کتاب «اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن» با عنوان فرعی تقریرات درس آیات‌الاحکام آیت‌الله مهدوی کنی از سوی انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) منتشر شد.

اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن» با عنوان فرعی تقریرات درس آیات‌الاحکام آیت‌الله مهدوی کنی

به گزارش کتاب نیوز به نقل ازایبنا، کتاب «اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن» به تنظیم و تحقیق اصغر آقامهدوی با شمارگان هزار نسخه به بهای 100 هزار تومان منتشر شده است.

در بخشی از مقدمه آیت الله مهدوی کنی (ویراست اول) می‌خوانیم: «خداوند متعال طبیعت را به گونه ای آفرید که نیازهای وی را برآورد و سرنوشت آدمی‌را طوری رقم زد که در دامن طبیعت رشد کند و ببالد و برای برآوردن نیازهای خود از آن، همواره در تکاپو باشد.

بدین سان انسانها در طول عمر خود پیوسته در طلب معیشت و دستیابی به روزی و بهبودی آن هستند، و از آن جا که بشر زندگی اجتماعی دارد و حرص و طمع او را به سلطه طلبی بر طبیعت و دیگر همنوعان خود می‌خواند و اگر به خود واگذاشته و لجام گسیخته گردد به ویرانگری‌های گسترده در طبیعت و ستمگری‌های فاجعه آمیز در جامعه دست خواهد زد. باید تلاش‌ها و کوشش‌های او در پرتو قوانینی صورت گیرد که نشئت گرفته از شناخت دقیق و صحیح از طبیعت، انسان و توانمندی‌های او و آفریدگار این جهان، باشد.
تنها منبع درخور و شایسته برای آگاهی از این امور، قرآن کریم است و سزاوار است که بر سر سفره همیشه گشوده آن بنشینیم و در پرتو نور قرآن و سخنان معصومین (ع) اصول و مبانی اقتصاد را به گونه ای درست از آن برگیریم و نصب العین خود سازیم.

از دوران جوانی علاقه مند بودم دیدگاه اقتصادی قرآن کریم را بشناسم و بشناسانم. این شیفتگی مرا به جستجوی گسترده ای در آیات قرآنی مربوط به مسائل اقتصادی واداشت و سبب شد این آیات را مکرر در مکرر بخوانم و پس از دسته بندی آنها به تفاسیر معروف و مهم شیعه و سنی و منابع روایی مراجعه کنم. و در پی فرصتی برای تنظیم و نگاشتن آن بودم؛ تا اینکه خداوند متعال توفیق داد با گروهی از دوستان که همگی از شاگردان آیت الله العظمی‌بروجردی و امام راحل بودند از جمله استاد شهید مرتضی مطهری - شب‌های شنبه پژوهش‌هایی را که در طول هفته انجام داده بودیم، مرور و مباحثه کنیم. حاصل این پژوهش‌ها و گفت و شنودها صدها صفحه مطلب درباره اقتصاد اسلامی‌بود که دستگاه اطلاعاتی رژیم منحوس پهلوی همه آن را به غارت برد و کوشش‌های مختلف پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌برای دستیابی بدان راه به جایی نبرد...»

در بخشی از مقدمه ویراست دوم کتاب هم درباره برخی از تغییرات این اثر آمده است:‌ «بعد از اینکه چاپ اول کتاب، نظر آیت الله مهدوی کنی را جلب نکرد و ایشان به دلیل اشکالاتی که بر این کتاب داشتند، از نشر آن جلوگیری به عمل آوردند؛ روزی بنده را به دفتر خود طلبیدند و در مورد این کتاب و مسائلی که نسبت آن به وجود آمده بود، صحبت فرمودند و از من خواستند که کتاب را مطالعه و اشکالاتی که به نظرم می‌رسد را با معظم له به صورت هفتگی مطرح کنم. اینجانب بعد از مطالعه صفحاتی از آن، هفته بعد خدمت رسیدم و گزارشی از اشکالات که عمدتا شکلی بود. ارائه نمودم. ایشان از من خواستند این اشکالات را برطرف کرده و کار را ادامه دهم و به طور هفتگی گزارش دهم. در آن جلسه در مورد برخی از مسائل محتوایی کتاب سؤالاتی داشتم که مطرح نمودم و معظم له توضیحاتی ارائه دادند. متأسفانه در ادامه کار، با بستری شدن ایشان در بیمارستان به دلیل سکته قلبی مواجه شدیم و بعد از رحلت ملکوتی آن عالم بزرگوار، از دیدار و گفتگوی با ایشان محروم ماندیم.

