کتاب «اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن» با عنوان فرعی تقریرات درس آیات‌الاحکام آیت‌الله مهدوی کنی از سوی انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) منتشر شد.

اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن» با عنوان فرعی تقریرات درس آیات‌الاحکام آیت‌الله مهدوی کنی

به گزارش کتاب نیوز به نقل ازایبنا، کتاب «اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن» به تنظیم و تحقیق اصغر آقامهدوی با شمارگان هزار نسخه به بهای 100 هزار تومان منتشر شده است.

در بخشی از مقدمه آیت الله مهدوی کنی (ویراست اول) می‌خوانیم: «خداوند متعال طبیعت را به گونه ای آفرید که نیازهای وی را برآورد و سرنوشت آدمی‌را طوری رقم زد که در دامن طبیعت رشد کند و ببالد و برای برآوردن نیازهای خود از آن، همواره در تکاپو باشد.

بدین سان انسانها در طول عمر خود پیوسته در طلب معیشت و دستیابی به روزی و بهبودی آن هستند، و از آن جا که بشر زندگی اجتماعی دارد و حرص و طمع او را به سلطه طلبی بر طبیعت و دیگر همنوعان خود می‌خواند و اگر به خود واگذاشته و لجام گسیخته گردد به ویرانگری‌های گسترده در طبیعت و ستمگری‌های فاجعه آمیز در جامعه دست خواهد زد. باید تلاش‌ها و کوشش‌های او در پرتو قوانینی صورت گیرد که نشئت گرفته از شناخت دقیق و صحیح از طبیعت، انسان و توانمندی‌های او و آفریدگار این جهان، باشد.
تنها منبع درخور و شایسته برای آگاهی از این امور، قرآن کریم است و سزاوار است که بر سر سفره همیشه گشوده آن بنشینیم و در پرتو نور قرآن و سخنان معصومین (ع) اصول و مبانی اقتصاد را به گونه ای درست از آن برگیریم و نصب العین خود سازیم.

از دوران جوانی علاقه مند بودم دیدگاه اقتصادی قرآن کریم را بشناسم و بشناسانم. این شیفتگی مرا به جستجوی گسترده ای در آیات قرآنی مربوط به مسائل اقتصادی واداشت و سبب شد این آیات را مکرر در مکرر بخوانم و پس از دسته بندی آنها به تفاسیر معروف و مهم شیعه و سنی و منابع روایی مراجعه کنم. و در پی فرصتی برای تنظیم و نگاشتن آن بودم؛ تا اینکه خداوند متعال توفیق داد با گروهی از دوستان که همگی از شاگردان آیت الله العظمی‌بروجردی و امام راحل بودند از جمله استاد شهید مرتضی مطهری - شب‌های شنبه پژوهش‌هایی را که در طول هفته انجام داده بودیم، مرور و مباحثه کنیم. حاصل این پژوهش‌ها و گفت و شنودها صدها صفحه مطلب درباره اقتصاد اسلامی‌بود که دستگاه اطلاعاتی رژیم منحوس پهلوی همه آن را به غارت برد و کوشش‌های مختلف پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌برای دستیابی بدان راه به جایی نبرد...»

در بخشی از مقدمه ویراست دوم کتاب هم درباره برخی از تغییرات این اثر آمده است:‌ «بعد از اینکه چاپ اول کتاب، نظر آیت الله مهدوی کنی را جلب نکرد و ایشان به دلیل اشکالاتی که بر این کتاب داشتند، از نشر آن جلوگیری به عمل آوردند؛ روزی بنده را به دفتر خود طلبیدند و در مورد این کتاب و مسائلی که نسبت آن به وجود آمده بود، صحبت فرمودند و از من خواستند که کتاب را مطالعه و اشکالاتی که به نظرم می‌رسد را با معظم له به صورت هفتگی مطرح کنم. اینجانب بعد از مطالعه صفحاتی از آن، هفته بعد خدمت رسیدم و گزارشی از اشکالات که عمدتا شکلی بود. ارائه نمودم. ایشان از من خواستند این اشکالات را برطرف کرده و کار را ادامه دهم و به طور هفتگی گزارش دهم. در آن جلسه در مورد برخی از مسائل محتوایی کتاب سؤالاتی داشتم که مطرح نمودم و معظم له توضیحاتی ارائه دادند. متأسفانه در ادامه کار، با بستری شدن ایشان در بیمارستان به دلیل سکته قلبی مواجه شدیم و بعد از رحلت ملکوتی آن عالم بزرگوار، از دیدار و گفتگوی با ایشان محروم ماندیم.

