ساکن حال باش | هم‌میهن


این لحظه و اکنون، آغاز سفر است، سفری دراز که در پایانش، ما به شکارچیانی تبدیل می‌شویم که لحظه‌های خاص زندگی‌مان را شکار می‌کنیم، تا بتوانیم طعم آن لحظه‌ها را با تمام وجود بچشیم! اما پیش از هر چیز، باید این قانون را یاد بگیریم؛ تجربه این لحظه‌های خاص، فقط یک‌بار در تمام زندگی‌مان اتفاق می‌افتد!

خلاصه کتاب ایچی‌گو ای‌چی‌یه» [Ichigo-Ichie یا the art of making the most of every moment, the Japanese way]

اما چگونه این لحظه‌های خاص را دریابیم و شکارشان کنیم؟! این همان دروازه قلعه هزارتویی است که با خواندن کتاب «ایچی‌گو ای‌چی‌یه» [Ichigo-Ichie یا the art of making the most of every moment, the Japanese way] اثر هکتور گارسیا و فرانسس میرالس [Hector Garcia & Francesc Miralles]، به روی‌مان گشوده می‌شود. همه ما بارها و بارها این شعرِ دفتر اول مثنوی معنوی را شنیده‌ایم که: صوفی ابن‌الوقت باشد ‌ای رفیق/ نیست فردا گفتن از شرط طریق

حالا در کتابی که فرهنگ زیستن و تفکر به شیوه ژاپنی‌ها را به تصویر می‌کشد، با همان مفهوم روبه‌رو می‌شویم، این‌بار‌ از دری دیگر. اما رازِ بودن در زمان اکنون و ساکن حال بودن، چیست؟ وقتی ما از گذشته و آینده به اکنون برگردیم، بسیاری از رنج‌های‌مان فرو می‌نشیند، زیرا بسیاری‎شان متعلق به همین لحظه‌ای نیست که در آن به‌سر می‌بریم.

اما پیش از هر چیزی، ما باید در زمان اکنون بودن را یاد بگیریم. آنچه انگیزه‌مان را برای بودن در لحظه اکنون بیشتر می‌کند، رویارویی با این حقیقت ساده است؛ اگر بگذاریم دیدار با این لحظه از بین برود، آن را برای همیشه از دست می‌دهیم؛ این همان مفهوم «ایچی‌گو ای‌چی‌یه» است. ولی بیشتر ما هر لحظه را در نگرانی لحظه بعدی سپری می‌کنیم. ما گاهی نمی‌توانیم و گاهی هم یاد نگرفته‌ایم که از اکنون‌مان لذت ببریم. پس بیشتر مواقع به آینده نامعلومی چشم داریم و شادی و خوش‌وقتی را در آنجا ترسیم می‌کنیم. آینده‌ای که گاه با آن شمایلی که ما تصورش می‌کنیم، فرا نمی‌رسد.

عبارت «ایچی‌گو ای‌چی‌یه» که از اصطلاحات ذن بودیسم است، به قرن شانزدهم و مراسم «چای ژاپنی» برمی‌گردد؛ مراسمی ساده و درعین‌حال پیچیده‌. اولین نمونه مکتوبی که از «ایچی‌گو ای‌چی‌یه» وجود دارد، متعلق به یک استاد چای به‌نام «یامانوئه سوجی» است. این استاد ژاپنی می‌گوید: «با میزبان خود آن‌گونه رفتار کن که انگار هر دیداری که در حال اتفاق افتادن است، فقط همین یک‌بار در زندگی‌ات رخ خواهد داد.» عبارتی که بدون ترجمه‌ ژاپنی‌اش می‌شود: «با میزبان خود طبق ایچی‌گو ای‌چی‌یه رفتار کن.» مراسم چای، رویارویی منحصربه‌فرد آدم‌ها در زمانی خاص است، حتی اگر میزبان و میهمانان هر روز یکدیگر را ببینند، این دورهمی هرگز دقیقاً نمی‌تواند تکرار شود! به‌قول هراکلیتوس «هیچ‌کس تا‌به‌حال دو بار در یک‌رودخانه قدم نگذاشته؛ زیرا نه رودخانه همان رودخانه است، نه آن آدم همان آدم سابق.»

Hanami

شما ممکن است بار دیگر همان افراد را در همان مکان‌ها ملاقات کنید، اما در گذر زمان، متفاوت‌تر و حتی مسن‌تر از گذشته هستید و شرایط و طبع‌تان هم متفاوت‌‌تر شده و با خود تجربه‌هایی را حمل می‌کنید که در زمان‌های پیش‌تر نداشته‌اید. برای درک این مفهوم، نویسنده ما را به قدردانی از زیباهایی زودگذر دعوت می‌کند و تصاویری زیبا از برهه زمانی دو هفته‌ای، در ماه آوریل را توصیف می‌کند که ژاپنی‌ها شکفتن شکوفه‌های گیلاس را جشن می‌گیرند: «هنگامی که نوبرانه‌های شکوفه‌های گیلاس، معروف به ساکورا به‌بار می‌نشیند، بی‌درنگ در پارک‌های ژاپن جمعیت گرد هم می‌آیند تا مراسم آیینی هانامی را اجرا کنند. معنای این کلمه؛ تماشای گل‌هاست... از وقتی گلبرگ‌ها طی حدود دوهفته شروع به افتادن از درختان می‌کنند، آنها مجبور خواهند بود کل سال را منتظر بمانند، بلکه دوباره چنین تجربه‌ای را داشته باشند، با آرزوی این‌که باز هم بتوانند آنجا حضور یابند.» بنابراین با خواندن این کتاب ما می‌آموزیم؛ با لحظه خود طبق «ایچی‌گو ای‌چی‌یه» رفتار کن.

