می‌کنند، اما وکیل که دیگر قادر به تحمل بی‌اخلاقی و جنایت نیست، این اقدام را «جنایت» و «جنون اخلاقی» می‌نامد؛ مدیرکل که از این انتقاد خشمگین شده، تهدید می‌کند که وکیل باید مانند همان چهار مرد «مثل یک سگ» کشته شود ...
معلمی بازنشسته که سال‌های‌سال از مرگ همسرش جانکارلو می‌گذرد. او در غیاب دو فرزندش، ماسیمیلیانو و جولیا، روزگارش را به تنهایی می‌گذراند... این روزگار خاکستری و ملا‌ل‌آور اما با تلألو نور یک الماس در هم شکسته می‌شود، الماسی که آنسلما آن را در میان زباله‌ها پیدا می‌کند؛ یک طوطی از نژاد آمازون... نامی که آنسلما بر طوطی خود می‌گذارد، نام بهترین دوست و همرازش در دوران معلمی است. دوستی درگذشته که خاطره‌اش نه محو می‌شود، نه با چیزی جایگزین... ...