«روشنفکران و جامعه؛ آنجا که روشنفکران خطا می‌کنند» [Intellectuals and society] به قلم توماس سوئل [Thomas Sowell] با ترجمه شروین و شایان صولتی منتشر شد.

روشنفکران و جامعه؛ آنجا که روشنفکران خطا می‌کنند» [Intellectuals and society]  توماس سوئل [Thomas Sowell]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا؛ تاریخ زندگی انسان بر روی زمین سرشار از فراز و فرودهایی است که به تناسب فکر و عمل او بر این کره خاکی ایجاد شده است. روایت تاریخ و تفکر، روایتی از همین زیست و تلاش‌های ذهنی و عینی است که قرن‌ها و در جغرافیاهای مختلف رقم خورده‌اند و از دل همین تلا‌ش‌ها مفاهیم و القابی شکل گرفته‌اند که بعضا تاریخچه‌ای طولانی و گاه متضاد دارند. روشنفکر از جمله این مفاهیم است که می‌توان در مورد معانی آن و نسبتش با جامعه از جنبه‌های مختلف اندیشید. درست است که این واژه عموما دارای باری مثبت است اما آیا همیشه تفکر روشنفکران برای جامعه ثمرات مثبتی داشته است؟ نقش روشنفکران و جامعه را به چه شکل می‌توان و باید دید؟

کتاب «روشنفکران و جامعه» با زیر عنوان آنجا که روشنفکران خطا می‌کنند، به قلم توماس سئول با نگاهی انتقادی به اندیشیدن پیرامون این مفهوم پرداخته است. سئول استاد دانشگاه استنفورد و نظریه‌پرداز اجتماعی و اقتصادی است که در این اثر با نگاهی ریزبین به بررسی نظرات نخبگان جامعه و اثرات سو آن‌ها بر جوامع بشری پرداخته است. همانطور که در مقدمه مترجمین در ابتدای کتاب آمده است: «کتاب روشنفکران و جامعه به نقش و تاثیرات روشنفکران در جوانب گوناگون زندگی می‌پردازد و به آن نقدی جدی دارد. از دید توماس سوئل با توجه به آنچه تا به امروز شاهد بوده‌ایم، دیدگاه‌ها و نظرات روشنفکران نه تنها واقع‌بینانه و با توجه به حقیقت نبوده، بلکه سوگیرانه و با توجه به منافع و اعتقادات شخصی این افراد بیان شده است.»

به بیان دیگر می‌توان مخاطب این کتاب را افرادی دانست که خود ادعای روشنفکری ندارند اما ممکن است تحت تاثیر اندیشه روشنفکران قرار بگیرند. سوئل در پیشگفتار کتاب نیز به صراحت مخاطبان خود را مشخص کرده و می‌نویسد:«اگرچه این کتاب درباره روشنفکری است اما برای روشنفکران نوشته نشده است. هدف کتاب شناخت این پدیده اجتماعی مهم و ارائه آن به کسانی است که مایل هستند آن را در هر مسیری از زندگی که ممکن است باشند، استفاده کنند و با دیگران به اشتراک بگذارند. با آن دسته از روشنفکرانی که به دنبال نکاتی برای امتیازگیری با مطالبی هستند که توهین به خود تلقی کنند، کاری نخواهیم داشت. این کتاب برای خوانندگانی نوشته شده که مایلند به من ملحق شوند تا درباره شناخت بخش متمایزی از جامعه تحقیق کنیم که فعالیت‌هایشان می‌تواند نتایج با اهمیتی برای کشورها و تمدن‌ها در پی داشته باشد.»

نویسنده برای رسیدن به این هدف کتاب خود را در 8 بخش و 22 فصل سامان داده است. بخش نخست کتاب با عنوان مقدمه بیش از هر چیز به تعریف مفاهیم اصلی بحث یعنی تعریف روشنفکری و روشنفکران و دانش و تصورات پرداخته است. مولف در این بخش سعی می‌کند تعریف شفافی از روشنفکر ارائه دهد و تفاوت آن را با سایر مفاهیم مشابه برای خوانندگان مشخص کند و همچنین به نسبت میان روشنفکران با دانش و تصورات بپردازد.

در بخش دوم که خود شامل سه فصل است. نویسنده سراغ یکی از موضوعات مهم در تحولات بشری یعنی اقتصاد رفته و نسبت میان روشنفکران و علم اقتصاد را مورد توجه قرار داده است. او در این فصل تلاش می‌کند توضیح دهد که بسیاری از نظرهایی که بخش عمده‌ای از روشنفکران درمورد اقتصاد و منطق حاکم بر آن ارائه می‌دهند، تناسبی با حقیقت و علم ندارد و آن‌های برای بیان مواضع خود شناخت کافی و درستی از علم اقتصاد ندارند و به همین دلیل تحلیل‌هایشان صحیح و قابل اتکا نیست.

پس از رابطه روشنفکران و علم اقتصاد نویسنده در بخش سوم به سراغ نسبت میان روشنفکران و دیدگاه‌های اجتماعی رفته و 4 فصل با عناوین تضاد دیدگاه‌ها، مردمی انتزاعی در جهانی انتزاعی، بحث بدون استدلال و الگوهای برگزیدگان را به این مبحث اختصاص داده است. او در این بخش تلاش دارد مواضع روشنفکران در برابر اجتماع را با ارائه الگویی کلی از نحوه تفکر آن‌ها به چالش بکشد.