بعد از گذشت چند سالی از رحلت استاد عزیز، دفتر نشر آثار، از بنده خواست که کار اصلاح چاپ اول را ادامه دهم، و در ضمن، مباحث پیاده شده نوارهای درسی ایشان را که در نوبتی دیگر ارائه داده بودند را نیز به این اثر اضافه نمایم. رابطه آن مباحث با مباحث کتاب عموم و خصوص من وجه بود. لذا مطالب جدیدی که در نوارهای پیاده شده وجود داشت را به این کتاب اضافه و اثر جدید را با افزایش کمی‌و کیفی مطالب تنظیم کردم.

مطالب استاد در سه فصل تنظیم شده است، در فصل اول با عنوان کلیات، برخی از مفاهیم از جمله مفهوم اقتصاد و شیوه تفسیر موضوعی در تبیین آیات اقتصادی قرآن کریم، مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل دوم اصول نظری و فلسفه اقتصاد اسلامی‌ تحلیل شده است. از آنجا که از نظر استاد در یک نگرش نظام مند، و به مقتضای اصل موافقت طبع و وضع، قوانین مدنی مبتنی بر اصول حقوقی و اصول حقوقی مبتنی بر اصول تکوینی می‌باشد، در قدم اول برای شناسایی نظام اقتصادی اسلامی، این اصول نظری و تکوینی مورد بررسی قرار گرفته اند. اصول خالقیت و ربوبیت و حاکمیت، اصالت حق، اصل تسليط و تسخیر، تأمین و تضمین روزی و اصل تفاوت و تفضیل از جمله این اصول هستند. در فصل سوم اصول حقوقی مبتنی بر آن اصول تکوینی که در مقام بیان بایدها و نبایدها می‌باشد، مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته اند؛ اصول ثبات و تطور، قسط و عدل، حرمت اکل مال به باطل، اباحه مصرف، کرامت، لاضرر، تحریم انحصار و مالکیت از جمله این اصول هستند. نکاتی را پیرامون این اثر جدید تقدیم می‌دارم:

الف: گرچه سعی شده مطالب استاد از حالت گفتاری به نوشتاری تبدیل شود ولی سعی وافر شده که محتوای کلام ایشان به درستی انتقال یابد.
ب: سعی شده تمام مطالب ابشان مستند شده و در ارجاعات بدان ارجاع شود.
ج: در ترجمه آیات قرآن که در پاورقی ذکر شده است از ترجمه آیت الله العظمی‌مکارم شیرازی استفاده شده است.
د: مطالب تدریس شده حضرت استاد، در زمان حیات امام خمینی(ه) بیان شده است و لذا اقوال نقل شده از حضرت امام (ة) مربوط به زمان حیات ایشان می‌باشد.
ه. برخی پاورقی‌ها بیان استاد است که به دلیل حاشیه ای بودن مطالب از متن اصلی جدا و به پاورقی منتقل شده است. در پایان این نوع پاورقی‌ها واژه (استاد) آمده است تا از سایر پاورقی‌ها که برای تبیین و توضیح متن توسط اینجانب تنظیم شده است متمایز باشد.
و: معمولا استاد در ابتدای کلاس مباحث قبلی را مرور کرده و بعد از آن، به بحث جديد پرداخته اند. از آنجا که مرور مباحث گاهی حاوی نکات جدیدی بوده است، در مواردی آن را با عنوان جمع بندی ارائه نموده ایم.
ز: سعی شده مباحث متفرقی که در کلاس‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفته و گاهی استاد به دلیل سؤال دانشجویان به آن پرداخته اند، دسته بندی و حول محور واحدی قرار گیرد و با یک نظم منطقی ارائه شود.»