بعد از گذشت چند سالی از رحلت استاد عزیز، دفتر نشر آثار، از بنده خواست که کار اصلاح چاپ اول را ادامه دهم، و در ضمن، مباحث پیاده شده نوارهای درسی ایشان را که در نوبتی دیگر ارائه داده بودند را نیز به این اثر اضافه نمایم. رابطه آن مباحث با مباحث کتاب عموم و خصوص من وجه بود. لذا مطالب جدیدی که در نوارهای پیاده شده وجود داشت را به این کتاب اضافه و اثر جدید را با افزایش کمی‌و کیفی مطالب تنظیم کردم.

مطالب استاد در سه فصل تنظیم شده است، در فصل اول با عنوان کلیات، برخی از مفاهیم از جمله مفهوم اقتصاد و شیوه تفسیر موضوعی در تبیین آیات اقتصادی قرآن کریم، مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل دوم اصول نظری و فلسفه اقتصاد اسلامی‌ تحلیل شده است. از آنجا که از نظر استاد در یک نگرش نظام مند، و به مقتضای اصل موافقت طبع و وضع، قوانین مدنی مبتنی بر اصول حقوقی و اصول حقوقی مبتنی بر اصول تکوینی می‌باشد، در قدم اول برای شناسایی نظام اقتصادی اسلامی، این اصول نظری و تکوینی مورد بررسی قرار گرفته اند. اصول خالقیت و ربوبیت و حاکمیت، اصالت حق، اصل تسليط و تسخیر، تأمین و تضمین روزی و اصل تفاوت و تفضیل از جمله این اصول هستند. در فصل سوم اصول حقوقی مبتنی بر آن اصول تکوینی که در مقام بیان بایدها و نبایدها می‌باشد، مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته اند؛ اصول ثبات و تطور، قسط و عدل، حرمت اکل مال به باطل، اباحه مصرف، کرامت، لاضرر، تحریم انحصار و مالکیت از جمله این اصول هستند. نکاتی را پیرامون این اثر جدید تقدیم می‌دارم:

الف: گرچه سعی شده مطالب استاد از حالت گفتاری به نوشتاری تبدیل شود ولی سعی وافر شده که محتوای کلام ایشان به درستی انتقال یابد.
ب: سعی شده تمام مطالب ابشان مستند شده و در ارجاعات بدان ارجاع شود.
ج: در ترجمه آیات قرآن که در پاورقی ذکر شده است از ترجمه آیت الله العظمی‌مکارم شیرازی استفاده شده است.
د: مطالب تدریس شده حضرت استاد، در زمان حیات امام خمینی(ه) بیان شده است و لذا اقوال نقل شده از حضرت امام (ة) مربوط به زمان حیات ایشان می‌باشد.
ه. برخی پاورقی‌ها بیان استاد است که به دلیل حاشیه ای بودن مطالب از متن اصلی جدا و به پاورقی منتقل شده است. در پایان این نوع پاورقی‌ها واژه (استاد) آمده است تا از سایر پاورقی‌ها که برای تبیین و توضیح متن توسط اینجانب تنظیم شده است متمایز باشد.
و: معمولا استاد در ابتدای کلاس مباحث قبلی را مرور کرده و بعد از آن، به بحث جديد پرداخته اند. از آنجا که مرور مباحث گاهی حاوی نکات جدیدی بوده است، در مواردی آن را با عنوان جمع بندی ارائه نموده ایم.
ز: سعی شده مباحث متفرقی که در کلاس‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفته و گاهی استاد به دلیل سؤال دانشجویان به آن پرداخته اند، دسته بندی و حول محور واحدی قرار گیرد و با یک نظم منطقی ارائه شود.»

