چنگ در این کتاب با به چالش کشیدن بسیاری از فرضیات محوری و جزمیات نظریه‌پردازی‌های علم اقتصاد رایج که تحت تسلط آموزه‌های نئولیبرالی بوده است، بی‌پایگی بسیاری از گزاره‌های نظریه‌پردازان بازار آزاد را شرح می‌دهد.

ها-جون چانگ» [Ha-Joon Chang] «۲۳ نکته مکتوم سرمایه‌داری» [23 things they don’t tell you about capitalism]

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، اسطوره‌ای به نام اقتصاد آزاد امروزه به ذهنیت بسیاری از افراد در جامعه جهانی تبدیل شده است. این گزاره که اگر بازار را به حال خود بگذاریم همه چیز به بهترین نحو ممکن پیش می‌رود و به این ترتیب سرمایه‌داری و اقتصاد آزاد تنها و یگانه راه نظام اقتصادی برای نوع بشر می‌تواند باشد، باوری است که در بسیاری از شهروندان نهادینه شده است. اما این اسطوره تا چه حد پایه در حقیقت دارد و اگر اشکالاتی به آن وارد است، باید آن‌ها را در کجا جست و جو کرد؟ کتاب «۲۳ نکته مکتوم سرمایه‌داری» [23 things they don’t tell you about capitalism] سعی دارد به زبانی ساده به اسطوره‌زدایی از نئولیبرالیسم دست زده و دیدگاه‌های خود در مورد اقتصادشناسی توسعه را برای مخاطب عام بیان ‌کند.

نویسنده این اثر «ها-جون چانگ» [Ha-Joon Chang]، استاد کره‌ای اقتصاد در دانشگاه کمبریج و عمده تخصصش در اقتصاد رشد و اقتصاد رفاه است. علاوه بر این او سابقه حضور و فعالیت در نهادهایی اقتصادی چون بانک جهانی، بانک توسعه آسیا و بانک سرمایه گذاری اروپا را نیز در کارنامه خود دارد. چانگ تا به حال آثار متعددی را در این حوزه منتشر کرده که از جمله آن‌ها می‌توان به «مالکیت معنوی و توسعه اقتصادی»، «انداختن نردبان»، «نیکوکاران نابکار» و «چرا کشورهای درحال توسعه به تعرفه نیاز دارند؟» اشاره کرد. این کتاب را نیز باید مکمل کتاب بسیار پر طرفدار او یعنی «نیکوکاران نابه‌کار» دانست. این اقتصادادان کرده‌ای از پرچم‌داران نقد جدی و همه‌جانبه اقتصاد نئولیبرالی و یا به عبارتی سرمایه‌داری بازار آزاد است که با ارائه نظریاتی صریح و متفاوت با اندیشه‌های رسوب یافته درباره تجارت آزاد مقابله می‌کند. او تا به حال توانسته است برای آثار خود جوایزی مانند «گورنار میردال» در سال 2003 و «لئونتیف برای پیشبرد مرزهای تفکر اقتصادی» در سال 2005 را به دست بیاورد.

جون چنگ در این کتاب با به چالش کشیدن بسیاری از فرضیات محوری و جزمیات نظریه‌پردازی‌های علم اقتصاد رایج که تحت تسلط آموزه‌های نئولیبرالی بوده است، بی‌پایگی بسیاری از گزاره‌های نظریه‌پردازان بازار آزاد را شرح می‌دهد. بدین ترتیب او بحث خود را در 23 نکته اصلی بیان می‌کند که چرا و چگونه باید در ذهنیت ما تغییر کنند. خلاصه نکاتی که چنگ کتاب خود را بر پایه آن‌ها سامان داده‌ است عبارتند از: چیزی به نام بازار آزاد وجود ندارد، شرکت‌ها نباید در راستای منافع صاحبانشان اداره شوند، به اکثر مردم کشورهای ثروتمند بیش از استحقاقشان پرداخت می‌شود، ماشین لباسشویی بیش از اینترنت جهان را تغییر داده است، باور به بدترین خصیصه‌ها درباره رفتار مردم بدترین نتیجه را به باور می‌آورد،ثبات بیشتر اقتصادکاران، اقتصاد جهانی را باثبات‌تر نکرده است، سیاست‌های بازار آزاد کشورهای تنگدست را به ندرت غنی می‌کند، سرمایه ملیت دارد، ما در عصر پساصنعتی زندگی نمی‌کنیم، ایالات متحده بالاترین سطح زندگی را ندارد، توسعه نیافتگی تقدیر آفریقا نیست، پروژه‌های انتخابی دولت موفق از کار درمی‌آیند، ثروتمند کردن ثروتمندان بقیه ما را ثروتمندتر نمی‌کند، مدیران آمریکایی فزون از حدّ ارزش‌گذاری می‌شوند، مردم کشورهای تنگدست بیشتر اهل کسب وکارند تا مردم کشورهای ثروتمند، آن قدرها هم زیرک نیستیم که بتوانیم همه چیز را به بازار واگذار کنیم، صرف تحصیلاتِ بیشتر کشورها را ثروتمندتر نخواهد کرد، آنچه به نفع «جنرال موتورز» است لزوماً به نفع ایالات متحده نیست، به رغم سقوط کمونیسم، هنوز در اقتصادهایی برنامه‌ریزی شده زندگی می‌کنیم، برای برپایی جامعه ای منصفانه، برابری فرصت‌ها شاید به تنهایی کفایت نکند، دولتِ بزرگ مردم را بیشتر پذیرای تغییرات می‌کند، لازم است کارایی بازارهای مالی کمتر شود، نه بیشتر و سیاست اقتصادی خوب نیازی به اقتصاددانان خوب ندارد.