برای رسیدن به این مقصود، نویسندگان کتاب ما را با آموزه‌هایی دیگر هم آشنا می‌کنند. برای مثال، خیلی ساده فقط بنشینیم و لحظه اکنون را در آغوش بگیریم. طعم ناب همین لحظه را بچشیم، انگار که آخرین دم خود را فرو می‌بریم. از آشفتگی دوری کنیم، مثل شکارچی‌ای که ذهن خود را معطوف دو شکار نمی‌کند. دوست و رفیق خود باشیم و برای نقایص خود هم ارزش قائل شویم. وقتی طبیعت با آن‌همه پیچیدگی کامل نیست، برای چه ما باید این‌طور باشیم؟ و بسیاری دیگر...

هرگاه به اندیشه‌ای این‌چنینی رسیدیم، آن‌گاه لحظه حال با تمام شکوهش، خود را بر ما آشکار خواهد کرد. پس از این مرتبه، می‌توانیم از «ایچی‌گو ای‌چی‌یه»، برای کشف هدف زندگی‌مان هم بهره ببریم، زیرا تنها با یادگیری حضور در لحظه است که می‌توانیم بفهمیم چه‌چیزی بیشترین انگیزه را در ما ایجاد و خوشحال‌مان می‌کند. در دوران ما که سراسر پریشانی است، آنچه در از پای درآوردن ما بی‌شک قدرتمندتر از هر چیز دیگر خواهد بود، خمودگی و ناامیدی است، پس بیایید دست به‌کار شویم و از همین لحظه شروع کنیم.

................ تجربه‌ی زندگی دوباره ...............

وقتی با یک مستبد بی‌رحم که دشمنانش را شکنجه کرده است، صبحانه می‌خورید، شگفت‌آور است که چقدر به ندرت احساس می‌کنید روبه‌روی یک شیطان نشسته یا ایستاده‌اید. آنها اغلب جذاب هستند، شوخی می‌کنند و لبخند می‌زنند... در شرایط مناسب، هر کسی می‌تواند تبدیل به یک هیولا شود... سیستم‌های خوب رهبران بهتر را جذب می‌کنند و سیستم‌های بد رهبران فاسد را جذب می‌کنند... به جای نتیجه، روی تصمیم‌گیری‌ها تمرکز کنیم ...
دی ماهی که گذشت، عمر وبلاگ نویسی من ۲۰ سال تمام شد... مهر سال ۸۸ وبلاگم برای اولین بار فیلتر شد... دی ماه سال ۹۱ دو یا سه هفته مانده به امتحانات پایان ترم اول مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه اخراج شدم... نه عضو دسته و گروهی بودم و هستم، نه بیانیه‌ای امضا کرده بودم، نه در تجمعی بودم. تنها آزارم! وبلاگ نویسی و فعالیت مدنی با اسم خودم و نه اسم مستعار بود... به اعتبار حافظه کوتاه مدتی که جامعه‌ی ایرانی از عوارض آن در طول تاریخ رنج برده است، باید همیشه خود را در معرض مرور گذشته قرار دهیم ...
هنگام خواندن، با نویسنده‌ای روبه رو می‌شوید که به آنچه می‌گوید عمل می‌کند و مصداق «عالِمِ عامل» است نه زنبور بی‌عسل... پس از ارائه تعریفی جذاب از نویسنده، به عنوان «کسی که نوشتن برای او آسان است (ص17)»، پنج پایه نویسندگی، به زعم نویسنده کتاب، این گونه تعریف و تشریح می‌شوند: 1. ذوق و استعداد درونی 2. تجربه 3. مطالعات روزآمد و پراکنده 4. دانش و تخصص و 5. مخاطب شناسی. ...
کتاب نظم جامعه را به هم می‌زند و مردم با کتاب خواندن آرزوهایی پیدا می‌کنند که حکومت‌ها نمی‌توانند برآورده کنند... فرهنگ چیزی نیست که یک بار ساخته شود و تمام شود. فرهنگ از نو دائماً ساخته می‌شود... تا سال ۲۰۵۰ ممکن است مردم کتاب را دور بریزند... افلاطون می‌گوید کتاب، انسان‌زدایی هم می‌کند... کتاب، دشمن حافظه است... مک لوهان می‌گوید کتاب به اندازه تلویزیون دموکراتیک نیست و برای نخبگان است! ...
حریری از صوَر و اصوات طبیعت ژاپنی را روی روایتش از یک خانواده ژاپنی کشیده و مخاطب را با روح هایکوگون حاکم بر داستانش پیش می‌برد... ماجرای اصلی به خیانت شوئیچی به همسرش برمی‌گردد و تلاش شینگو برای برگرداندن شرایط به روال عادی‌... زنی که نمونه کامل زن سنّتی و مطیع ژاپنی است و در نقطه مقابل معشوق عصیانگر شوئیچی قرار می‌گیرد... زن‌ها مجبورند بچه‌هایی را بزرگ کنند که پدرهای‌شان مدت‌ها قبل فراموش‌شان کرده‌اند ...