در ادامه بخش سوم، نویسنده بخش چهارم کتاب را واقعیت اختیاری نام گذاری کرده و در فصل‌های واقعیت فیلتر شده و حقیقت بر پایه نظر شخصی بر پایه مثال‌های تاریخی این موضوع را مطرح می‌کند که روشنفکران چگونه به تحریف واقعیت دست می‌زنند. روشنفکران و قانون عنوان بخش پنجم کتاب است. سوئل در این بخش سعی می‌کند تاثیرات نامطلوب روشنفکران بر قانون و قانونگذاری را تشریح نماید.

بخش ششم کتاب روشنفکران و جنگ است که شامل دو فصل با عنوان جنگ جهانی و جنگ سرد و بعد از آن می‌شود. تمرکز نویسنده در این بخش بر واکنش روشنفکران در دروه‌هایی مشخص بر جنگ و تبعات آن بوده است.

در بخش هفتم سوئل به رابطه میان روشنفکران و نژادپرستی می‌پردازد و در ابتدا با برشمردن دلایل اختلاف نژادی، نژاد و هوش به سراغ موضوعات مطرحی چون لیبرالیسم و چند فرهنگی و نژاد و عدالت کائنات می‌رود و به بیان نظرات روشنفکران و نسبت آن با واقعیت و وضعیت اکنون نژادپرستی می‌پردازد.

نویسنده بخش هشتم و پایانی کتاب خود را با عنوان مرور به بررسی آنچه در فصل‌های گذشته به آن‌ها پرداخته اختصاص داده است. او تلاش می‌کند رفتار و اندیشه روشنفکران را در سه دسته‌بندی با عنوان الگوها و چشم‌اندازها، انگیزه‌ها و محدودیت‌ها و تاثیر روشنفکران بررسی و جمع‌بندی کند.

«روشنفکران و جامعه؛ آنجا که روشنفکران خطا می‌کنند» به قلم توماس سوئل، با ترجمه شروین صولتی و شایان صولتی با شمارگان هزار نسخه در 694 صفحه و با قیمت 249 هزار تومان توسط انتشارات گوتنبرگ در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

................ هر روز با کتاب ...............

در دادگاه طلاق هفتمین زنش حضور دارد... هر دو ازدواج‌های متعدد کرده‌اند، شکست‌های عاطفی خورده‌اند و به دنبال عدالت و حقیقتند... اگر جلوی اشتهاتون به زن‌ها رو نگیرین بدجوری پشیمون می‌شین... اشتتلر تا پایان داستان، اشتهایش را از دست نداد، ترفیع شغلی نگرفت و پشیمان هم نشد... دیگر گاوصندوق نمی‌دزدند بلکه بیمه را گول می‌زنند و با ساختن صحنه تصادف، خسارت می‌گیرند... صاحب‌منصب‌ها و سیاستمداران، پشت ویترین زندگی‌شان، قانون و عدالت را کنار می‌گذارند ...
زنی خوش‌پوش و آراسته که خودش را علاقه‌مند به مجلات مد معرفی می‌کند... از تلاش برای به قدرت رسیدن تا همراهی برای در قدرت ماندن... قانون برای ما، تصمیم حزب است... پژوهشگرانی که در رساله‌های علمی به یافته‌های دانشمندان غربی ارجاع می‌دادند به «دادگاه‌های شرافت» سپرده می‌شدند... دریافت جایزه خارجی باعث سوءتفاهم بین مردم کشور می‌شد... ماجرای ویلایی که با پول دولت ساخت همه‌ خدمات او به حزب را محو کرد... سرنوشت تلخ او خودکشی ست ...
روابط متقابل زردشتیان و مسلمانان... ادبیات پیش‌گویانه با ایجاد مشابهت‌هایی میان تولد و زندگی‌نامه‌ی محمد[ص]، زردشت و شاهان ایرانی برقراری روابط اجتماعی میان دو گروه را آسان‌تر کرد... پیروزی مسلمانان تجلی لطف خداوند توصیف می‌شد و هر شکست زردشتیان گامی به سوی آخرالزمان... از مهمترین علل مسلمان شدن زردشتیان: ایمان خالصانه به اسلام، باور به اینکه پیروزی‌های اعراب اعتبار اسلام را تأیید می‌کند، به‌دست آوردن آزادی(اسیران)، تهدید به مرگ، انگیزه‌های مالی و اجتناب از پرداخت خراج ...
جنبش‌های اجتماعی نوعی همبستگی اجتماعی به ارمغان می‌آورند که می‌توانند فرصتی برای احیای دو عنصر کلیدی حیات مبتنی بر سرمایه اجتماعی ـ یعنی ارزش‌های مشترک و ارتباطات بیشتر ـ فراهم کند... «اجتماع» عرصه‌ای است که نه منافع فردی در آن سیطره دارد، نه فرد در جمع ذوب شده است... سه‌ضلع دولت، بازار و اجتماع سرنوشت جامعه را رقم می‌زنند... برخورد انحصارگرایانه گروه‌های مذهبی نسبت به سکولارها در داخل و دین‌ستیزی بنیادگراهای سکولار در خارج کشور، منازعه‌ای برابر نیست ...
قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...