................ هر روز با کتاب ...............

راسکلنیکوف بر اساس جان‌مایه‌ای از فلسفه هگل دست به جنایت می‌زند... انسان‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کند: نخست انسان‌های عادی که می‌بایست مطیع باشند و حق تجاوز از قانون را ندارند و دوم انسان‌های که او آن را «مافوق بشر» یا غیرعادی می‌نامد و اینان مجازند که برای تحقق اهداف والای خود از قانون عدول کنند... به زعم او همه‌ی قانون‌گذاران و بنیان‌گذاران «اصول انسانیت» به نوعی متجاوز و خونریز بوده‌اند؛ ناپلئون، سولن و محمد را که از او تحت عنوان «پیامبر شمشیر» یاد می‌کند از جمله این افراد استثنایی می‌‌داند ...
انقلابی‌گری‌ای که بر من پدیدار شد، حاوی صورت‌های متفاوتی از تجربه گسیختگی و گسست از وضعیت موجود بود. به تناسب طیف‌های مختلف انقلابیون این گسیختگی و گسست، شدت و معانی متفاوتی پیدا می‌کرد... این طیف از انقلابیون دیروز بدل به سامان‌دهندگان و حامیان نظم مستقر می‌شوند... بخش زیادی از مردان به‌ویژه طیف‌های چپ، جنس زنانه‌تری از انقلابی‌گری را در پیش گرفتند و برعکس... انقلابی‌گری به‌واقع هیچ نخواستن است ...
سند در ژاپن، قداست دارد. از کودکی به مردم می‌آموزند که جزئیات را بنویسند... مستند کردن دانش و تجربه بسیار مهم است... به شدت از شگفت‌زده شدن پرهیز دارند و همیشه دوست دارند همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد... «هانسه» به معنای «خودکاوی» است یعنی تأمل کردن در رفتاری که اشتباه بوده و پذیرفتن آن رفتار و ارزیابی کردن و تلاش برای اصلاحش... فرایند تصمیم‌سازی در ژاپن، نظام رینگی ست. نظام رینگی، نظام پایین به بالا است... این کشور را در سه کلمه توصیف می‌کنم: هارمونی، هارمونی، هارمونی! ...
دکتر مصدق، مهندس بازرگان را مسئول لوله‌کشی آب تهران کرده بود. بعد کودتا می‌شود اما مهندس بازرگان سر کارش می‌ماند. اما آخر هفته‌ها با مرحوم طالقانی و دیگران دور هم جمع می‌شدند و از حکومت انتقاد می‌کردند. فضل‌الله زاهدی، نخست‌وزیر کودتا می‌گوید یعنی چه، تو داری برای من کار می‌کنی چرا از من انتقاد می‌کنی؟ بازرگان می‌گوید من برای تو کار نمی‌کنم، برای مملکت کار می‌کنم، آب لوله‌کشی چه ربطی به کودتا دارد!... مجاهدین بعد از انقلاب به بازرگان ایراد گرفتند که تو با دولت کودتا همکاری کردی ...
توماس از زن‌ها می‌ترسد و برای خود یک تز یا نظریه ابداع می‌کند: دوستی بدون عشق... سابینا یک‌زن نقاش و آزاد از هر قیدوبندی است. اما ترزا دختری خجالتی است که از خانه‌ای آمده که زیر سلطه مادری جسور و بی‌حیا قرار داشته... نمی‌فهمید که استعاره‌ها خطرناک هستند. نباید با استعاره‌ها بازی کرد. استعاره می‌تواند به تولد عشق منجر شود... نزد توماس می‌رود تا جسمش را منحصر به فرد و جایگزین‌ناپذیر کند... متوجه می‌شود که به گروه ضعیفان تعلق دارد؛ به اردوی ضعیفان، به کشور ضعیفان ...