هر چند کتاب جون چنگ اثری کاملا تخصصی است اما نویسنده سعی کرده با هوشمندی مطالب پیچیده اقتصادی را به زبانی ساده اما شیوا و مؤثر بیان کند و به موضوعاتی چون توسعه نیافتگی، دولت، سرمایه داری بازار آزاد، شرکت‌های بزرگ و تأثیر آنان در فقر و ثروت کشورها و... از زوایای مختلف بنگرد و تحلیل خود را ارائه دهد.

کتاب اساس شهرت خود را مدیون انتقاد تند از اوضاع کنونی اقتصاد جهانی و روندی است که کشورهایی با اقتصاد سرمایه‌داری در پیش گرفته‌اند. اما در این مسیر آیا می‌توان امید به راه‌حلی داشت؟ نویسنده در بخش نتیجه‌گیری سخن خود را این طور به پایان می‌رساند: «لازم است نظام اقتصادی جهان کاملا بازنگری شود تا برای سیاست‌های اقتصادی کشورهای در حال توسعه فضای بازتری فراهم شود و بتوانند سیاست‌هایی را دنبال کنند که برایشان مناسبت‌تر است... از جمله نیازهای کشورهای در حال توسعه، یک نظام حمایتی آسان‌گیر در رابطه با به کارگیری سیاست‌های حمایت‌گرایی، ضابطه‌مند کردن سرمایه‌گذاری خارجی و حقوق مالکیت معنوی است. این‌ها همان سیاست‌هایی است که کشورهای ثروتمند وقتی خودشان در حال توسعه بودند به کار می‌بستند.»

«23 نکته مکتوم سرمایه‌داری» به قلم «ها-جون چنگ» با ترجمه «میر محمد نبوی» و «مهرداد(خلیل) شهابی» در 382 صفحه، شمارگان 550 نسخه و قیمت 75 هزار تومان توسط «نشر اختران» در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

[این ترجمه پیش از این توسط نشر آمه منتشر شده بود.]

................ هر روز با کتاب ...............

قدرت در هر زمان و مکان نقاب‌هایی مسخ‌شده از چهره‌ی دین می‌سازد و آن را به‌عنوان دین عرضه می‌کند تا ستم خویش را مشروع جلوه دهد... نشان می‌دهد که خوانش ایدئولوژیک از حاکمیت چگونه بر دیدگاه اسلام‌گرایانی همچون ابوالاعلی مودودی و سید قطب تاثیر گذاشته است... بسیاری از حاکمان از شعار «اطاعت از اولی‌الامر» استفاده می‌کنند و افراد جامعه را سرکوب و آزادی آن‌ها را سلب می‌کنند... معترضان از عثمان خواستند که ترک حکومت کند، اما او نپذیرفت و به‌جای حل اعتراضات از طریق دموکراتیک دست به خشونت زد ...
انسان را به نظاره‌ی شاعرانه‌ی اشیا در درونی‌ترین زندگی آنها می‌برد... اراده‌ی خدا را جانشین اراده‌ی خویش می‌کند، و به همین سبب، استقلال مطلق در برابر خلق و وارستگی در برابر اشیا پیدا می‌کند؛ دیگر خلق و اشیا را برای خودشان دوست می‌دارد؛ همان‌گونه که خدا آنها را دوست می‌دارد... انسان به عنوان آفریده‌ی عشق مرکز آزادی است و مغرورانه در برابر خدا و سراسر جهان هستی می‌ایستد. عمق درون او را تنها خدا می‌تواند بخواند! ...
گراس برای تک‌تک سال‌های یک قرن، داستانی به وجود آورده است... از اتفاقات بزرگ و گاه رویدادهای به نظر بی‌اهمیت تا تحولات فنی و اکتشافات علم و تکنولوژی، خودبزرگ‌بینی انسان‌ها، شکنجه و کشتار و در نهایت، شروع‌های دوباره... طوری به جنگ جهانی نگاه می‌کنند که انگار دارند درباره یک بازی فوتبال حرف می‌زنند...دلسردی چپ‌ها از تئودور آدورنو، تیراندازی به رودی دوچکه، محرک جنبش دانشجویی آلمان، ملاقات پل سلان و مارتین هایدگر ...
اکنون می‌توانند در زندگی زمینی خود تأمل کنند، گناهان و خطاهای خود را خود داوری کنند... نخست غرور است و حسد و خشم؛ در پی آنها تنبلی، خست، شکم‌پرستی و شهوت‌رانی... خدا دل‌هایی را که میان خود برادرند برکت می‌دهد. این راز ارواح است که زندگی آنها عین زندگی خداست... رفیق نوش‌خواری‌ها و سرگردانی‌های خود را ملاقات می‌کند. هردو، خوشحال از بازیافتن یکدیگر، از گذشته‌ی مشترک خود یاد می‌کنند ...
نابرابری به فلسفه سیاسی ربط پیدا می‌کند و فلسفه سیاسی هم با نهادها سروکار دارد. به تعبیر دیگر، مخاطب اسکنلن نهادها هستند و در میان نهادها مهم‌ترین آن دولت است... نابرابری‌های مبتنی بر نظام‌ کاستی، نژاد، یا جنسیت و ایجاد تفاوت‌های تحقیرآمیز در منزلت ... اگر رسانه‌های عمومی دراختیار عده قلیلی باشد، به این عده میزان کنترل غیرقابل‌قبولی اعطا می‌کند... ثروتمندان بیشتر از دیگران می‌توانند مناصب سیاسی را به دست آورند و بیشتر می‌توانند روی صاحب‌منصبان تاثیر بگذارند ...