................ هر روز با کتاب ...............

شناخت ما از خودمان را معطوف به نوشته‌های غیرایرانی کردند... سرنوشت تاسیس پارلمان در ایران با مشاهدات سفرنامه‌نویسان گره خورده... مفهوم و کارکرد پارلمان در اواخر دوره ناصری... مردم بیشتر پیرو و تابع بودند، یعنی متابعت و اطاعت از دالِّ سیاسی مرکز قدرت، امری پذیرفته شده تلقی می‌شده ... مشورت برای نخبگان ایرانی اغلب جنبه تاسیسی نداشته و تنها برای تایید، ‌همفکری و یاری‌دهندگی به شاه مورد استفاده قرار می‌گرفته... گفت‌وگو و تعاملی بین روشنفکران ملی‌گرا و روحانیون مشروطه‌خواه ...
با خنده به دنیا آمده است... به او لقب سفیر شادی، خنده و گشاده‌رویی می‌دهند... از لرزش بال حشره‌ای تا آه زنی در حسرت عشق را می‌تواند بشناسد و تحلیل کند... شخصیتی که او به‌عنوان معجزه‌گر در روابط انسانی معرفی می‌کند و قدرت‌اش را در برقراری و درک ارتباط با آدم‌ها و سایر موجودات به‌تفصیل نشان می‌دهد، در زندگی شخصی خود عاجز از رسیدن به تفاهم است ...
سرچشمه‌های ایران‌دوستی متعدد هستند... رفتار دوربین شعیبی در مکان مقدسی مثل حرم، رفتاری سکولاریستی است... جامعه ما اما جامعه بیماری است و این بیماری عمدتا محصول نگاه سیاسی است. به این معنا که اگر گرایش‌های دینی داری حتما دولتی و حکومتی هستی و اگر می‌خواهی روشنفکر باشی باید از دین فاصله بگیری... در تاریخ معاصر همین روس‌ها که الان همه تکریم‌شان می‌کنند و نباید از گل نازک‌تر به آنها گفت، گنبد امام رضا (ع) را به توپ بستند اما حرم امن ماند ...
با بهره‌گیری از تکنیک کات‌آپ و ‌تکه‌تکه کردن روایت، متن‌هایی به‌ظاهر بریده‌ و ‌بی‌ربط را نوشته ‌است، تکه­‌هایی که در نهایت همچون پازلی نامرئی خواننده را در برابر قدرت خود مبهوت می‌کند... با ژستی خیرخواهانه و گفتاری مبتنی بر علم از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند... مواد مخدر به نوعی تسلط و کنترل سیستم بدن ‌ِفرد معتاد را در دست می‌گیرد؛ درست مانند نظام کنترلی که شهروندان بدون آن احساس می‌کنند ناخوش‌اند، شهروندانی محتاج سرکوب امیال­شان... تبعید‌گاهی‌ پهناور است که در یک کلمه خلاصه می‌شود: مصونیت ...
آمریکایی‌ها از این شرایط بسیار بیمناک بودند و فکر می‌کردند ممکن است در ایران هم یک حکومت کمونیستی دایر شود... کیانوری به مصدق پیغام داده بود که اگر شما موافقت کنید می‌توانیم کودتا را خنثی کنیم... مصدق خودش را قربانی کرد ... حزب توده ایران و همه احزاب کمونیستی به‌خصوص در جهان‌سوم این اشکال را از اول داشتند که برای استالین جایگاه دیگری قائل بودند و او را مثل بُت می‌پرستیدند... حضور مستشاران آمریکایی یکی از بهانه‌های حزب توده در کارشکنی به ضد مصدق بود ...